(1475 S. K. m. 1) (4857 S. K. m. 2) (506 S. K. m. 87)
Dava: Davacı, davalılardan işverenler nezdinde 01.08.1985-20.09.2002 tarihleri arasındaki çalışmalarının tesbitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davacı ve davalılardan SSK. ile Özsan-İntursa Ltd. Şti. vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi Tülay Çınkı tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
Karar: 1- Dosyadaki yazılara toplanan delillere hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre davalıların 3 nolu bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,
2- Dava, 1.8.1985-20.9.2002 tarihleri arasında davalı işverenlere ait işyerinde hizmet aktine dayalı olarak geçen ve davalı Kurum'a eksik bildirilen çalışmaların tesbiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, hizmet aktinin davacı ile davalı şirket arasında imzalandığı, davalı D.Ü.Rektörlüğünün işveren sıfatı taşımadığı gerekçesi ile bu davalı hakkındaki davanın husumetten reddine, davacının 5.9.1985 - 20.9.2002 tarihleri arasında davalı şirkete ait işyerinde kesintisiz olarak çalıştığının kabulüyle Kurum'a eksik bildirilen 2477 günlük çalışmanın tesbitine fazla talebin reddine karar verilmiştir.
Davaya konu çalışmanın geçtiği tarihlerde yürürlükte bulunan 1475 sayılı İş Yasası'nın 1/sonuncu maddesinde bir işverenden belirli bir işin bir bölümünde veya eklentilerinde iş alan ve işçilerini münhasıran o işyerinde ve eklentilerinde çalıştıran diğer bir işverenin kendi işçilerine karşı o işyeri ile ilgili ve bu Kanun'dan veya hizmet aktinden doğan yüklemlerinden asıl işvereninde birlikte sorumlu olacağı, 10.6.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4857 sayılı İş Yasası'nın 2.maddesinde bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal ve hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiyi asıl işveren-alt işveren ilişkisi dendiği, bu ilişkide asıl işverenin alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanun'dan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerden alt işveren ile birlikte sorumlu olduğu, asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi suretiyle haklarının kısıtlanamayacağı veya daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisi kurulamayacağı aksi halde ve genel olarak asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı işleme dayandığı kabul edilerek alt işverenin işçilerinin başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem göreceği, 506 sayılı Yasa'nın 87.maddesinde de sigortalılar üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve bununla sözleşme yapmış olsalar bile, bu Kanun'un işverene yüklediği ödevlerden dolayı aracı olan üçüncü kişi ile birlikte asıl işverenin de sorumlu olacağı, bir işe veya bir işin bölüm ve eklentilerinde işverenden iş alan ve kendi adına sigortalı çalıştıran üçüncü kişiye aracı deneceği bildirilmiştir.
Davaya konu somut olayda davacının 20.2.1985 tarihinde davalı D.Ü.Rektörlüğü'ne ait işyerinde yardımcı hizmetli olarak çalışmaya başladığı, 1.6.1990 tarihinden itibaren de davalı Rektörlüğe ait işyerinin temizlik işlerini üstlenen firmalarca işe giriş ve çıkışların SSK.'na bildirildiği, temizlik firmaları değiştiği halde davacının işyerinde kesintisiz olarak çalışmaya devam ettiği anlaşılmakla davacının tüm hizmet süresi boyunca asıl işveren olan davalı D.Ü.Rektörlüğünün işçisi olduğunun kabulü gerekmektedir.
Belirtilen bu maddi ve yasal olgular karşısında davalı D.Ü.Rektörlüğüne husumet yöneltilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı halde mahkemece hatalı değerlendirme sonucu bu davalı hakkındaki davanın husumetten reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
3- Hizmet tesbiti davalarında husumet işyerini işleten veya sonradan devir alan davalılar dışında kalan işveren olan gerçek yada tüzel kişiler varsa bu kişilere de yöneltilmelidir. Davacının sigorta dosyasının tetkikinden 5.9.1985 tarihinde D.Ü.Rektörlüğü, 1.6.1990 tarihinde dava dışı Yeni Reji Ltd. Şirketi, 5.4.1991 ve 3.2.1992 tarihlerinde İntursa Ltd. Şirketi, 16.4.1993 tarihinde dava dışı Özgür Mak. San. Tic. Ltd. Şirketi, 11.3.1994 tarihinde (Özsan Ticaret) Nurettin Değer, 20.7.1995 tarihinde Okaylar Tur. Tic. Ür. İth. İhr. Ltd. Şirketi, 1.10.1995 tarihinde Nurettin Değer (Özsan Ticaret) 10.8.1996 tarihinde İntursa Ltd. Şirketi, 29.8.1997, 2.3.1998, 1.3.1999, 1.5.2000, 31.5.2001, 1.1.2002 tarihlerinde davalı şirket tarafından işe girişinin bildirildiği görülmektedir. Mahkemece tesbitine karar verilen dava konusu çalışmaların bir bölümünün temizlik işini üstlenen başka işverenler nezdinde geçtiği anlaşılmakla davalı şirketin dava konusu tesbitine karar verilen tüm çalışma süresinden işveren olarak sorumlu tutulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Mahkemece yapılacak iş, İntursa Ltd. Şirketinin unvan değişikliği yaparak Özsan-İntursa Turizm Güvenlik Temizlik ve Yemek hizmetleri Ticaret Limited Şirketi Ünvanını alıp almadığını Ticaret Sicil Memurluğundan sorarak tesbit etmek, tesbiti istenen sürede davalı Rektörlüğe ait temizlik işlerini üstlenen dava dışı diğer işverenlere yöntemince husumet tevcih edilip davaya dahil edilmek suretiyle davaya devam edilip sonucuna göre karar vermekten ibarettir.
Diğer yandan davanın kısmen kabulüne karar verildiği halde davalı Kurum yararına avukatlık ücretine hükmedilmemiş olması ve davalı şirketin yargılama giderlerinden haklılık oranına göre sorumlu tutulması gerekirken yargılama giderlerinin tümünden sorumlu tutulmuş olması da usul ve yasaya aykırıdır.
O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 06.12.2005 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy