(1479 S. K. m. 41, Ek m. 9) (2926 S. K. m. 23) (YHGK 30.03.2005 T. 2005/10-138 E. 2005/221 K.)
Dava: Davacı, murisi Sami Açıkgöz'ün 01.02.1988 tarihinde vefatı nedeniyle primi ödenmiş toplam sigorta sayısı 3 yılı fazlasıyla aştığından ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi:
Karar: Davacı, eşi sigortalı Sami Açıkgöz'ün 1.2.1988 tarihinde ölümü nedeni ile ölüm sigortası kolundan aylık bağlanmasına hak kazandığının tespitini istemiştir.
Uyuşmazlık, ölüm aylığında beş tam yıl sigorta primi ödeme koşulunu öngören 2.8.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Yasa ile değişik 1479 sayılı Yasa'nın 41.maddesinin yürürlükte bulunduğu dönemde yapılan askerlik borçlanmasının ölüm aylığının hak edildiği tarihte aranan sigortalılık süresinin hesabında dikkate alınıp alınmayacağı noktasında toplanmaktadır.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa'nın 23/a maddesinde yer alan üç tam yıl ibaresini beş tam yıl olarak değiştiren 619 sayılı Kanun Hükmündeki Kararname'nin 19.maddesi Anayasa Mahkemesinin iptal kararı ile 8.8.2001 gününde yürürlükten kaldırılmıştır. 2.8.2003te 8.8.2001 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe giren 24.7.2003 tarihli 4956 sayılı Yasa'nın 54.maddesinde 1479 sayılı Bağ-Kur Yasası'nın ikinci kısım dördüncü bölümünde yer alan maddelerin tamamının yer aldığı bir kısım hükümlerinin 2926 sayılı Kanuna tabi sigortalılar hakkında da uygulanacağı bildirilmiş, böylece 4956 sayılı Yasanın 56.maddesi ile 2926 sayılı Yasa'nın 23.maddesi 24.7.2003 tarihinden itibaren yürürlükten kalkmıştır. 4956 sayılı Yasanın 21.maddesi ile 1479 sayılı yasanın 41.maddesi 2.kez düzenlenerek ölüm aylığına hak kazanabilmek için 5 tam yıl sigorta primi ödeme koşulu yeniden metinde yer almıştır.
Oluşan eşitsizliği ortadan kaldırmak amacıyla 1479 sayılı Yasa'nın 41.maddesinin ilk fıkrasının yürürlüğe giriş maddesi olan 57/b maddesinin iptali için 11.3.2004 tarihinde Anayasa Mahkemesine 3.kez iptal başvurusunda bulunmuş olup bu husustaki iptal kararı henüz Resmi Gazete'de yayımlanmamıştır.
Sigortalılara askerlikte er olarak geçen hizmet süreleri ve yedek subay okulunda geçen sürenin tamamını borçlanma olanağı veren 1479 sayılı Yasa'nın Ek 9.maddesi uyarınca borçlanılan sürenin, sigortalılık süresi olarak değerlendirilmesi, başvuru ile yasada belirtilen süre içerisinde olmak üzere borçlanma primlerinin kuruma ödenmiş olması koşuluna bağlı bulunmaktadır. Yasada belirtilen borçlanma koşulları gerçekleşmeden, askerlikte geçen sürenin sigortalılık süresi olarak değerlendirilmesine yasal olanak bulunmamaktadır.
Somut olayda sigortalının ölüm tarihi olan 1.2.1988 gününde Yasa'da üç tam yıl prim ödeme koşulu arandığından, sigortalının ise prim ödeme gün sayısının 900 gün olduğu anlaşılmakla, bu koşul yerine gelmemiş, davacı gerek bu dönemde gerekse Anayasa Mahkemesinin iptal kararı ile oluşan 8.8.2001 ile 2.8.2003 tarihleri arasındaki boşluk döneminde askerlik süresini borçlanma ve ölüm aylığı tahsis talebinde bulunmamış 1479 sayılı Yasa'nın 4956 sayılı Yasa ile değişik 41.maddesinin yürürlükte olduğu ve beş tam yıl prim ödeme koşulunun bulunduğu 3.3.2004 tarihinde askerlik süresini borçlanma talebinde bulunup, borçlanma bedelini ödeyip ölüm aylığı tahsisi talep etmiştir. Bu tarihten sonra askerlik borçlanması yoluyla elde edilen sigortalılık süresinin, ölüm tarihinde veya geçiş dönemi koşullarının belirlenmesinde dikkate alınması isabetsizdir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 30.3.2005 günlü, 2005-10-138 esas, 2005-221 Karar sayılı kararı da aynı yöndedir.
Mahkemece açıklanan bu maddi ve hukuki esaslar gözetilmeksizin yanılgılı değerlendirme sonucu istemin kabulü şeklinde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 20.12.2005 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy