(492 S. K. m. 34) (1086 S. K. m. 163, 363, 414) (3402 S. K. m. 29, 36)
Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasının yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi müdahil Hüseyin S. tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:
KARAR
Hükmüne uyulan Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 20.12.1993 tarih, 1992/16050-1993/11058 sayılı bozma kararında özetle: "Çekişmeli Atatürk Mahallesi 130 ada 4 parsel hakkındaki davanın kabulüne karar verilmiş ise de, hükme dayanak orman bilirkişi raporunun çekişmeli taşınmazın öncesini ve hukuki durumunu belirlemeye yeterli olmadığı, bu nedenle memleket haritası, amenajman planı ve hava fotoğraflarının uygulanması ve zilyetlik koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin de eksiksiz araştırılması" gereğine değinilmiştir. Mahkemece, bozma kararına uyulduktan sonra keşif gideri yatırılmadığından davacıların ve müdahilin davasının reddine ve dava konusu parselin tespit gibi Hazine adına tapuya tesciline karar verilmiş, hüküm müdahil Hüseyin Söylemez tarafından temyiz edilmiştir.
Dava dilekçesindeki açıklamaya göre dava, kadastro tespitine itiraz niteliğindedir.
Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde tespit tarihinden önce orman kadastrosu yapılmamıştır.
Mahkemece keşif gideri yatırılması konusunda verilen 02.09.2002 tarihli ara karar gereklerinin yerine getirilmemesi nedeniyle davanın reddine karar verilmişse de hükümde isabet bulunmamaktadır.
Şöyle ki; 02.09.2002 tarihli ara karar yasa ve yerleşik Yargıtay uygulamasına uygun olmadığı gibi, davacı vekiline bu konuda ihtarat yapıldığı (duruşma sırasında) hazır bulunmayan müdahil Hüseyin S.'e herhangi bir ihtar yapılmadığı, tebligat çıkarılmadığı dosyadan anlaşılmaktadır.
Yargıcın dava konusu şeyi inceleyerek onun hakkında bütün duygularıyla bilgi edinmesi olarak tanımlanabilen keşif; taşınmazlarla ilgili davalarda, dava konusunun yerinde görülüp incelenmesi biçiminde gerçekleşir (H.U.M.Y.m. 363 vd.). Keşfe gidilebilmesi için mahkemenin bu konuda bir ara kararı oluşturması zorunludur. Bu kararda keşif giderlerinin, keşif giderini yatıracak tarafın ve bunun için gerekli önel ve/veya kesin önelin avukatla kendini temsil ettirmeyen taraf keşif istemişse, kesin önel içerisinde giderleri yatırmamanın sonuçlarının açıklıkla anlatılması; tanık dinlenip, bilirkişi incelemesi yapılacak ise, bu hususun ve keşif günü ile saatinin belirtilmesi; bunun doğal sonucu olarak; hakim, katip ve götürülecekse mübaşir için yol tazminatının (492 Sayılı Harçlar Yasası m. 34); keşif isteyen taraftan keşif aracını bizzat sağlaması istenemeyeceğinden; mahkeme, yapacağı işe, süresine ve gideceği yere göre gerekli gördüğü aracı kendisi belirleyip, temin edeceğinden, araç için ödenecek para miktarının; keşifte dinlenecek bilirkişi ve tanıkların isimlerinin ve ücretlerinin; bilirkişi ve tanıklarla, gerekiyorsa taraflara keşif gününün haber verilebilmesi için gönderilecek davetiye giderlerinin gösterilmesi yanında; yatırılacak avansın tutarı ile yatıracak tarafın ekonomik gücü, keşif tarihi ve tebligatların ulaşması için geçecek süre gözetilerek keşif gününden önceye rastlayan bir tarihin belirlenmesi ve bunda Tebligat Yasası ile Tebligat Tüzüğünün gözönünde tutulması zorunludur.
Anılan hususları kapsamayan ve belirlenecek bir miktarın keşif gününe kadar yatırılması biçiminde kurulacak ara kararı ve buna dayalı olarak verilecek önel ve kesin önelin uygulamada H.U.M.Y. m.414, 163 açısında bir sonuç doğurması olanağı bulunmamaktadır (H.G.K. 26.02.1975 T. 1972/1-1273 E. 1975/258 K; H.G.K. 18.02.1983 t, 1980/1-1284 E. 1983/141 K. H.G.K. 30.12.1992 t. 1992/16-666 E., 1992/769 K.; 20.H.D. 14.12.1992 t, 1992/16198-7040).
Öte yandan, bu koşulların tam olarak yerine getirilmemesi, keşif giderlerine itiraz hakkı olan gider yükümlüsünün bu hakkını kullanmasına da engel oluşturur.
Kadastro mahkemelerinde belirtilen genel hükümler, 3402 Sayılı Kadastro Yasasının 29'ncı maddesi kıyas yoluyla, aynı yasanın 36'ncı maddesine göre işlem yapılması hallerinde de aynen uygulanır.
Yukarıda açıklanan yasa ve yerleşmiş Yargıtay uygulamasına aykırı olarak kurulan ara kararları sonucu verilen önel ve kesin önele dayanılarak, keşif giderlerinin yasal sürede yatırılmadığından söz edilerek yazılı biçimde hüküm kurulması bozma nedenidir.
Bundan ayrı; çekişmeli 130 ada 4 parselin tutanak aslına dosyada rastlanmamıştır. Tutanak aslının bulunduğu yerden getirtilmesi ve ondan sonra davaya devam edilmesi zorunluluğu vardır.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle; müdahil Hüseyin S.'in temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA, bozma nedenine göre diğer yönlerin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine 10/04/2003 günü oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy