MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 05/05/2008-15/08/2009 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalılardan Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
K A R A R
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,
2-Dava; davacının 3.000,00 TL aylıkla, 5.5.2008 - 15.8.2009 tarihleri arasında davalı işverene ait işyerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, davanın kabulü ile hükümde yazılı şekilde karar verilmiş ise de, gerek çalışma süresi gerekse de ücret yönünden bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.
Bu tür hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği, Yargıtay’ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir. Yasal dayanağı 5510 sayılı Yasanın 86/9. ve 506 sayılı Kanunun 79/10. maddeleri olan bu tür davalarda çalışma olgusu hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlendikten sonra ücret konusu üzerinde durulmalıdır.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davalı işyerinin 20.9.2007 tarihinden itibaren 506 sayılı Kanun kapsamında olduğu, davacının 2.3.2006 – 1.5.2008 tarihleri arasında ve 10.10.2009 tarihinden sonra başka işyerlerinden asgari ücret üzerinden çalışmasının bildirildiği, aynı zamanda bordro tanığı da olan ...'ün beyanında, "davacının ücretinin işe girişte 1.5000,00 TL olduğu, sonradan zam yapılıp yapılmadığını bilemediğini" belirttiği, altında davalı firmanın kaşesinin olduğu, kim tarafından imzalandığı belli olmayan, İlgili Makama hitaben yazılan tarihsiz yazıda davacının aylık maaşının 3.000,00 TL olduğunun belirtildiği görülmüştür.
Somut olayda; davalı işyerinde 15.10.2008 tarihinden sonra bordrolu olarak çalışan ... ile Nisan 2009 tarihinden sonra bordrolu olarak çalışan ... ’in beyanlarının alınmadığı, komşu işyeri tanığı araştırılıp dinlenilmediği, ücret araştırılması yapılmadığı, davalı işyerinde Temmuz 2009'a kadar işletme müdürü olarak görev yapan ve aynı zamanda davacı tanığı olan ...'ün; davacının ilk işe girdiğinde 1.500,00 TL ücret aldığını, sonradan zam yapılıp yapılmadığını bilemediğini beyan ettiği, davacının ihtilaflı dönemden önce ve sonra başka işyerinden bildirilen çalışmalarının asgari ücret üzerinden olduğu, karara esas alınan belgenin işverence hazırlanıp hazırlanmadığının açıklığa kavuşturulmadığı görülmüştür.
Davacı, davalıya ait işyerinde aşçı olarak çalıştığı belirtilmektedir.
Mahkemece yapılacak iş; dosyanın içindeki dönem bordrolarından ihtilaflı dönemin tamamında kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, bordrolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde kanıtladıktan sonra, ücret ile ilgili araştırma yaparak karar vermekten ibarettir.
Ücret ile ilgili araştırma yaparken, karara esas alınan, İlgili Makama hitaben yazılan, davacının aylık maaşının 3.000,00 TL olduğunu belirten tarihsiz yazı ile ilgili olarak davalı asılı isticvap edip belge hakkında ayrıntılı ifadesini almak, Sosyal Güvenlik Kurumundan davacının sicil dosyasını da getirtmek, yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesi ile işyerinin kapsam ve kapasitesini belirlemek, gerektiğinde işverenin bordrolarında kayıtlı diğer işçilerin beyanına başvurmak, işverenin yaptığı bildirimler ile çalışan işçilerin niteliklerini de karşılaştırarak, işverenin çalıştırdığı işçilerin kıdem ve pozisyonuna göre gerçek ücreti üzerinden bildirilip bildirilmediği üzerinde durmak, davacının asgari ücret ile çalışması olağan olmayan nitelikli bir işçi olup olmadığını, nitelikli bir işte çalıştırılıp çalıştırılmadığını belirlemek, asgari ücretle çalışmasının olağan olmadığı belirlendiği takdirde, işverenin aynı pozisyondaki işçilere ödediği ücretlerin gerçeğe uygun olup olmadığını değerlendirmek, bu bildirimlerin gerçeğe uygun olduğunun belirlenmesi halinde, bu ücretleri esas almak, aksi takdirde benzer işi yapan işyerlerinden, gerektiğinde ilgili meslek odasından emsal ücret araştırması yaparak tüm deliller birlikte değerlendirilerek elde edilecek sonuca göre karar vermek gerekmektedir.
O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 04/06/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy