(506 S. K. m. 79)
Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 1984/2. dönem ile 1992/3. dönem arasında sürekli olarak geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalılardan Kurum ile dahili davalı vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi H. Pat tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra İşin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
KARAR
Davacı, davalıya ait işyerinde 1984/2. dönem ile 1992/3. dönem arasında sürekli çalıştığının tespitini istemiştir.
İstek, tanık beyanları ve bilirkişi raporuna dayanılarak yazılı şekilde hüküm akına alınmış ise de bu sonuç eksik incelemeye dayalı olup usul ve yasaya aykırıdır.
Gerçekten bu tür hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerekliği Yargıtay'ın ve giderek dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir. Yasal dayanağı, 506 sayılı Yasanın 79. maddesi olan bu tür davalarda özellikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa da işyerinin o dönemde gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli, daha sonra çalışma iddiasının gerçeğe uygunluğu özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır. Çalışma olgusu her türlü delille ispatlanabilirse de çalışmanın konusu, niteliği, başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli ve dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde çalışan işyerinde kayıtlı bordro tanıkları yada komşu ve yakın işyerlerinde çalışan kayıtlı tanıklar olması sağlanarak çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir. Bu yön Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555, 5.2.2003 gün 2003/21-35-64, 15.10.2003 gün 2003/21-634-572, 3.11.2004 gün 2004/21-480-579 ve 2004/21-479-578 ve 1.12.2004 gün 2004/21-629 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.
Somut olayda ise, yukarıda açıklanan şekilde bir inceleme yapılmadığı, teshil kararı verilen döneme ilişkin dinlenen tanıkların bu dönemlerin tamamında kayıtlı olan işyeri tanıkları olmadığı, işyerinden ve Kurum'dan talep edilen tüm dönemleri kapsayan işyeri kayıt ve bordroların istenmediği, hükme esas olan bilirkişi raporunun da yeterli olmayıp yoruma dayalı olduğu ortadadır.
Mahkemece yapılacak iş; Yukarıda açıklanan şekilde davanın niteliğine uygun olarak inceleme yapılmakla birlikte, işyerin Kurumda bulunan işyeri dosyası, tüm dönemleri kapsayan işyeri dönem bordro örnekleri ilgili Kurum'dan istenmeli davacı ile ilgili işveren nezdinde bulunması gereken veya bulunan tüm belge ve varsa ücret bordroları da işverenden yöntemince istenerek dosyaya eklenmelidir. Bu incelemelerden sonra, yukarıda belirtildiği üzere, tespit istenilen dönemlerde kayıtlı işyeri bordro tanıkları, bu tanıkların bulunmaması halinde ise komşu ve yakın işyerlerinde aynı dönemlerde çalışan kayıtlı tanıklar yöntemince dinlenmelidir. Davanın niteliği dikkate alınarak gerektiğinde re'sen yapılacak araştırına ve incelemeler ile çalışmanın niteliği ve süresi saptanmalı gerektiğinde de iş ve sosyal güvenlik hukuku konusunda uzman bir bilirkişiden varsa çalışma dönemleri ve bildirimsiz sürelere ait, çalışma ücreti ve dönemlerini gösterir raporda alınarak sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.
Söz konusu fiili ve hukuki gerçekler ve özellikle 506 sayılı Yasa'nın 79. maddesi hükümleri dikkate alınmadan eksik inceleme ve araştırmayla yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde dahili davalıya iadesine 21.04.2005 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy