(1475 S. K. m. 1) (506 S. K. m. 87)
Dava: Davacılar, murisinin iş kazası sonucu ölümünden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesi davasının yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerle gerçekleşen 6.000.000.000 lira manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte davalılardan alınarak davacılara verilmesine ilişkin hükmün süresi içinde temyizen incelenmesi taraf vekillerince istenilmesi ve davalılar vekilince de duruşma talep edilmesi üzerine, dosya incelenerek, işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 22.10.2002 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Duruşma günü davalılar vekili Avukat Haluk Ilgın ile karşı taraf vekili Fahrettin Ozan geldiler. Duruşmaya başlanarak hazır bulunan Avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek aynı gün Tetkik Hakimi B. Mustafa Şimşek tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği konuşulup düşünüldü ve aşağıda karar tespit edildi:
Karar: Hakimin son oturumda tutanağa yazdırıp tefhim ettiği karar, esas karar olup, sonradan yazılan gerekçeli kararın bu karara aykırı olmaması gerekir. Oysa zaptın 3.7.2002 günlü oturumda tefhim edilen kısa karar ile, gerekçeli kararın aykırı olduğu zaptın ve Kararın incelenmesinden açıkça anlaşılmaktadır. Öte yandan konuyla ilgili 10.4.1992 günü ve 991/7 Esas, 1992/4 karar sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca bu aykırılığın giderilmesi suretiyle gerçeğe ve hukuka uygun bir karar verilmesi gereği açıktır. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı biçimde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
2-Kabul ve uygulamaya göre de, mahkemece davalı şirketler arasındaki hukuki ilişki değerlendirilmeden S... Reklamcılık A. Ş.'ye yönelik davanın reddi gerektiği sonucuna ulaşılması da hatalı olmuştur.
Gerçekten, bir iş kazası sonucu zarara uğrayan işçinin tazminat davası, işveren veya kusurlu 3. kişilere karşı yöneltilir. Bundan başka, aracı olarak nitelendirilen kişilerce işe alınan işçilerin uğrayacakları zarardan dolayı asıl işverenin aracı ile birlikte sorumlu olacağı 1475 sayılı Yasanın 1. maddesi gereğidir.
Somut olayda çözümlenmesi gerekli sorun davalı S... Reklamcılık Aydınlatma İn. San. A.Ş. ile davalı S... Akaryakıt Ekipmanları Montaj San. Tic. Ltd. Şti. arasındaki hukuki ilişkinin işveren-aracı veya üst-alt işveren biçiminde olup olmadığıdır. 1475 sayılı İş Kanununun 1/son ve 506 sayılı SSK'nun 87/2 maddesindeki açıklamalar ışığında aracıdan ( taşeron ) söz edebilmek için öncelikle üst işveren ve bunun tarafından ortaya konulan bir iş olmalı ve görülmekte olan bu işin bölüm ve eklentilerden bir iş alt işverene devredilmelidir. Buna karşın bir işin bütünüyle bir işverene devri durumunda veya anahtar teslimi denilen biçimde işin verilmesi durumunda artık üst-alt işveren ilişkisi söz konusu olamaz.
1.12.1998 tarihli sözleşmede her ne kadar yüklenici sözcüğü geçmekte ise de dosya içerisindeki bilgi ve belgelerden davalı S... Reklamcılık Aydınlatma İn. San. A. Ş.'nin işin tamamını devir etmediği, her iki şirketin aynı binada faaliyet gösterdiği hatta daha önce S... Reklamcılık A.Ş. olan personelin bir kısmı ile S... Akaryakıt Ekipmanları Montaj Ltd. Şti.'nin ekiplerinin oluşturduğu anlaşılmaktadır. Reklam şirketinde üretilen ekipmanlar yerlerine montajının yapılan işin bir bölümünün devri olarak kabulü gerektiği böylece işin anahtar teslimi suretiyle devrinin söz konusu olmadığı ortaya çıktığından davalı şirketler arasındaki ilişkinin alt-üst işveren nitelendirilmesi gerekir. İşin tamamı yerine bir bölümü devrolunduğunda devreden kişinin işverenlik sıfatı devam ettiğinden kusuru olmasa da 1475 sayılı İş Kanununun 1/son maddesi gereğince sorumlu olduğunun kabulü gerekir.
O halde, tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazların kabul edilmeli, hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, bozmanın niteliğine göre sair yönlerin incelenmesine yer olmadığına, davacılar ve davalılar yararına takdir edilen 250.000.000'ar lira duruşma Avukatlık parasının karşılıklı olarak birbirlerine yükletilmesine, temyiz harcının istek halinde temyiz edenlere iadesine, 28.1.2003 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy