(2926 S. K. m. 2, 3, 5, 7, 10, 36) (506 S. K. m. 79)
Dava: Davacı, ilk kesinti gününden itibaren tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi M. Ç. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Karar: 1- Dosyadaki yazılara toplanan delillere hükmün dayandığı yasal gerektirici sebeplere göre davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,
2- Dava, davacının ilk prim kesintisinin yapıldığı tarihi takip eden ay başından dava gününe kadar tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tesbiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, davacının 01.08.2000-31.07.2000 ve 01.06.2003-07.06.2006 tarihleri arasında tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine fazla istemin reddine karar verilmiştir.
Davanın kanuni dayanağını oluşturan 2926 s. Yasa'da 506 s. Yasa'nın 79. maddesine koşut geçmiş tarım Bağ-Kur hizmetlerinin tesbitine ait bir düzenleme mevcut değildir. 2926 s. Yasa'nın 7. maddesi hükmüne göre, bu kanuna göre, sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içerisinde Kurum'a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan Yasa'nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içerisinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 s. Yasa'nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan kanunun uygulanma gününde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım Bağ-Kur sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır. Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir. Sair yandan resen tescil başlığını taşıyan 9. maddeye göre bu kanun kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içerisinde Kurum'a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum'ca resen yapılması gerekmektedir. 2926 s. Yasa'nın 36. maddesi kapsamında Kurum'un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2. madde kapsamına girenlerin belirtilen biçimde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek Bağ-Kur'a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum'a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. Bağ-Kur'un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı resen kayıt ve tescil etmemesi kanunun kendisine yüklediği resen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. 2926 s. Yasa'nın 10. maddesine göre, kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel idare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile sair kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan pancar ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, T. Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın kanuni karinesi olduğu ortadadır.
Gerçekten Tarım Bağ-Kur sigortası kapsamında kesintisiz tarımsal faaliyetin bulunduğunun anlaşıldığı hallerde, 1479 s. Kanun kapsamındaki kısa süreli çalışmaların 2926 s. Kanun kapsamındaki sigortalılığı tümden sona erdirmeyeceği, 2926 s. Kanunun 36 ve 10. maddesindeki şartlarında gerçekleşmesi halinde 1479 s. Kanun kapsamındaki kısa süreli çalışmalar dışında kalan süreler bakımından Tarım Bağ-Kur sigortalısı olunduğunun kabulünün gerekeceği, 1479 s. Kanun kapsamındaki çalışmaların uzun süreli olduğu hallerde ise, tarımsal faaliyetin kesintiye uğradığının ve çalışmanın sona ermesinden sonra, 2926 s. Kanun kapsamında sigortalılığın yeniden başlatılabilmesi için, doğrudan prim yatırılması veya aynı kanunun 36. maddesine göre ürün bedelinden tevkifat yapılması yoluyla yeniden kayıt ve tescil yolundaki iradenin ortaya konulması gerektiği Dairemizin giderek Yargıtay'ın yerleşmiş görüşlerindendir.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının tarım Bağ-Kur'a ilk prim kesintisinin 21.06.1999 gününde yapıldığı Haziran 2000-20.05.2003 gününde de prim kesintisi bulunduğu, 09.09.2002 gününden itibaren Ziraat Odasına üye olduğu, Tarım Kredi Kooperatifine ortaklığının bulunmadığı, 1479 s. Yasa'ya tabi sigortalılık süresi konusunda Kurum tarafından gönderilen yazılarda ve hizmet cetvelinde çelişki olduğu, ilk yazıda ve Esnaf Bağ-Kur hizmet cetvelindeki sigortalılık süreleri, 13.03.1990-15.08.1990, 03.01.1992-31.12.1993, 06.10.1997-10.03.1998, 10.03.1998 isteğe bağlı-31.01.1999, 22.12.1999 ve devamı iken, ikinci yazıda, Esnaf Bağ-Kur sigortalılık sürelerinin, 13.03.1990-15.08.1990, 03.01.1992-31.12.1993, 06.10.1997 ve devamı biçiminde gösterildiği ve çelişkinin mahkemece giderilmediği anlaşılmaktadır. Mahkemece davacının 1479 s. Yasa'ya tabi sigortalılık süresi kesin olarak belirlenmeden eksik inceleme ve araştırma ile yazılı biçimde karar verilmesi usul ve kanuna aykırıdır.
Yapılacak iş; davacının esnaf Bağ-Kur şahsi sicil dosyasını Kurumdan getirtmek, 1479 s. Yasa'ya tabi sigortalılık süresini kesin olarak belirlemek, bir sigortalının aynı anda birden fazla sosyal güvenlik kurumuna tabi olamayacağını göz önünde bulundurmak ve 2926 s. Kanun'un 10. maddesinde belirtildiği üzere bütün deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının kararı temyiz etmediği de gözetilerek sonuca ulaşmaktır.
Yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular dikkate alınmaksızın mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı biçimde karar verilmiş olması usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarda açıklanan sebeplerle bozulmasına, 17.12.2009 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy