(2926 S. K. m. 6) (5510 S. K. m. 4, 6, 8, 53)
Dava: Davacı, 21.02.2009 tarihinden sonraki 506 sayılı Yasa'ya tabi SSK.'lı sigortalılığının geçerli olduğunun, bu süreler de tarım Bağ-Kur hizmetlerinin geçerli olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Karar: Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi M. B. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi:
Dava, davacının 21.02.2009 tarihinden sonraki 506 sayılı Yasa Kapsamında zorunlu sigortalı çalışmalarının geçerli olduğunun tespiti ile bu sürede 2926 sayılı Yasa kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalı olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece istemin kabulü ile davacının 21.02.2009 tarihinden itibaren yeniden tarım Bağ-Kur sigortalı sayılması ile ilgili Kurum işleminin iptali, bu tarihten sonraki Tarım Bağ-Kur sigortalılığının geçerli olmadığının tespiti ile 21.02.2009 tarihinden sonraki 506 sayılı Yasa kapsamında sigortalılığının geçerli olduğunun tespitine karar verilmiştir.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden davacının 24.08.1983. tarihinden itibaren Tarım Kredi Kooperatifine 05.12.1995 tarihinden itibaren Pancar Ekicileri Kooperatifine ortak olduğu, adına kayıtlı zirai taşınmazlarının bulunduğu, 28.03.1989 - 18.04.1999 tarihleri arasında muhtar olarak, 24.01.2005 -15.05.2006 tarihleri arasında da seyyar satıcılık faaliyeti nedeni ile 1479 sayılı Yasa'ya tabi Bağ-Kur sigortalılığının bulunduğu, 15.02.1985 tarihli giriş bildirgesi ile 01.01.1985 tarihinden itibaren 2926 sayılı Yasa kapsamında tarım Bağ-Kur sigortalı olarak tescilinin yapıldığı Esnaf Bağ-Kur sigortalılığının başlaması nedeni ile 25.03.1989 tarihinde sona erdirildiği, daha sonra 01.08.1999 tarihinden itibaren tekrar başlatılıp 23.01.2005 tarihinde sona erdirildiği, ayrıca 01.08.2006-07.02.2010 tarihleri arasında kesintili olarak farklı iş yerlerinde toplam 1247 gün 506 sayılı Yasa kapsamında zorunlu sigortalı olarak çalışmaları bulunduğu, davacının 20.02.2009 tarihinde 506 sayılı Yasa kapsamında zorunlu sigortalılığının sona erdiği, 22.02.2009 tarihinde tekrar farklı bir iş yerinde 506 sayılı Yasa kapsamında zorunlu sigortalı olarak çalışmaya başladığı ve Kurum tarafından 21.02.2009 tarihinde 5510 sayılı Yasanın 8. maddesi uyarınca tarım Bağ-Kur sigortalı olarak tescili yapılarak tekrar tarım Bağ-Kur sigortalılığının başlatıldığı 08.10.2010 tarihinde sona erdirildiği anlaşılmaktadır.
