(2004 S. K. m. 97, 99, 229) (1086 S. K. m. 9, 13, 512)
Dava: Yukarıda gün ve numarası yazılı kararın temyizen incelenmesi davacı (alacaklı) vekili tarafından istenmiş, merciice ilamında belirtildiği biçimde mahkemenin yetkisizliğine karar verilmiştir. Temyiz dilekçesinin süresi içerisinde verildiği anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi Tülay Çınkı tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Karar: Alacaklı İ. Şenocak'ın borçlu M. Yılmaz aleyhine Orhangazi İcra Müdürlüğünün 2000/1573 s. dosyasıyla yaptığı ilamlı takip üzerine, istinabe edilen Kocaeli (İzmit) İcra Müdürlüğünce 13.6.2002 gününde borçlunun malları haczedilmiş, İİK. nun 99. maddesine dayalı olarak alacaklı yanca, haciz sırasında istihkak iddiasında bulunan Z.Yılmaz hakkında istihkak iddiasının kaldırılması istemiyle icra takibinin yapıldığı yer merciinde istihkak davası açılmıştır.
Davalılar süresinde yetki itirazında bulunmuşlardır. Mercii Hakimliğince davanın hacizli malların bulunduğu Kocaeli İcra Tetkik Merciinde açılabileceği gerekçe yapılarak yetkisizlik kararı verilmiştir.
Uyuşmazlık, alacaklının icra takibinin yaptığı yerde, hacizden kaynaklanan istihkak davasını açıp açamayacağı noktasında toplanmaktadır.
Alacaklı İİK. nun 99. maddesine dayalı istihkak davasını aşağıda gösterilen yerlerde açabilir.
1- HUMK. nun 512. maddesinin birinci fıkrasına göre, üçüncü kişi istihkak davasını icra takibinin yapıldığı (haczin vazolunduğu) veya (mal istinabe yolu ile haczedilmiş ise) malın bulunduğu yerde açabilir.
Bu maddede yalnız üçüncü kişinin açacağı hacizli mala istihkak davası için yetki düzenlemesi görülmekte ise de bu husus 512. maddenin kaynağı olan Nöşatel Usul Yasasının 463. maddesinin yanlış tercümesinden kaynaklanmaktadır. Gerçekten, 463. maddede, İsviçre İİK. nun madde numaraları da belirtilerek, hem İsviçre İİK. nun 107. maddesine (Türk İİK. md. 97) hem de 109. maddesine (Türk İİK. md. 99) göre açılacak istihkak davaları için yetkili mahkeme belirtildiğinden HUMK. nun 512. maddesinin birinci fıkrası hükmünün kaynak Nöşatel Usul Kanunundaki anlaşılması gerekir. (Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usulü C:1 sh: 539, yıl 2001)
Bu göre, İİK. nun 99. maddesine göre alacaklı yanca açılacak istihkak davalarında da, icra takibinin yapıldığı yer veya hacizli malın bulunduğu yer İcra Tetkik Merciinin yetkili olduğunun kabulü gerekir. Yargıtay´ın uygulaması da bu yöndedir. (21. HD. 1.7.2003 tarih ve 5144 - 6361, 15.H.D. 18.9.1985 tarih ve 4681 - 4723, 13.H.D. 4.6.1981 tarih ve 3301 - 4286 )
2- Alacaklı istihkak davasını davalının dava gününde yerleşim yerinde bulunan İcra Tetkik Merciinde de açabilir. Gerçekten HUMK. nun 9. maddesinin 1.fıkrasına göre Her dava, Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça açıldığı tarihte davalının Türk Medeni Yasası gereğince ikametgahı sayılan yer mahkemesinde görülür.) Özel yetki düzenlemesini içeren HUMK. nun 512/1. maddesi, HUMK. nun 9. maddesinde ön görülen genel yetki kuralının ortadan kaldırmamıştır. Bu genel yetki kuralının ayrıcalıkları iflas da istihkak davası (İİK. md. 229) ile taşınmaza ait istihkak davasıdır. (HUMK. md. 13)
Şu halde, alacaklı taşınır mala ait istihkak davasını davalının yerleşim yerinde bulunan İcra Tetkik Merciinde açabileceği gibi, esas icra takibinin yapıldığı veya istinabe ile haciz yapılmışsa hacizli malın bulunduğu yer İcra Tetkik Merciinde açabilir. Bu konuda seçimlik hak davacı alacaklınındır. Alacaklı, bu yetkili yer İcra Tetkik Mercilerinden birisinde davasını açarsa, yetkisizlik kararı verilemez.
Somut olayda, alacaklı istihkak davasının, yetkili bulunan icra takibinin yapıldığı yer İcra Tetkik Merciinde açtığına göre, yetki itirazı reddedilerek davanın esasının tetkiki gerekirken yazılı biçimde yetkisizlik kararı verilmesi usul ve kanuna aykırıdır.
O halde, davacı alacaklının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve karar bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarda açıklanan sebeplerle BOZULMASINA, temyiz harcının istem halinde temyiz edene iadesine, 20.01.2004 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy