(2709 S. K. m. 35, 90) (6831 S. K. m. 2) (4721 S. K. m. 1007) (818 S. K. m. 125) (YHGK 18.11.2009 T. 2009/4-383 E. 2009/517 K.) (YHGK 16.06.2010 T. 2010/4-349 E. 2010/318 K.)
Dava: Taraflar arasındaki davanın yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı gerçek kişi ve davalı Hazine tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:
Karar: Davacı S. Ş. 21.12.2009 tarihli dilekçesiyle, Kütükçü köyü 7391 ada 3 Sayılı (27482 ada 4) parseli tapuya güvenerek satın aldığı ve yedinde bulundurduğu, satın aldığı tarihte orman ve Hazineyle ilgisinin olmadığı, bu taşınmazın 6831 Sayılı Kanunun 2/B madde uygulamasıyla Hazine adına orman sınırları dışına çıkarılan yerlerden olduğu iddiasıyla, tapu kaydının iptali ve Hazine adına tescili istemiyle açılan davanın kabulüne, tapu kaydının iptaline ve bu nitelikle Hazine adına tesciline ilişkin, Antalya 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2004/408 esas ve 2005/441 karar sayılı kararının kesinleştiği, bu şekilde zararının oluştuğu iddiasıyla fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 120.000,00.-TL tazminatın tapu iptal kararının kesinleştiği tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı yönetimden alınarak kendisine verilmesini istemiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne, 72.800,00.-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair istemin reddine karar verilmiş, hüküm davacı gerçek kişi ve davalı Hazine tarafından temyiz edilmiştir.
Dava dilekçesindeki açıklamaya ve dosya kapsamına göre dava, imar yoluyla oluşan tapu kaydının mahkeme kararıyla iptali nedeniyle, taşınmazların bedelinin imar yapan belediyelerden tahsiline ilişkindir.
Çekişmeli 6668 ada 3 parsel sayılı 215 m2 yüzölçümündeki parsel 5.11.1991 tarih ve 12195 yevmiyeyle imar uygulaması sonucu Göçerler köyü 377 parseldeki payı sebebiyle Hazine adına kayıt edilmiş, 20.4.1994 tarihinde Y. U.'a onun tarafından da 15.5.2002 tarihinde G. Y.'e satılmıştır.
Arsa niteliğindeki ve 1040 m2 yüzölçümünde tapuda davalı adına kayıtlı olan çekişmeli parsel, genel kadastroda 1947 yılı orman kadastro sınırları içinde olduğu için tapulama dışı bırakılan ve ihdasen Antalya Belediyesi adına tapuya tescil edilen 331 Sayılı parselin ve kadastroda Ağustos 1322 tarih 30, Kasım 1947 tarih ve 107 sıra numaralı tapu kaydıyla H. K. müşterekleri adına kadastro tesbiti itirazsız kesinleşen Kütükçü köyü 56 Sayılı parselin 2981 Sayılı Kanun hükümlerine göre tevhit ve ifrazıyla oluşturulmuş, aynı parseldeki payı sebebiyle Teslime Sivritaş adına kayıt edilmiş, 28.1.2000 tarihinde davalıya satılmıştır.
Mülkiyet hakkı Anayasanın 35. maddesi ve bu maddeye uygun olarak çıkarılan yasalarla korunduğu gibi, 5170 Sayılı Yasayla değişik Anayasanın 90. maddesiyle kanun hükmünde olduğu kabul edilen, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine Ek 1 Numaralı Protokolün 1. maddesiyle de güvence altına alınmıştır.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Turgut ve diğerleri-Türkiye davası kararında, devlet tarafından tazminat ödenmeksizin taşınmazın geri alınmasının, orantısız bir müdahale olduğunu ve söz konusu davada tazminat ödememeyi gerektirecek istisnai şartların bulunmadığına işaret ederek, kamu yararıyla bireysel haklar arasındaki adil dengenin kurulamamasını ihlal nedeni olarak saymış, Köktepe-Türkiye davasında ise, başvuranlara uygulanan mülkiyetten yoksun bırakma işlemine gerekçe olarak gösterilen tabiatın ve ormanların korunması amacının, 1 No.'lu Ek Protokol'ün 1. maddesi anlamında kamu yararı kapsamına girdiğine dikkat çekmekle birlikte, mülkiyetten yoksun bırakma halinde, ihtilaf konusu tedbirin arzu edilen dengeye riayet edip etmediğinin ve bilhassa da başvuranlara orantısız bir yük yükleyip yüklemediğinin belirlenmesi için, iç hukukta öngörülen telafi yöntemlerinin dikkate alınması gerektiğini hatırlatarak, mülkün değerine karşılık gelen makul bir meblağın ödenmeden, mülkten mahrum bırakmanın aşırı bir müdahale teşkil edeceğini ifade etmiştir.