2926 sayılı Yasa'nın 6/b maddesi hükmüne göre, diğer sosyal güvenlik kuruluşları kapsamına tabi bir işte çalışanların, çalışmaya başladıkları tarihten itibaren sigortalılıkları sona ereceği, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Yasa'nın 4/b-4 maddesi ile tarımsal faaliyette bulunanların bu kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından sigortalı sayılacağını, 5510 sayılı Yasa'nın 6/i maddesi Kamu idareleri hariç olmak üzere, tarım işlerinde veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz işlerde çalışanlar ile tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan; tarımsal faaliyette bulunan ve yıllık tarımsal faaliyet gelirlerinden, bu faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının, bu Kanunda tanımlanan prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olduğunu belgeleyenlerin bu kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından sigortalı sayılmayacağını, 5510 sayılı Yasanın 8/3 maddesi tarımsal faaliyeti bulunanların kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıt tarihinden itibaren ilgili Kurum ve Kuruluş ve birliklerin sigortalı işe giriş bildirgesi düzenleyerek en geç bir ay içinde Kuruma vermekle yükümlü olduklarını ayrıca tarımla uğraşanların kendilerinin de bildirim yapabileceklerinin belirtildiği 5510 Sayılı Yasanın 9/b-5 maddesi Kısa ve uzun vadeli sigorta kolları bakımından tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar için, tarımsal faaliyetlerinin sona erdiği veya 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (ı) bendi kapsamına girdiği tarihten itibaren sigortalılığının sona ereceği ve 5510 Sayılı Yasanın sigortalılık hallerinin birleşmeleri başlıklı 53/1 maddesinde ise Sigortalının, 4. maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan sigortalılık hallerinden birden fazla sına aynı anda tabi olmasını gerektirecek şekilde çalışması halinde, öncelikle aynı maddenin birici fıkrasının (c) bendi kapsamında, (c) bendi kapsamında çalışması yoksa ilk önce başlayan sigortalılık ilişkisi esas alınarak sigortalı sayılacağı belirtilmiştir.
Uyuşmazlık davacının mülga 506 sayılı Yasa kapsamında zorunlu sigortalı olarak çalışmasının 20.02.2009 tarihinde sona ermesi nedeni ile 01.10.2010 tarihinde yürürlüğe giren 5510 Sayılı Yasanın 8/2 maddesi uyarınca 21.02.2009 tarihinden itibaren Tarım Kredi Koop ve Pancar Ekicileri kooperatifi üyeliği bulunan davacının tarımsal faaliyeti nedeni ile tescil edildikten bir gün sonra 22.02.22009 tarihinde başlayıp 27.10.2009 tarihine kadar devam eden 5510 sayılı Yasanın 4-a bendi kapsamında çalışmasının geçerli sayılıp sayılmayacağı noktasında toplanmaktadır.
01.10.2008 tarihinden önce yürürlükte bulunan 2926 sayılı Yasanın 6/b maddesi ile diğer sosyal güvenlik kuruluşları kapsamına tabi bir işte çalışanların, çalışmaya başladıkları tarihten itibaren sigortalılıkları sona ereceği düzenlemesi ile tarım Bağ-Kur sigortalılığı ile 506 Sayılı Yasa kapsamında zorunlu sigortalı çalışmaların çakışması halinde 506 sayılı Yasa kapsamında çalışmalara üstünlük tanınacağı açıkça düzenlendiği halde 5510 Sayılı Yasanın 53/1 maddesinde tarım sigortalılığı ile bir veya birden fazla işverene bağlı çalışmaların çakışması halinde önceden başlayan sigortalılığın geçerli olacağı düzenlemesi karşısında mahkemece davacının tarımsal faaliyeti nedeni ile 21.02.2009 tarihinde 5510 sayılı Yasa kapsamına alındıktan sonra 5510 sayılı Yasanın 9/b-5 maddesinde belirtilen davacının tarımsal faaliyetlerinin sona erdiğinin veya 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (ı) bendi kapsamına girip girmediği ile ilgili araştırma yapılmadan 21.02.2009 tarihinden sonraki 506 sayılı Yasa kapsamındaki çalışmalarının geçerli olduğunun tespitine karar verilmesi doğru değildir.
Yapılacak iş; 5510 sayılı Yasa'nın 9/b-5 maddesi uyarınca kısa ve uzun vadeli sigorta kolları bakımından tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar için, sigortalılığı sona erdiren haller olarak sayılan 1- davacının tarımsal faaliyetlerinin sona erip ermediği 2- tarımsal faaliyetinin devam ettiğinin anlaşılması halinde davacının yıllık tarımsal faaliyet gelirlerinden, bu faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının, bu Kanunda tanımlanan prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olup olmadığını araştırmak ve sonucuna göre karar vermekten ibarettir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin hatalı değerlendirme ve eksik araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 11.10.2010 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy