(4721 S. K. m. 2) (1163 S. K. m. 23) (23. HD. 11.03.2014 T. 2013/9268 E. 2014/1782 K.)
Dava: Taraflar arasındaki tapu iptali ve tescil davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davacı Y. C.'in davalı tarafa açmış olduğu davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine, diğer davacıların davasının kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde Tasfiye Halinde S.S. Pınarkule Yapı Kooperatifleri Üst Birliği ile Tasfiye Halinde S.S. Sesigüzel Eriş Yapı Koopertifi vekillerince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
Karar: Davacılar vekili, müvekkillerinden Y. C.'in davalı SS. Yeni Hisarkent Konut Yapı Kooperatifinin ortağı olup kooperatife borcu bulunmadığını, kooperatifçe müvekkiline tahsis edilen 42 no'lu dairenin diğer davacıya devredildiğini, inşaatın davalı üst birlikçe diğer davalı S.S. Sesigüzel Eriş Konut Yapı Kooperatifine tahsis edilen arsa üzerinde ortak olunan kooperatifçe yapıldığını, arsa sahibi kooperatif ile müvekkilinin ortağı olduğu davalı Yeni Hisarkent kooperatifi arasında düzenlenen asıl ve ek arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca yükleniciye bir kısım bağımsız bölümlerin tapusunun verildiği halde, aralarında müvekkiline ait dairenin de bulunduğu bir kısım dairelerin tapusunun ise, yüklenicinin edimini yerine getirmemesi nedeniyle verilmediğini ileri sürerek, öncelikle 12 no'lu dairenin, olmazsa aynı nitelikli başka bir daire tapusunun iptali ile davacı adına tesciline, aksi halde şimdilik 50.000 TL'nin davalılardan faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalılar S.S. Pınarkule Yapı Kooperatifleri Birliği ve T.H.S.S. Sesigüzel Eriş Konut Yapı Kooperatifi vekili, davacının ortağı olduğu kooperatifin arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklanan edimlerini yerine getirmemesi nedeniyle açılan davada hükmedilen tazminatı takibe rağmen ödemediğini, sözleme uyarınca üst birliğe ödemesi gereken aidat ve katılım paylarının da ödenmediğini, yüklenicinin hak ettiği bağımsız bölümlerin tapularının devir edildiğini, yüklenici tarafından hak edilmeyen bağımsız bölümler yönünden ortağın da tescil isteme hakkının bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Davalı, S.S. Yeni Hisarkent Yapı Kooperatifi, davaya cevap vermemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve dosya kapsamına göre; davacının ortağı olduğu kooperatifçe, yüklenici sıfatıyla davalı üst birlikçe diğer davalı arsa sahibi kooperatife tahsis edilen arsada konut inşaa edildiği, yüklenicinin edimini süresinde yerine getirmemesi üzerine arsa sahibi kooperatifçe açılan davada hükmedilen tazminatın halen tahsil edilmediği, ancak yüklenici kooperatifin borcundan kooperatif ile birlikte tüm ortakların sorumlu olmasına, 37 bağımsız bölümün tapusunun diğer davalılarca vermesine rağmen aralarında davacının da bulunduğu bir kısım dairelerin tapusunun verilmemesinin MK'nın 2. maddesindeki iyiniyet kuralları ile eşitlik ilkesine aykırı olduğu, davacı Yusuf'un payını diğer davacıya devir ettiği ve ortak olmadığı gerekçesiyle davacı Y. C.' in davasının husumet yönünden reddine, diğer davacının davasının kabulü ile 42 no'lu bağımsız bölümün davalı üst birlik adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmiştir.
Kararı, davalı S.S. Pınar Kule Konut Yapı Kooperatifleri Birliği ile davalı Tasfiye Halinde S.S. Sesigüzel Eriş Konut Yapı Kooperatifi vekili temyiz etmiştir.
Davacı, davalı S.S.Yeni Hisarkent Konut Yapı Kooperatifinin ortağı olup, ortaklık yükümlülüklerini yerine getirdiği iddiasıyla, ortağı olduğu kooperatif ile birlikte, ortağı olduğu kooperatifin yüklenici sıfatıyla arsası üzerinde inşaat yaptığı arsa sahibi kooperatiflere karşı tahsis edilen dairenin tapusunun iptali ile tescilini olmazsa, daire bedelinin tahsili istemiyle dava açmıştır. Öncelikle, tapu iptali ve tescil isteminin koşullarının oluşması için, davacının ortağı olduğu yüklenici kooperatifin arsa sahiplerine karşı tüm edimlerini yerine getirmesinin yanında davacının da ortağı olduğu kooperatife karşı tüm yükümlülüklerini yerine getirmesi ve aidat borcunun bulunmaması gerekir. Davacının ortağı olduğu kooperatifle, S.S. Sesigüzel Eriş Konut Yapı Kooperatifi arasında düzenlenen arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca, yüklenici kooperatifin edimini yerine getirmemesi nedeniyle, arsa sahibi kooperatifçe dava açıldığı, hükmedilen tazminatın takibe rağmen tahsil edilmediği savunulmuş, ancak mahkemece bu yön üzerinde durulmamıştır. Yüklenicinin, sözleşmenin geldiği aşamaya göre bağımsız bölüme hak kazanması için, o aşama itibariyle arsa sahibine karşı olan edimini yerine getirmiş olması gerekir. Mahkemece, mevcut seviye itibariyle yüklenicinin yerine getirmesi gereken edim bulunup bulunmadığı ile yüklenici tarafından yapılan iş karşılığı hak edilen dairelerin arsa sahibince yükleniciye verilip verilmediği değerlendirilmeli, inşaatın mevcut durumuna göre yüklenicinin hakkettiği bağımsız bölüm yoksa arsa sahiplerinin tapu devir yükümlülüğü bulunmayacağından tapu iptali ve tescil isteğinin reddine karar verilmelidir. Sözleşmenin geldiği aşama itibariyle, arsa sahiplerinin yükleniciye vermediği bağımsız bölüm varsa, bu kez de, gerekirse davacının ortağı olduğu kooperatife kayıt ve belgelerini sunması için meşruhatlı davetiye tebliğ edilmeli, davacıdan ödemesine ilişkin belgeler istenmeli, genel kurul kararları ilgili yerlerden getirtilmeli, davacının ortağı olduğu kooperatifin tüm defter ve kayıtları, genel kurul kararları ve ödeme belgeleri incelenmek suretiyle davacının kooperatife aidat veya faiz borcu bulunup bulunmadığı belirlenerek tescil koşullarının ortaklık hukuku yönünden oluşup oluşmadığı denetime elverişli bilirkişi raporuyla belirlenmelidir.
Yüklenicinin, arsa sahibinden, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca taşınmazın tapusunu almayı hak ettiği ve ortağın da kooperatife karşı edimlerini yerine getirdiğinin anlaşılması halinde tapu iptali isteğinin kabulüne karar verilip, davalı arsa sahiplerinin davanın açılmasına neden olup olmadıkları değerlendirilerek yargılama gideri hakkında karar verilmelidir.
Bunun yanında, davacı ortak, dairenin verilmemesi halinde tazminat isteminde bulunmuştur. Davacıya isteminin açıklattırılarak, daire karşılığı tazminat istemesi halinde ve yukarıda açıklanan tescil koşullarının oluşmadığı anlaşıldığı takdirde, ortağı olduğu kooperatifin elinde davacıya tahsis edilebilecek başka konut bulunup bulunmadığı ve konut tahsis imkanı olup olmadığı araştırmalı, tahsis imkanı bulunmaması halinde daire karşılığı tazminat alacağının, kooperatif kayıt ve belgeleri üzerinde yapılacak bilirkişi incelemesiyle Dairemizce benimsenen (11.03.2014 tarih ve 2013/9268 Esas, 2014/1782 Karar) şekilde belirlendikten sonra davacının ortağı olduğu kooperatiften tahsiline karar verilmelidir. Mahkemece, belirtilen şekilde araştırma yapılması gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak, arsa sahipleri yönünden uygulama yeri bulunmayan ve ortak ile kooperatif arasındaki ilişkilerde uygulama yeri olan 1163 sayılı Kanunun 23. maddesinde belirlenen eşitlik ilkesinin esas alınarak karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, davalılar S.S. Pınarkıle Yapı Kooperatifleri Üst Birliği ile davalı Tasfiye Halinde S.S. Sesigüzel Eriş Konut Yapı Kooperatifi yaranına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 13.05.2014 tarihinde oybirliği ile, karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy