(1479 S. K. m. 24) (506 S. K. m. 3) (YHGK 03.10.2001 T. 2001/21-627 E. 2001/659 K.)
Dava: Davacı, SSK'lı çalışmaları dışındaki sürelerde Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine, yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine, ödenmeyen aylıkların tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi S
K
tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Karar: 1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,
2- Dava, davacının 3.12.1986-25.3.2009 tarihleri arasında 506 sayılı Yasaya tabi sigortalılığı dışında esnaf Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespiti ile 25.3.2009 tarihi itibari ile yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine ve fazla prim ödemelerinin şimdilik 100,00 TL'nin tahsili istemine ilişkindir.
Mahkemece, davanın kabulü ile taleple bağlı kalarak 1.4.2009 tarihi itibari ile aylığa hak kazandığının tespitine karar verilmişse de yanlış gerekçelere dayanan bilirkişi raporu ile sonuca gidilmesi hatalı olmuştur.
1.4.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesinde zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için esnaf sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kaydı aranırken 20.4.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesi değiştirilerek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olması şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için meslek kuruluşuna kayıtlı olma yeterli görülmüş, 22.3.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için vergi kaydı veya esnaf sicil kaydı veya oda kaydının bulunması yeterli görülmüş, 2.8.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olma şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için esnaf sicil kaydı ve oda kaydının bir arada bulunması yeterli görülmüştür.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının 3.12.1986-13.3.1989 (yurtdışı borçlanması nedeni ile terk verildiği), 31.12.1992-24.10.1999 (SSK'lı çalışmaları nedeni ile terk verildiği) tarihleri arasında 1479 sayılı Yasa kapsamında sigortalı kabul edildiği, 1.1.1987-31.12.1995, 1.1.1996-15.4.1999 tarihleri arasında lokanta işletmeciliği işi nedeni ile vergi kaydının, 3.12.1986-11.12.2006 tarihleri arasında oda kaydının, 17.3.1987-20.3.2007 tarihleri arasında esnaf sicil kaydının, 1981-1984 yılları arasında ve 1986/1. dönem 120 gün, 1999/3. dönem 35 gün, 2000 yılı 360 gün, 2001 yılı 310 gün 506 sayılı Yasa kapsamında çalışmalarının olduğu, yurtdışında 14.3.1989-30.12.1992 tarihleri arasında geçen toplam 1366 gün çalışmasını Bağ-Kur kapsamında borçlandığı, 26.2.2009 tarihi itibari ile Bağ-Kur'dan yaşlılık aylığı talep ettiği ancak kurumca 9000 iş günü dolmadığından talebin reddedildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık; 506 sayılı Yasa'ya tabi sigortalılık ile esnaf Bağ-Kur sigortalılığının 24.10.1999 tarihinde çakışması nedeniyle hangi kurumdaki çalışmanın esas alınacağı, esnaf Bağ-Kur sigortalılığının devam edip etmediği noktasında toplanmaktadır.
Çakışan sigortalılık sorununu gerek 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ve gerekse 1479 Sayılı Bağ-Kur Kanunu birbirlerine paralel düzenlemeler ile bir sigortalının aynı anda birden fazla sosyal güvenlik kurumuna tabi olmasını yasaklayıp sigortalının önceden başlayıp devam eden sigortalılığına geçerlik tanıyarak çözüme ulaştırmaya çalışmışlardır. Yasa sistemimize göre bir kimsenin 506 sayılı Yasa kapsamına girebilmesi için hizmet akdine tabi bir işte çalışması yanında başka bir sosyal güvenlik kurumu kapsamında bulunmaması gerekir. Anılan yasanın 3. maddesinin I. (F) bendinde Kanunla kurulu emekli sandıklarına aidat ödemekte olanların (K) bendinde ise Herhangi bir işverene hizmet akdiyle bağlı olmaksızın kendi nam ve hesabına çalışanların sigortalı sayılmayacağı belirtilmiştir. Aynı şekilde 1479 Sayılı Bağ-Kur Kanunu'nun 24. maddesinin I. ve II. Fıkralarında da bir kimsenin 1479 sayılı Yasa kapsamına girebilmesi için kendi adına bağımsız çalışıp kazanç sağlaması yanında başkaca sosyal güvenlik kurumu kapsamında bulunmaması koşulu getirilmiştir. Bütün bu açıklamalardan anlaşılacağı üzere, sosyal güvenlik sistemimizde çifte sigortalılık mümkün olmayıp önceden başlayıp devam edegelen sigortalılığa geçerlik tanınmaktadır (03.10.2001 gün ve E: 2001/21-627, K: 2001/659 Sayılı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Kararı).
Somut olayda, davacının 25.10.1999 tarihinde başlayan kısa süreli 506 sayılı Yasa'ya tabi sigortalılığı ile 3.12.1986 tarihinde başlayan ve 3.12.1986-13.3.1989, 31.12.1992 ve devamı şeklinde kesintisiz devam eden esnaf Bağ-Kur sigortalılığı ile çakışmaktadır. Mahkemece önceden başlayan ve kesintisiz devam eden esnaf Bağ-Kur sigortalılığına üstünlük tanınarak, vergi kaydının olmadığı ancak oda ve esnaf sicil kaydının bulunduğu dönemlerde esnaf Bağ-Kur sigortalılığının devam ettiğinin tespitine ve esnaf sicil kaydının sona erdiği 20.3.2007 tarihinden sonrası için yapılan ödemelerin ise isteğe bağlı esnaf Bağ-Kur sigortalısı kabul edilerek, bu dönemde çakışan 506 sayılı Yasaya tabi sigortalılığının iptaline karar verilmelidir.
Yapılacak iş; davacının 1.4.1981-29.2.1984, 1.1.1986-30.4.1986 tarihleri arasında 506 sayılı Yasa tabi sigortalı, 3.12.1986-13.3.1989, 31.12.1992-20.3.2007 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasaya tabi sigortalı, 20.3.2007-30.4.2007, 1.8.2008-30.10.2009 tarihleri arasında isteğe bağlı 1479 sayılı Yasaya tabi sigortalı ve 14.3.1989-30.12.1992 tarihleri arasında Bağ-Kur kapsamında yaptığı yurtdışı borçlanması da kabul edilerek sigortalılık sürelerini kabul edip, oluşacak sonuca göre yaşlılık aylığı şartlarını değerlendirmekten ibarettir
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O halde davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 21.03.2013 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy