(4721 S. K. m. 193, 194) (YHGK. 15.04.2015 T. 2013/2-2056 E. 2015/1201 K.) (2.HD. 22.9.2014 T. 2014/11677 E. 2014/18089 K.)
Dava ve Karar: Yukarıda tarihi, konusu ve tarafları gösterilen hükmün; bozulmasına dair Dairemizin 22.09.2014 gün ve 11677 - 18089 sayılı ilamıyla ilgili karar düzeltme isteminde bulunulmakla, evrak okundu, gereği düşünüldü;
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 1.10.2011 tarihinde yürürlüğe girmiş ise de, bu Kanuna 6217 sayılı Kanunla ilave edilen geçici 3. maddenin (1.) bendinde, Bölge Adliye Mahkemelerinin göreve başlama tarihine kadar, 1086 sayılı Kanunun kanun yollarına ilişkin hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı hükme bağlandığından, karar düzeltme talebinin incelenmesi gerekmiştir.
Dava, aile konutu üzerindeki ipoteğin kaldırılması istemine ilişkindir. Davacı malik olmayan eş, aile konutu niteliğinde bulunan taşınmazın, malik olan davalı eş tarafından açık rızası bulunmadan davalı banka lehine ipotek ettirildiğini ileri sürerek, aile konutu üzerine konulan ipoteğin kaldırılmasını ve aile konutu şerhi konulmasını talep etmiştir.
Mahkemece, davacının rızası alınmadan davalı banka lehine ipotek tesis edildiği gerekçesiyle, davanın kabulü ile ipoteğin kaldırılmasına ve aile konutu şerhi konulmasına karar verilmiştir. Hüküm davalı banka tarafından temyiz edilmiş ve Dairemizin 22.9.2014 gün 2014/11677 esas, 2014/18089 karar sayılı ilamı ile Davanın reddine karar verilmesi gerektiği belirtilmek suretiyle bozulmuştur. Dairemizin bozma ilamından sonra, Hukuk Genel Kurulu emsal davalarda gerekçesi aşağıya alınan 15.04.2015 tarih ve 2013/2-2056 esas, 2015/1201 karar sayılı ilamı ile yeni bir uygulamaya geçmiştir. Hukuk Genel Kurulunun benzer davalarda da sürdürülen yeni uygulaması Dairemiz tarafından da benimsenmiş olup Dairemiz emsal bütün davalarda Hukuk Genel Kurulunun aşağıdaki görüşlerine aynen katılmaktadır.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 194/1. maddesine göre, Eşlerden biri, diğer eşin açık rızası bulunmadıkça, aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez veya aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz. Bu madde hükmü ile aile konutu şerhi konulmuş olmasa da eşlerin birlikte yaşadıkları aile konutu üzerindeki fiil ehliyetleri sınırlandırılmıştır. Sınırlandırma, aile konutu şerhi konulduğu için değil, zaten var olduğu için getirilmiştir. Bu sebeple tapuya aile konutu şerhi verilmese bile o konut aile konutu özelliğini taşır. Zira dava konusu taşınmaz şerh konulmasa da aile konutudur. Eş söyleyişle şerh konulduğu için aile konutu olmamakta, aksine aile konutu olduğu için şerh konulabilmektedir. Bu nedenle aile konutu şerhi konulduğunda, konulan şerh kurucu değil açıklayıcı şerh özelliğini taşımaktadır. Anılan madde hükmü ile getirilen sınırlandırma, emredici niteliktedir. Dolayısıyla bu haktan önceden feragat edilemeyeceği gibi eşlerin anlaşmasıyla da ortadan kaldırılamaz ve açık rıza ancak belirli olan bir işlem için verilebilir.
Türk Medeni Kanununun 193. maddesi hükmü ile eşlerin birbirleri ve üçüncü kişilerle olan hukuki işlemlerinde özgürlük alanı tanınmış olmakla birlikte Türk Medeni Kanununun 194. madde hükmü ile eşlerin aile konutu ile ilgili bazı hukuksal işlemlerinin diğer eşin rızasına bağlı olduğu kuralı getirilerek eşlerin hukuki işlem özgürlüğü, aile birliğinin korunması amacıyla sınırlandırılmıştır. Buna göre, eşlerden biri diğer eşin açık rızası bulunmadıkça aile konutu ile ilgili kira sözleşmesini feshedemez, aile konutunu devredemez ve aile konutu üzerindeki hakları sınırlayamaz. Bu cümleden hareketle, aile konutunun maliki olan eş, aile konutundaki yaşantıyı güçlüğe sokacak biçimde, aile konutunun ipotek edilmesi gibi tek başına bir ayni hakla sınırlandıramaz. Bu sınırlandırma ancak diğer eşin açık rızası alınarak yapılabilir.
Türk Medeni Kanununun 194. maddesi yetkili eşin izni için bir geçerlilik şekli öngörmemiştir. Bu nedenle söz konusu izin bir şekle tabi olmadan, sözlü olarak da verilebilir. Ancak maddenin ifadesinden de anlaşılacağı üzere, iznin "açık olması gerekir.
Hal böyle olunca, mahkemece Hukuk Genel Kurulunca benimsenen yukarıda açıklanan yasal düzenleme ve ilkelere uygun değerlendirme yapılarak davacının karar düzeltme isteği yerinde bulunduğundan kabulüne, Dairemizin 22.9.2014 gün 2014/11677 esas, 2014/18089 karar sayılı bozma ilamının kaldırılmasına, hükmün onanmasına karar vermek gerekmiştir.
Sonuç: Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 440/5-4. maddesi gereğince karar düzeltme talebinin kabulüne, Dairemizin 22.9.2014 gün 2014/11677 esas, 2014/18089 karar karar sayılı ilamının kaldırılmasına, mahalli mahkeme kararının yukarıda gösterilen sebeple ONANMASINA, istek halinde tashihi karar harcının yatırana geri verilmesine oybirliği ile karar verildi. 09.03.2016 (Çrş.) (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy