MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.
Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
K A R A R
Dava, davacının 01/10/2004- 12/02/2008 tarihleri arasında davalı işyerinde kaynakçı-şoför olarak geçen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, çalışıldığı iddia edilen işyerinin kuruma tescil tarihine göre davacının 01/10/2004–29/03/2007 tarih aralığındaki çalışma iddialarının o tarihlerde işyerinin açık faal bir işyeri olmadığından ve tescil sonrasında pazarlayıp satışını sağladığı zirai alet üzerinden komisyon karşılığı çalışması durumunda hizmet akdinden ve sigortalılıktan bahsedilemeyeceğinden davanın reddine karar verilmiştir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı yasanın 79. maddesi bu tip hizmet tesbiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir. Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır. Çalışma olusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir. Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davalıya ait işyerinin ... sicili ile ... Tarım Aletleri İmalat ve Yedek Parça ünvanlı zirai makine imali işyeri olduğu, 30.03.2007 tarihinde 506 sayılı yasa kapsamına alındığı, davalıya ait 24.11.1997 tarihinden itibaren zirai makine imali işinden dolayı vergi mükellefiyet kaydının olduğu,12.02.2008 tarihinde davalı işyerinden verilme davacıya ait işe giriş bildirgesinin bulunduğu, 12.02.2008-31.12.2008 tarih aralığındaki davalı işyerinde geçen çalışmalarının kısmen Kuruma bildirildiği, davacının ... Tarım Aletleri İmalat ve Yedek Parça ünvanlı işyeri adına teslim eden sıfatıyla imzaladığı ... Sanayi ve Tarım Ürünleri Pazarlama ve Dış Ticaret A.Ş. ile Şahin Tarım Makinaları ve Yedek Parça işyerleri arasındaki belgelerin ve yine davalıya ait işyeri adına teslim alan sıfatıyla davacının imzaladığı Şahin Tarım Makinaları ve Yedek Parça ile Zimas Ziraat Makinaları Sanayi ve Ticaret A.Ş arasındaki belgelerin bulunduğu, bordro tanıklarının beyanlarının çelişkili olduğu anlaşılmaktadır.
Somut olayda, her ne kadar davalıya ait işyeri 30.03.2007 tarihinde 506 sayılı yasa kapsamına alınmış ise de davalıya ait 24.11.1997 tarihinden itibaren zirai makine imali işinden dolayı vergi mükellefiyet kaydının olduğu açıktır.Yine mahkemece davacının pazarlayıp satışını sağladığı zirai alet üzerinden komisyon karşılığı çalışması nedeniyle hizmet akdinden ve sigortalılıktan bahsedilemeyeceğine değinilmişse de davalı tarafından davacının çalışmalarını gösterir kısmi bildirimlerin Kuruma yapılmış olması davacı ve davalı arasındaki iş ilişkisinin açıkca kanıtıdır. Ancak toplanan delillerle bu hizmet akdinin ne kadar sürdüğü anlaşılamamaktadır.Bu şartlarda mahkemece davanın niteliğinin kamu düzenini ilgilendirdiği gözetilerek fiili çalışmanın varlığı yeterince araştırılmadan davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Yapılacak iş; ... Sanayi ve Tarım Ürünleri Pazarlama ve Dış Ticaret A.Ş, Şahin Tarım Makinaları ve Yedek Parça, Zimas Ziraat Makinaları Sanayi ve Ticaret A.Ş adlı işyerlerinde nizalı dönemde çalışmaları resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıklarının beyanlarına başvurmak, SGK ilgili il müdürlüğünden, gerekirse zabıta, vergi dairesi ve meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu iş yeri çalışanlarının; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar vermekten ibarettir.
O halde davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve karar bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine 11/06/2013 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy