(1086 S. K. m. 43) (6100 S. K. m. 57) (YHGK. 28.01.2009 T. 2008/1-797 E. 2009/30 K.) (YHGK. 17.12.2008 T. 2008/15-769 E. 2008/752 K.) (15. HD. 13.04.2016 T. 2015/3426 E. 2016/2278 K.)
Dava: Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki asıl ve birleşen dosya davacısı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:
Asıl ve birleşen dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak talebine ilişkin olup mahkemece her iki davanın pasif husumet ehliyeti yokluğundan reddine dair verilen karar, asıl ve birleşen dosya davacısı tarafından temyiz edilmiştir.
Davacı davasında tarihsiz olarak düzenlenen sözleşme ile davalıların daire sahibi olduğu binada sözleşmede sayılan imalâtları ve sözleşme dışı imalâtları da yaptığını ancak bu işlerden kaynaklanan 39.603,16 TL alacağının ödenmediğini belirterek bu miktarın davalılardan tahsilini talep etmiş, birleşen dava dosyasında ise talep ettiği bu bedelin sözleşmede taraf olup vefat eden ....mirasçıları olan davalılardan da tahsilini istemiştir.
Davalılar savunmalarında davacının sözleşmede üstlendiği edimlerini tamamlamadığını, iskân ile ilgili yapması gereken işleri de yapmadığını, binada bulunan 1 nolu dairenin satılarak bedelin davacıya ödendiğini, borçlarının bulunmadığını açıklayarak davanın reddine karar verilmesini istemişlerdir.
Taraflar arasında tarihsiz olarak sözleşme düzenlendiği, davacının yapacağı imalâtların sayıldığı hususu ihtilâfsızdır. Bu sözleşmede davacı ile davalıların imzasının bulunduğu, bunlardan başka dava dışı ....ile ....imzasının da bulunduğu anlaşılmaktadır. İhtilâf davalılar ile sözleşmede imzası bulunmayan dava dışı kişiler arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunup bulunmadığı konusundadır.
Bir hakkın birden fazla kişi tarafından birlikte kullanılmasının ( veya birden fazla kişiye karşı kullanılmasının ) zorunlu olduğu hallerde, bu hak dava konusu edildiği zaman o hakla ilgili birden fazla kişi zorunlu dava arkadaşı durumundadır. Dava arkadaşlığının hangi hallerde mecburi olduğu maddi hukuka ( M.K., B.K., T.T.K ) göre belirlenir. Zorunlu dava arkadaşlığında dava arkadaşları arasındaki ilişki çok sıkı olduğundan, davada birlikte hareket etmek durumundadırlar. Mahkeme ise, dava sonunda zorunlu dava arkadaşlarının hepsi hakkında aynı ve tek bir karar verir. Maddi hukukla belirlenen zorunlu dava arkadaşlığının söz konusu olduğu durumlar; iştirak halinde mülkiyet birden fazla kiralayan veya kiracının bulunması hali, bazı hallerde müşterek mülkiyet, sözleşmenin bir tarafında birden fazla kişi bulunması, adi ortaklık olarak gösterilebilir. Zorunlu dava arkadaşlığında dava konusu olan hak tektir. Yani dava arkadaşı sayısı kadar müddeabih yoktur.
İhtiyari dava arkadaşlığının mümkün olduğu haller ise (HUMK.'un 43.) 6100 sayılı HMK'nın 57. maddesinde sayılmıştır; Dava konusu hak ve borcun birden fazla kişi arasında ortak olması halinde bu kişiler birlikte dava açabilir veya birlikte dava edilebilirler. Alacaklı müteselsil borçlulara veya bunlardan bazısına karşı alacak davası açabilir . Bu halde davalı müteselsil borçlular arasındaki ilişki ihtiyari dava arkadaşlığıdır. Yine birden fazla kişinin ortak bir işlem (örneğin sözleşme) ile borç altına girmiş olması halinde borç bölünebilen bir borç ise birden fazla kişiye karşı birlikte dava açılması ihtiyaridir ve bu kişiler arasındaki ilişki ihtiyari dava arkadaşlığıdır. Bunlardan başka davanın birden fazla kişi hakkında aynı veya benzer sebepten doğmuş olması halinde de ihtiyari dava arkadaşlığı bulunur (Emsal HGK E. 2008/1-797 K. 2009/30 T. 28.1.2009, HGK E. 2008/15-769 K. 2008/752 T. 17.12.2008, 15. HD E. 2015/3426 K. 2016/2278T. 13.4.2016).
Somut olayda dava birden fazla kişi hakkında aynı sebepten yani sözleşmeden doğmuştur (HMK 57). Davalılar ile dava dışı olup sözleşmeyi imzalayan daire sahipleri arasında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunmaktadır. Davacının sözleşmeyi imzalayan tüm taraflara dava açma zorunlululuğu bulunmadığından mahkemece işin esasının incelenerek davacının sözleşme kapsamında yaptığı imalâtların mahallinde keşif yapılarak saptanması, bedellerinin sözleşme fiyatları ile belirlenmesi, sözleşme dışı imalâtlar var ise bunların bedellerinin de yapıldığı yıl piyasa fiyatlarına göre belirlenip kanıtlanacak ödemelerin mahsubu ile sonucuna göre her bir davalı yönünden binadaki arsa paylarına göre tahsil kararı verilmesi gerekirken hatalı hukuki değerlendirme ile her iki davanın pasif husumet ehliyeti yokluğundan reddine karar verilmesi doğru olmamış, bozulması gerekmiştir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle kararın temyiz eden asıl ve birleşen dosya davacısı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden asıl ve birleşen dosya davacısına geri verilmesine, karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteminde bulunulabileceğine 13.12.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy