(1479 S. K. m. 36, 50, 51, 52, Geç. m. 11) (3201 S. K. m. 3, 4, 5)
Dava: Davacı, emekli aylığının 16. basamak üzerinden ödenmesi gerektiğinin tespiti ile basamak farkından kaynaklanan birikmiş aylıklarının tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi Mehmet Beleç tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi:
Karar: Dava, davacının 1479 sayılı Yasa'ya tabi Bağ-Kur sigortalı olarak emekliliğe esas basamağının 16. basamak olduğu emekli aylığının 16. basamak üzerinden ödenmesi gerektiğinin tespiti ile basamak farkından kaynaklanan birikmiş aylıklarının emeklilik tarihi itibari ile faizi ile birlikte davalı Kurumdan tahsili istemine ilişkindir.
Mahkeme, davacının Bağ-Kur'a bağlı emeklilik basamağının 16. basamak olduğunun ve emekli maaşının 16. basamak üzerinden ödenmesi gerektiğinin tespiti ile fark aylıklarının hak ediş tarihinden itibaren davalı Kurumca yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar vermiştir.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden, davacının 28.11.2005 tarihinde yurt dışında 01.01.1985-01.01.2005 tarihleri arasında ev hanımı olarak geçen 20 yıllık süreyi 3201 sayılı Yasa gereğince borçlanma talebinde bulunduğu, 7200 günlük süreye tekabül eden borcunu günlük 3,5 Dolar üzerinden 06.02.2006 tarihinde ödediği, Kurumca sigortalılık başlangıç tarihinin 6.2.1986 tarihi olarak belirlendiği 13.10.2006 tarihinde Kurum kayıtlarına giren dilekçe ile yaşlılık aylığı bağlanma talebinde bulunduğu anlaşılmaktadır.
3201 sayılı Yasa'nın 3. maddesinde yurt dışında bulunan ev kadınlarının Bağ-Kur'a yazılı olarak müracaat etmek suretiyle borçlanabilecekleri, 4. maddesinde Sosyal Güvenlik Kuruluşlarınca döviz ile değerlendirilecek sürelerin her bir günü için tahakkuk ettirilecek prim, kesenek ve karşılık borcu tutarının bir dolar olduğu, dövizin cinsi ve miktarının Bakanlar Kurulu kararı ile değiştirilebileceği, 5/3. maddesinde, sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi hizmeti bulunmayan istek sahiplerinin sigortalılıklarının başlangıç tarihinin, borçlarını tamamen ödedikleri tarihten borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülen tarih olduğu bildirilmiştir.
Uyuşmazlık borçlanma süresine ilişkin primleri talep tarihindeki basamak ve prim tutarları üzerinden değil 3201 sayılı Yasa gereğince her bir gün için Bakanlar Kurulunca belirlenen döviz üzerinden ödeyen davacının basamak intibakının ne şekilde yapılacağı, ve yaşlılık aylığının hangi basamak esas alınarak hesaplanacağı noktasındadır.
Davalı Kurumca davacı vekiline hitaben yazılan 18.9.2007 ve 20.9.2007 tarihli yazılarda davacının her ne kadar tescil basamağı 16 olarak gözükmekte ise de 12.7.2006 tarihinden önce borçlanma yapanların aylık bağlama basamaklarının bilgisayar tarafından manuel olarak belirlendiği, davacının aylık bağlama basamağının 12 olarak otomatik şekilde tespit edildiği, 25.8.1999 tarihli 4447 sayılı Yasa ile değişik 52. madde gereğince davacının 31.12.1999 tarihinde bulunduğu 12. gelir basamağı dikkate alınarak Geçici 11. maddesinin (a) bendine göre hesaplanan aylığı ile borçlandığı sürelerin 1.1.2000 tarihinden sonraki tarihe rastlayan sürelere karşılık borçlandığı tutar dikkate alınarak hesaplanan ağırlıklı ortalama esas alınmak suretiyle geçici 11. maddenin (b) bendine göre hesaplanan aylığını toplamak suretiyle yaşlılık aylığı tutarının bulunduğu bildirilmiştir.
Davacının borçlanma bedelini ödediği tarihte yürürlükte bulunan 1479 sayılı Yasa'nın 50. maddesinde bu Kanuna göre sigortalıların ödeyecekleri primler ve bağlanacak aylıkların hesabında, yirmi dört basamaklı gelir tablosunun uygulanacağı, 51. maddesinde sigortalının bu Kanuna göre sigortalılığın başladığı tarihte 50. madde belirtilen aylık gelir basamaklarının ilk on iki basamağından dilediğini seçeceği, basamak seçiminin yazılı olarak bildirilmemiş olmasına karşın prim ve kesenek yatırılmış olması ve diğer hallerde hangi basamağın seçilmiş sayılacağı ve bu madde hükmü ile ilgili diğer işlemlerin bir yönetmelikle düzenleneceği, 52. maddesinde ise sigortalının bu Kanuna göre seçtiği, intibak ettirildiği veya yükseltildiği ilk oniki basamakta bekleme süresinin bir yıl, onüçüncü basamaktan itibaren her bir basamakta bekleme süresinin iki yıl olduğu, ilk onbir basamakta sıra itibariyle basamak yükseltilmesinin prim ödemeye ve talebe bakılmaksızın Kurumca yapılacağı, onikinci basamaktan itibaren basamak yükseltilmesi için, sigortalının yazılı talepte bulunması ve talep tarihinden önceki ayın sonu itibariyle prim ve diğer borçlarını ödemiş olmasının şart olduğu, sigortalıların Kurumca yükseltildikleri tarihten veya yazılı talepte bulundukları tarihi takip eden aybaşından itibaren, basamak yükseltme farkı ile yükseltildikleri basamak üzerinden primlerini ödeyecekleri, 50. maddesinde bu Kanuna göre sigortalıların ödeyecekleri primler ve bağlanacak aylıkların hesabında 24 basamaklı gelir tablosunun uygulanacağı bildirilmiştir.
25.8.1999 tarihli 4447 sayılı Yasanın 1.1.2000 tarihinde yürürlüğe giren 39. maddesi ile eklenen 1479 sayılı Yasanın geçici 11. maddesinde;
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sigortalı olanlara bağlanacak yaşlılık aylığı; a- Sigortalının, aylık başlangıç tarihindeki toplam sigortalılık süresi esas alınarak, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce bulunduğu gelir basamağının aylık başlangıç tarihinde yürürlükte bulunan gelir tablosundaki değeri üzerinden, bu Kanunun yürürlük tarihinden önceki hükümlere göre hesaplanan aylığının, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar geçen sigortalılık süresinin toplam sigortalılık süresine orantılı olarak hesaplanan tutarı ile,
b- Sigortalının, bu Kanunun yürürlük tarihi ile aylık başlangıç tarihi arasında aylar itibariyle prim ödediği gelir basamaklarının bu basamaklardaki prim ödeme süreleri de dikkate alınarak, aylık başlangıç tarihinde yürürlükte bulunan gelir basamakları üzerinden hesaplanacak ağırlıklı ortalamasının, aylık başlangıç tarihindeki toplam sigortalılık süresi esas alınmak suretiyle bu Kanunun 36 ncı maddesinin ikinci fıkrasına göre bulunacak aylık bağlama oranı üzerinden hesaplanan aylığın, bu Kanunun yürürlük tarihinden sonra geçen sigortalılık süresinin toplam sigortalılık süresine orantılı olarak hesaplanan tutarı, toplamıdır. Bu şekilde hesaplanan aylık, bu Kanunun 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasına göre artırılır, ikinci fıkraya göre bağlanacak aylık, sigortalının aylık başlangıç tarihindeki toplam sigortalılık süresi esas alınarak, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce bulunduğu gelir basamağı üzerinden bu Kanunun yürürlük tarihinden önceki hükümlere göre hesaplanan aylığının, bu Kanunun yürürlük tarihi ile aylık başlangıç tarihi arasında geçen takvim yılları için, her yılın Aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki değişim oranı kadar artırılmış tutarından az olamayacağı hükmü öngörülmüştür.
Hal böyle olunca 5510 sayılı Yasa'nın yürürlüğe girmesinden önce 8.5.1985 tarihli ve 3201 sayılı Yasa gereğince ev kadını olarak geçen süreler yönünden yurt dışı hizmet borçlanması yapan sigortalıların Kuruma borçlandıkları süreler 1479 sayılı Yasa'nın 4956 sayılı Yasa ile değişik 51. maddesinin ikinci fıkrasına göre diğer sosyal güvenlik kuruluşlarında geçirdiği süre gibi dikkate alınarak 52. maddesinde öngörülen basamak yükseltme esasları çerçevesinde 12. basamakta dahil olmak üzere basamak intibakının gerçekleştirilmesi gerekmekte, 3201 sayılı Kanuna göre her bir gün karşılığı ödenecek borçlanma tutarının 50. maddede belirtilen basamaklar ile irtibatlandırılarak borçlanma karşılığı ödenen prim miktarının karşılığı olan basamağın 36. ve geçici 11. maddesine göre aylık hesaplanmasında dikkate alınması gerektiğinden bu sigortalıların 12. basamaktan sonra intibak ettirildikleri basamaklar borçlanma tutarının yatırıldığı tarihteki Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden hesaplanan Yeni Türk Lirası cinsinden 1 günlük borçlanma tutarının 30 gün ile çarpılması suretiyle bulunan 1 aylık prim karşılığı borçlanma tutarı, aynı tarihteki 1479 sayılı Yasanın 50. maddesine göre oluşturulmuş prim tablosundaki (bu kanundan yararlanmak suretiyle tarafına aylık bağlanmış sigortalılara sağlık yardımı yapılmadığından sağlık sigortası primi hariç) en yakın tutarın karşılığı olan basamağı geçemeyecek şekilde tespit edilmelidir.
Mahkemece hükme esas alınan 23.9.2008 tarihli bilirkişi raporunda ise yukarıda açıklanan hususlar gözetilerek düzenlenmediği giderek hükme dayanak alınacak yeterlilikte olmadığı görülmektedir.
Yapılacak iş; yukarıda açıklandığı şekilde uzman bir bilirkişiden yeniden rapor alınarak çıkacak sonuca göre bir karar vermektir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde bulundurulmaksızın hatalı bilirkişi raporu esas alınmak suretiyle, yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 21.12.2009 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy