(5953 S. K. m. 1) (506 S. K. m. 5)
Dava: Davacı, davalılardan işverenlere ait işyerlerinde 1983-1987, 1991-1993 ve 1996-2004 tarihleri arasında çalıştığını ve çalıştığı işyeri itibariyle 506 sayılı Yasının 2098 sayılı Yasa ile eklenen 5. maddesi ve bu yasanın atıfta bulunduğu 212 sayılı Yasada değişiklik yapan 5953 sayılı Yasanın 1. maddesi kapsamında gazeteci olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme bozmaya uyarak ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Karar: Hükmün davalılardan Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi M. B. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
1-Dosyadaki yazılara toplanan delillere, kararın dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,
2-Dava, davacının davalılara ait iş yerlerinde 01.01.1983-10.04.1987, 15.06.1987-30.11.1987, 29.08.1991-18.04.1993 ile 01.11.1996-08.06.2004 tarihleri arasında geçen hizmetlerinin 5953 sayılı Yasa'nın 1. maddesi kapsamında matbaa işçisi ve gazeteci olarak geçen çalışmaları olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece hiçbir kuşku ve duraksamaya yol açmayacak biçimde davacının 5953 sayılı Kanun kapsamında çalıştığı veya basın kartı yönetmeliğine göre basın kartına sahip olmak suretiyle gazetecilik yapan kişilerden olduğu ile ilgili yasal koşulların ne suretle gerçekleştiğinin ortaya konulması gerektiğine ilişkin bozma kararına uyulmasına karar verilmesine rağmen 01.01.1983-10.04.1987, 01.11.1996-01.01.2000 tarihleri arasındaki dönem yönünden bozma doğrultusunda işlem yapılmadığı görülmektedir.
Davacının davalılardan T. E.'e ait (Karadeniz 52 Gazetesi) unvanlı 14621. sicil nolu iş yerinden 01.01.1983-10.04.1987 tarihleri arasında, Birlik Basın Yayın ve Tic A.Ş. unvanlı 0022371 sicil nolu iş yerinde 15.06.1987-30.11.1987, 29.08.1991-18.04.1993 tarihleri arasında ve Ş. A. adına işlem gören 0045154.52 sicil nolu iş yerinde 01.11.1996-30.04.2004 tarihleri arasında çalışmaları Kuruma bildirilmiştir. Davacı 16.08.1984 yılında Ordu Gazeteciler Cemiyetine üye olup, 1996 ve 2000 yıllarında Cemiyetin Yönetim Kuruluna iki dönem üye seçilmiştir. Davacıya 20.08.1993 tarihinde Medeniyet Gazetesi yazı işleri müdürü olarakBasın Kartıverilmiş, 01.01.2000 tarihinden itibaren de Başbakanlık Basın Enformasyon Genel Müdürlüğü tarafındanSarı Basın Kartıverilmiştir. Bozma sonrası dinlenen tanıklar D. A. ve Y. A. davacının 1987 yılından sonra Hamle Gazetesindeki çalışmaları ile ilgili beyanda bulunmuşlardır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştırılanlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun kapsamında gazeteci sayılıp sayılmayacağı noktasında toplanmaktadır.
5953 sayılı Yasanın 1. maddesinde,Bu Kanun hükümleri Türkiye'de yayınlanan gazete ve mevkutelerle haber ve fotoğraf ajanslarında her türlü fikir ve sanat işlerinde çalışan ve İş Kanunundakiişçitarifi şümulü haricinde kalan kimselerle bunların işverenleri hakkında uygulanır. Bu Kanunun şümulüne giren fikir ve sanat işlerinde ücret karşılığı çalışanlara gazeteci denirşeklinde kurala yer verilerek Kanunun kapsamı ve gazeteci tanımı ortaya konulmuştur. Buna göre Kanunun kapsamında kalan işyerleri Türkiye'de yayınlanan gazete ve mevkutelerle haber ve fotoğraf ajansları olarak sıralanabilir. Kanunda bahsi geçengazetevemevkutegibi kavramların nesne anlamında olmadığı günlük gazete ya da daha uzun dönemsel yayınların basıldığı yer olan işletmenin anlaşılması gerektiği açıktır. Bununla birlikte gazete ve dönemsel yayının Türkiye'de yayınlanması bir başka zorunluluktur. Bahsi geçen dört tür işyerinde fikir ve sanat işlerinde ücret karşılığı çalışanlar Kanunda gazeteci olarak adlandırılmıştır.
Günlük veya çok kısa aralıklarla yayımlanan, günlük haber ileten nispeten büyük boyutta basılı eser olarak tanımlanabilen gazete ve mevkutenin umuma hitap etmesi ve devamlılık göstermesi gerekir. Gazete ve mevkutenin yayınlanması bir başka anlatımla basılıp çoğaltılması gerekirse de, günümüzde teknoloji ve iletişimin geldiği nokta itibarıyla, gazete ve mevkutenin nesne olarak basımı ve dağıtımı bir zorunluluk değildir. Gazete ve mevkutenin elektronik ortamda, umuma açık olarak yayınlanması ve okuyucunun yararlanmasına sunulması da mümkündür. Yargıtay'ca elektronik gazetelerin yayın koordinatörlüğünü yapan bir çalışanın 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştırılanlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanunun kapsamında gazeteci olduğu kabul edilmiştir.
Fikir ve sanat işinde çalışma ölçütü, gazetecilik mesleğinin yerine getirilmesine dair ve doğrudan doğruya ilgili alanlarda çalışmayı ifade eder. Buna göre, yazar, muhabir, redaktör, düzeltmen, çevirmen, fotoğrafçı, kameraman, ressam, karikatürist gibi çalışanlar gazetecilik mesleği ile doğrudan doğruya ilgili olup, gazeteci olarak değerlendirilmelidir. Ancak aynı tür işyerlerinde teknik sorumlu, şoför, sekreter, muhasebe elemanı, satış ve pazarlama gibi işlerde çalışanlar gazeteci olarak değerlendirilemezler.
Somut olayda, davacının 01.01.2000 tarihinden sonraki dönem yönünden Sarı Basın Kartı sahibi olması nedeni ile Birlik Basın Yayın ve Tic A.Ş. unvanlı 0022371 sicil nolu iş yerinde geçen 15.06.1987-30.11.1987 ile 29.08.1991-18.04.1993 tarihleri arasındaki dönem yönünden ise bordro tanıklarının anlatımına göre verilen karar yerinde ise de, 01.01.1983-10.04.1987 ile 01.11.1996-01.01.2000 tarihleri arasındaki dönem yönünden davacının çalışmalarına ilişkin belgelerinin tamamının Kurumdan ve işverenlerden getirtilmeden, davacı ile birlikte çalışmaları bulunan bordro tanıkları dinlenmeden sonucu gidilmesi doğru değildir.
Yapılacak iş; 01.01.1983-10.04.1987 ile 01.11.1996-01.01.2000 tarihleri arasındaki dönem yönünden davacının çalışmalarının geçtiği iş yerlerine ait dönem bordrolarını davalı Kurumdan istemek, davacının yaptığı işin gazetecilik işi olup olmadığı ile ilgili dönem bordrolarında çalışmaları görülen tanıkların beyanlarına başvurmak, dönem bordrolarının bulunmaması yada bordro tanıklarının adreslerinin tespit edilemediği ya da beyanları ile yetinilmediği takdirde, davacının varsa bildiği komşu iş yerlerini sormak, ayrıca Kurumdan bilgi alınarak veya Emniyet yoluyla yaptırılacak araştırma sonucu iş yerine komşu veya yakın işyerlerinden belirlenen çalışanların ve işyeri sahiplerinin beyanlarına başvurmak, hiçbir kuşku ve duraksamaya yol açmayacak biçimde davacının 5953 sayılı basın mesleğinde çalışanlarla çalıştırılanlar arasındaki ilişkiyi düzenleyen kanun kapsamında çalışıp çalışmadığı tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar vermektir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik araştırma nedeni ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 14.03.2011 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy