MAHKEMESİ : Rize 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
TARİHİ : 27/12/2007
NUMARASI : 2006/451-2007/673
Davacı, sigortalılık başlangıç tarihinin l.l.l982 olduğunun tesbitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.
Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
Davacı, sigorta başlangıç tarihinin 1.09.1982 olduğunun tesbitini istemiştir.
Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş ise de bu sonuç eksik incelemeye dayalı olup usul ve yasaya aykırıdır.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden işyerinin l8.9.l98l- l5.2.l983 tarihleri arasında 506 sayılı Yasa kapsamında bulunduğu,davalı işverence ihtilaf konusu dönemle ilgili bordronun davalı kuruma verilmediği, davacının M. T.'a ait Ağaçlandırma Bölge Müdürlüğüne ait Sosyal Hizmetler Binası İnşaatı 0672450 sigorta nolu işyerinden l.9.l982 tarihinde işe girdiğine ait giriş bildirgesinin davalı kuruma verildiği anlaşılmaktadır.
Davacıya ait 1.09.1982 tarihli işe giriş bildirgesinin davalı Kuruma süresi içerisinde verildiğine dair uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, somut olayda fiili çalışma olgusunun yöntemince kanıtlanmış olup olmadığı, mahkemece bu yönde yapılan inceleme ve araştırmanın hükme yeterli bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
Gerçekten; 506 sayılı Sosyal Sigortalar Yasa’sının 2 ve 6. maddelerinde açıkça belirlendiği üzere, sigortalılığın oluşumu yönünden çalışma olgusunun varlığı zorunludur. Eylemli veya gerçek biçimde çalışmanın varlığı saptanmadıkça, hizmet akdine dayanılarak dahi sigortalılıktan söz edilemez. Fiili veya gerçek çalışmayı ortaya koyacak belgeler, işe giriş bildirgesiyle birlikte 506 sayılı Yasa’nın 79. maddesinde belirtilen sigortalının gün sayısını, kazanç durumunu, çalışma tarihleriyle birlikte ortaya koyan aylık sigorta gün bilgileri ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 17. maddesinde belirtilen 4 aylık prim bordroları gibi Kuruma verilmesi zorunlu belgelerdir. Yöntemince düzenlenip süresi içerisinde Kuruma verilen işe giriş bildirgesi, kişinin işe alınmış olduğunu gösterirse de fiili çalışmanın varlığının ortaya konulması açısından tek başına yeterli kabul edilemez. Sigortalılıktan söz edebilmek için, çalışmanın varlığı, Yargıtay uygulamasında 506 sayılı Yasanın 79/10. maddesine dayalı sigortalılığın tespiti davaları yönünden kabul edilen ilkelere uygun biçimde belirlenmelidir. Zira, sigortalılığın başlangıcına yönelik her dava sigortalılığın tespiti istemini de içerir.Aksine düşünce, özellikle yaşlılık aylığının kabulü için öngörülen sigortalılık süresi yönünden çalışanlar ile çalışmayanlar arasında adaletsiz ve haksız bir durum yaratır.Bu nedenle işe giriş bildirgesinin verildiği ancak yasal diğer belgelerin bulunmadığı durumlarda çalışma olgusunuortaya koyabilecek inandırıcı ve yeterli kanıtlar aranmalı, kamu düzenine dayalı bu tür davalarda hakim, görevi gereği doğrudan soruşturmayı genişleterek sigortalılık koşullarının oluşup oluşmadığını belirlemelidir. Bu yön, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555, 5.2.2003 gün 2003/21-35-64, 15.10.2003 gün 2003/21-634-572, 3.11.2004 gün 2004/21-480-579 ve 2004/21-479-578, 10.11.2004 gün 2004/21-538 ve 1.12.2004 gün 2004/21-629 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.
Somut olaya gelince; mahkemece açıklanan şekilde fiili çalışmanın varlığının yöntemince araştırılmadan dönem bordrosu tanığı olup olmadığı anlaşılamayan bir tanık beyanı ile sonuca gidildiği ortadadır. Gerçekten 1982/l.Dönem bordroda adı geçen tanıklar dinlenmemiş, davacı ile kardeşinin Tuğla-Çimento Ticareti işinde Ticaret Sicilinde ya da Esnaf Odasında l.9.l982 tarihinde kayıtlarının olup olmadığı araştırılmamıştır.
Yapılacak iş; işyerinden dönem bordrosu verilmediğinden SGK ilgili İl Müdürlüğünden gerektiğinde zabıta marifetiyle tespit edilecek işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde bildirge tarihinde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanlarının; ayrıca işyerinden verilen l982/l.dönem bordrosunda adı geçen kişilerin çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak davacının kardeşi (kimse tespit edilerek) l982 yılında davacı ile birlikte Tuğla-Çimento-Demir Ticareti yapıp yapmadığı bu işle ilgili dükkanları olup olmadığı, Bağ-Kur'a kayıtların olup olmadığı, ilgili kuruluşlardan (Bağ-Kur, Belediye, Vergi Dairesi, Emniyet, Esnaf Odası, Ticaret Sicil Memurluğu) sorularak, belgeleri getirtilerek Rize Ağaçlandırma Bölge Müdürlüğüne ait Sosyal Hizmetler Binası İnşaatına ait ihale sözleşmesi ve eki olan bölgeler getirtilerek gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Yasa'nın 2,6,9 ve 79/10. maddeleri gereğince kanıtlandıktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 09.3.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy