Mahkemesi : Ankara 8.İş Mahkemesi
Tarih : 20.12.2005
No : 106-1367
Davacı davalılardan işverene ait işyerinde 1.1.1983-1.12.2000 tarihleri arası çalıştığının tesbitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi ve davalılardan D. A.Ş. vekili tarafından da duruşma talep edilmesi edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan ve temyiz konusu hükme ilişkin dava, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 438. maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hallerden hiçbirine uymadığından Yargıtay incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
Dava,davacının davalı işveren nezdinde 1.1.1983-1.12.2000 tarihleri arasında geçen davalı kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tesbiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, davacının davalıya ait işyerinde .1.1985-30.11.1995 ve 1.2.1996-31.12.2000 tarihleri arasında davadışı B. A.Ş.'ne ait 1.12.1995-30.1.1996 tarihleri arasındaki çalışmaları dışında davalı kuruma eksik bildirilen 3248 gün çalıştığının tesbitine karar verilmiştir.
Uyuşmazlık, somut olayda fiili çalışma olgusunun yöntemince kanıtlanmış olup olmadığı, mahkemece bu yönde yapılan inceleme ve araştırmanın hükme yeterli bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
Gerçekten; 506 sayılı Sosyal Sigortalar Yasa’sının 2 ve 6. maddelerinde açıkça belirlendiği üzere, sigortalılığın oluşumu yönünden çalışma olgusunun varlığı zorunludur. Eylemli veya gerçek biçimde çalışmanın varlığı saptanmadıkça, hizmet akdine dayanılarak dahi sigortalılıktan söz edilemez. Fiili veya gerçek çalışmayı ortaya koyacak belgeler, işe giriş bildirgeleriyle birlikte 506 sayılı Yasa’nın 79. maddesinde belirtilen sigortalının gün sayısını, kazanç durumunu, çalışma tarihleriyle birlikte ortaya koyan aylık sigorta gün bilgileri ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 17. maddesinde belirtilen 4 aylık prim bordroları gibi Kuruma verilmesi zorunlu belgelerdir. Yöntemince düzenlenip süresi içerisinde Kuruma verilen işe giriş bildirgeleri, kişinin işe alınmış olduğunu gösterirse de fiili çalışmanın varlığının ortaya konulması açısından tek başına yeterli kabul edilemez. Sigortalılıktan söz edebilmek için, çalışmanın varlığı, Yargıtay uygulamasında 506 sayılı Yasanın 79/10. maddesine dayalı sigortalılığın tespiti davaları yönünden kabul edilen ilkelere uygun biçimde belirlenmelidir. Zira, sigortalılığın tesbitine yönelik her dava kamu düzenine ilişkindir. Aksine düşünce, özellikle yaşlılık aylığının kabulü için öngörülen sigortalılık süresi yönünden çalışanlar ile çalışmayanlar arasında adaletsiz ve haksız bir durum yaratır. Bu nedenle, işe giriş bildirgelerinin verildiği ancak yasal diğer belgelerin bulunmadığı durumlarda çalışma olgusunu ortaya koyabilecek inandırıcı ve yeterli kanıtlar aranmalı, kamu düzenine dayalı bu tür davalarda hakim, görevi gereği doğrudan soruşturmayı genişleterek sigortalılık koşullarının oluşup oluşmadığını belirlemelidir. Bu yön, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555, 5.2.2003 gün 2003/21-35-64, 15.10.2003 gün 2003/21-634-572, 3.11.2004 gün 2004/21-480-579 ve 2004/21-479-578, 10.11.2004 gün 2004/21-538 ve 1.12.2004 gün 2004/21-629 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.
Somut olaya gelince; mahkemece açıklanan şekilde fiili çalışmanın varlığının yöntemince araştırılmadan sonuca gidildiği ortadadır. Yapılan incelemede davacının davalıya ait muhtelif işyerlerinden verilmiş 1,1,1985- 1.7.1986- 5.10.1987 25.5.1988- 20.5.1993,17.10.1996-16.6.1999 ve 18.10.2000 tarihli bildirgeler ile işe girişinin bildirildiği başka bir işyerinden verilmiş 1.12.1995 ve 2.7.2001 tarihli bildirgelerin bulunduğu başka bir işyerinden verilen 2.7.2001 tarihli işe giriş bildirgesindeki imzanın davacının eli mahsulü olduğu, diğerlerinde bulunan imzaların davacıya ait olmadığı, davalı işverence çalışmalarının davalı kuruma kısmi olarak bildirildiği, işyeri ücret bordrolarının bu kısmı bildirime uygun şekilde düzenlendiği, ücret bordrolarında davacının imzasının bulunmadığı 1985-2000 yılları için dönem bordroları ibraz edilmiş isede bu işyerlerinde çalışan bordro tanıklarının mahkemece dinlenmediği görülmektedir.
Yapılacak iş; işyerinde çalıştığı tespit edilen kayıtlı çalışanların çalışmanın niteliği itibariyle ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Yasanın 2, 6, 9 ve 79/10. maddeleri gereğince kanıtladıktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.
O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalı D. K. Y. End. San. iadesine, 10.7.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy