21. Hukuk Dairesi 2008/12980 E., 2009/11949 K.
"İçtihat Metni"
Davacı, 01.09.2006-30.04.2007 tarihleri arası iptal edilen sürelerde si-gortalılığının iadesine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.
Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve tetkik hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Davacı, işveren İlhan'a ait sigorta acenteliği işyerinden Kuruma bildirilen hizmet süresinin iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali ile sigortalılık süresinin iadesine karar verilmesini istemiştir.
Mahkemece istemin reddine karar verilmiştir.
Davacının, işveren İlhan'a ait sigorta acenteliği işyerinden, sigortalı giriş bildirgesi, aylık bildirgeler ve dönem bordroları ile çalışmalarının Kuruma usulüne uygun olarak bildirildiği, Kurum müfettişliğinin 04.06.2007 tarih ve 2007/123 sayılı raporu sonucunda, işyerinden bildirilen çalışmaların fiili ol-madığı, bildirimlerin sahte olduğu gerekçeleriyle iptaline karar verilerek, işyerinin 506 sayılı Yasa kapsamından çıkartılmasına, hizmet sürelerinin iptaline, işveren ve sigortalı hakkında kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından suç duyurusunda bulunul-masına karar verildiği, Ordu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yapılan so-ruşturma sonucunda; şüpheli İlhan'a ait işyerinin yıllık cirosunun incelenen resmi gelir beyanlarından aylık 100.000 TL'den fazla olduğu, bu kadar büyük cirolu işyerinin tek başına işletilemeyeceği, işyerinde birilerinin çalışıyor olması gerektiğinin hayatın olağan akışına uygun olduğu, işyeri çalışanlarının be-yanlarında, söz konusu işyerinde sigortalı olarak çalıştıklarını, SSK tarafından yapılan denetim sırasında iş gereği sürekli hareket halinde olduklarından işyerinde o an için bulunmadıklarını, bu konuda Kurumun kendilerini çağırarak beyanlarını talep etmediklerini, alınan tanık beyanlarından söz konusu şüp-helilerin işyerinde sigortalı olarak çalıştıklarına şahit olduklarını beyan ettikleri, alınan tanık beyanları, şüphelilerin ifadeleri ve incelenen deliller ile dosya kapsam ve içeriğinden, şüphelilerin üzerlerine atılı suçu işlediklerine dair soyut iddia dışında başkaca delil edinilemediği gerekçeleriyle 21.06.2007 tarih ve 2007/1953 sayılı karar ile kovuşturma yapılmasına yer olmadığına kararı verildiği, Kurumun itirazı üzerine yapılan inceleme sonucunda, Giresun Ağır Ceza Mahkemesi'nin 20.08.2007 tarih ve 2007/587 sayılı kararı ile de Kurum itirazının kesin olarak reddedildiği, dosyadaki bilgi ve belgelerden anlaşılmıştır.
Dava, işyerinden bildirilen çalışmaların gerçek olup olmadığına, sonuç olarak hizmetin tespitine ilişkindir. Sosyal güvenliğe yönelik bu tür davalar kamu düzenini ilgilendirdiğinden özel ve duyarlılık ve özenle yürütülmelidir. Buna göre, öncelikle davacının çalışmasına ilişkin tüm belgeler Kurumdan ve işverenden getirtilerek incelenmeli, işyerinin o dönemde gerçekten var olup olmadığı, kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli, çalışma iddiasının gerçeğe uygunluğu deliller olabildiğince toplanarak araştırmalıdır.
Çalışma olgusu her türlü delille ispatlanabilirse de, çalışmanın konusu, sürekli ya da kesintili olduğu, başlangıç ve bitiş tarihleri konularında tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, işveren, işçi ve işyeri ile ilişkileri dikkate alınmalı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği ile bu beyanlar kontrol edilmeli, öncelikle işyeri çalışanları dinlenilmeli, gerektiğinde komşu ve yakın işyerlerinden bu yeri bilen ve tanıyanların beyanlarına başvurulmalı, işyerinin niteliği nazara alınarak lüzumu halinde emniyet vasıtasıyla çevreden işyeri hakkında araştırma yaptırılmalı, işyerinin bağlı
bulunduğu yerel yönetimden bilgi alınmalı, uyuşmazlık konusu çalışmayı il-gilendiren araştırma ve soruşturma belgeleri ve dosyaları ilgili yerlerden is-tenilerek içindeki deliller incelenilmeli, tarafların göstereceği delillerle bağlı kalınmaksızın sosyal güvenliğe yönelik davalardaki re'sen araştırma prensibi gereğince tüm deliller toplanarak sonuca gidilmesinin gerekliliği öncelikle göz-önünde tutularak, çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırak-mayacak şekilde açıkça belirlenmelidir.
Mahkemece, davacının çalışma ile ilgili belgelerinin, müfettiş raporunun, Cumhuriyet Savcılığı kararı ile itirazın reddine ilişkin mahkeme kararının dosyaya getirtildiği, ancak Cumhuriyet Savcılığından soruşturma dosyası istenilerek içindeki delillerin incelenmediği, çalışmaya yönelik olarak tanık beyanlarına başvurulmadığı, işyerinin var olup olmadığına ilişkin emniyet yoluyla araştırma yaptırılmadığı, işyerinin bağlı olduğu yerel yönetimden bilgi alınmadığı, işyeri sigorta acenteliği işi ile uğraştığına göre çalışmaya kanıt ola-bilecek davacı tarafından düzenlenmiş sigorta poliçeleri ile acente görevlisi olarak çalıştığını gösteren belgelerin işyerinden istenilerek incelenmediği, iş-verenin beyanı alınarak değerlendirilmediği, sonuç olarak çalışma olgusunun var olup olmadığına yönelik deliller toplanmaksızın yetersiz gerekçelerle sonuca gidildiği görülmüştür.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözardı edilerek yetersiz araştırma ve eksik inceleme ile kurulan hüküm usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle (BOZULMASINA),
temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 05.10.2009 gününde oybir-liğiyle karar verildi.