Yargıtay H.G.K.'nun 18.11.2009 gün ve 2009/4-383 E., 2009/517 K.; 16.6.2010 gün ve 2010/4-349 E. 2010/318 K sayılı kararlarında da vurgulandığı gibi; tapu işlemleri kadastro tesbit işlemlerinden başlayarak birbirini takip eden işlemler olduğundan ve tapu kütüğünün oluşumu aşamasındaki kadastro işlemleriyle tapu işlemleri bir bütün oluşturduğundan, bu kayıtlarda yapılan hatalardan T.M.K. m. 1007 anlamında devletin sorumlu olduğunun kabulü gerekir. Burada devletin sorumluluğu kusursuz sorumluluktur. Bu işlemler sebebiyle zarar görenler. Medeni Kanunun 1007. maddesi gereğince, zararlarının tazmini için, Borçlar Yasasının 125. maddesinde öngörülen 10 yıllık genel zamanaşımı süresi içinde Hazine aleyhine adli yargıda dava açabilirler.
Ne var ki; Medeni Kanunun 1007. maddesi hükmüne göre, tazminata hükmedilebilmesi için, diğer koşulların yanı sıra, Tapu sicilinin tutulması sebebiyle bir zarar doğmuş olmalıdır. Somut olayda, tapu kaydının iptaline dair mahkeme kararının kesinleşmesiyle bir zarar oluştuğu kabul edilebilirse de, 26.4.2012 gün ve 28275 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak, aynı tarihte yürürlüğe giren 19.4.2012 tarihli ve 6292 Sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazine Adına Orman Sınırları Dışına Çıkarılan Yerlerin Değerlendirilmesiyle Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanunun 2/A veya 2/B belirtmelerinin terkini ve iade edilecek taşınmazlar başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, tapu ve kadastro veya imar mevzuatına göre ilgilileri adına oluşturulan ve tapuda halen kayıtlı olan taşınmazlardan Hazine adına orman sınırı dışına çıkarıldığı gerekçesiyle tapu kütüklerine 2/A veya 2/B belirtmesi bulunan veya konulan taşınmazların tapu kayıtlarının bedel alınmaksızın geçerli kabul edileceği ve tapu kütüklerindeki 2/A veya 2/B belirtmelerinin terkin edilerek tescillerinin aynen devam edeceği, bu nitelikteki taşınmazlar hakkında dava açılamayacağı, açılan davalardan vazgeçileceği, açılan davalar sonucunda tapularının iptaliyle Hazine adına tesciline karar verilen, kesinleşen ve tapuda henüz infaz edilmeyen taşınmazlar hakkında da aynı şekilde işlem yapılacağı, ancak bu kararlardan infaz edilerek tapuda Hazine adına tescil edilen taşınmazlar ise, ilgilileri tarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl içinde idareye başvurulması halinde, bedelsiz olarak önceki kayıt maliklerine veya kanuni mirasçılarına iade edileceği; aynı Kanunun 7. maddesinin 3. fıkrasında ise, 1. fıkra kapsamında kalan taşınmazlardan tapuda Hazine adına tescilli olan taşınmazlar hakkında aynı fıkrada belirtilen süre içerisinde idareye başvurmayan ilgililerin haklarının bu sürenin bitimiyle birlikte sona ereceği, bu kişilerin idareden başkaca talepte bulunamayacakları, hak ve tazminat talep edemeyecekleri ve dava açamayacakları öngörülmektedir. Tapusu iptal edilen taşınmazın, 6292 Sayılı Kanunun sözü edilen hükümlerine göre tekrar tapu sahibine iade edilmesi halinde, davacı tarafın zararı izale edilip, tazminata hükmedebilmek için zorunlu unsur olan zarar gerçekleşmeyeceği için, taraflara yasadan kaynaklanan yetkilerinin kullandırılması ve sonucuna göre işlem yapılması için yerel mahkeme hükmünün bozulması gerekmektedir.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle; davacı gerçek kişi ve davalı Hazinenin temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün bozulmasına, peşin alınan temyiz harcının istenmesi halinde yatıran davacıya iadesine, 08.05.2012 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy