MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 1991-1994 yılları arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalılardan kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
K A R A R
Dava, davacının 1991 yılının Mart ayından 1994 yılına kadar davalı işverene ait iş yerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, davanın kabulü ile davacının 1.3.1991 ile 27.3.1994 tarihleri arasında, davalı ... Belediyesine ait 1.3841.01010001030.71-14 sicil sayılı iş yerinde kesintisiz olarak asgari ücret ile 506 sayılı yasaya (5510 sayılı yasa) tabi olarak çalıştığının tespitine karar verilmiş ise de bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.
Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.
Çalışma olusu her türlü delille ispat kazanabilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir. Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden; dava konusu edilen dönem içinde davalı veya başka bir işyerinden hizmet bildiriminin yapılmadığı, ... Belediye Başkanlığının 22.02.2013 tarihli yazısında davacının şahsi dosyasının bulunmadığının, ancak davacının 1992 ve 1993 yılları arasında Belediye Başkanlığında sicilsiz ve geçici işçi
statüsünde 550 gün çalışması olduğunun bildirildiği ve ekindeki davalı işyeri imza ve mühürlü 1.3841.0101.0001030.71-14 sicil sayılı işyerinin 1992/02, 1992/03, 1993/01, 1993/02 ve 1993/03 dört aylık dönem bordrolarından tespit edilen hizmet sürelerinin bulunduğu, ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 26.02.2013 tarihli yazısı ekindeki ... Belediye Başkanlığının imza ve mühürlü 1.3841.0101.0001030.71-14 sicil sayılı işyerinin 01.01.1991-30.04.1994 yıllarına ait dört aylık dönem bordrolarının (diğer davalı Kurumca işleme alındığı kaydı da bulunan) incelenmesinde; Genel olarak davalı işyerince bildirgelerin diğer davalı Kuruın'a verilmesi gereken süreler içinde verilmediği, Davalı işyerince 14.03.1995 ve 26.04.1995 tarihlerinde 1991/02, 1991/03, 1993/01, 1993/02 ve 1993/03 dört aylık dönem bordrolarının verilmesi gereken süreden yaklaşık 2 ile 4 yıl sonra onlarca sigortalıyı kapsayacak şekilde davalı Kuruım'a bildiriminin yapıldığı, Diğer davalı Kurum'ca 13.05.1997 tarihinde re'sen düzenlenen 1.3841.0101.0001030. 71- 14 sicil sayılı davalı işyerine ait 1992/01, 1992/02, 1992/03, 1993/01, 1993/02 ve 1993/03 dört aylık dönem bordrolarında davalı işyerinde çalışan onlarca sigortalı adına hizmet kaydının yapıldığı, Davalı işyerince düzenlenen 1993/01 ve 1993/02 dört aylık dönem bordrolarında davacı ...'ın 1.3841.0101.0001030.71-14 sicil sayılı davalı işyerindeki çalışmalarının aylık brüt asgari ücret üzerinden bildirildiği ve dönem bordrolarında diğer davalı Kurumca 14.3.1995 tarihinde işleme alındığı, ücret bordrolarının olmadığı, tanık beyanlarını alındığı, anlaşılmaktadır.
Davacının çalışmalarının geçtiğini ileri sürdüğü işyeri Belediye olup bir kamu kuruluşudur. Bu nedenle, davalı işyerinde resmi kayıtlara dayanılması ve ücretlerin yazılı belge ile ödenmesi esastır. Kuruma bildirilmeyen dönemlerdeki ücret belgeleri ve bu dönemde davacıya ücret ödenip ödenmediği, ödeme yapılmışsa kim tarafından ödendiğinin araştırılması gerekir.
Yapılacak iş, davalı ... nezdindeki ihtilaflı döneme ait ücret tediye bordrolarının ve puantaj kayıtlarının tamamının aslını veya onaylı ve okunaklı örneklerini getirtmek, ücret ödeme bordrolarında davacının imzasının bulunup bulunmadığını saptamak, davacının işyeri özlük dosyasının eksiksiz ve onaylı bir örneğini işyerinden istemek, işveren kuruluşun davacı ile ilgili yetkili şef, amir, müdür, muhasebe çalışanı gibi yetkili kişilerini dinlemek, davacının dönem/ücret bordrolarındaki çalışmalarının dışındaki dönemde ücretini ne şekilde aldığını araştırmak, bu dönemde çalıştığına ve ücret aldığına ilişkin belgeleri getirtmek, davacının resmi kayıtlara geçmeyen dönemlerde çalıştığını ve ücretini aldığını gösterir belgelerin ibraz edilememesi halinde bunun nedenini araştırmak ve haklı ve izah edilebilir bir nedene dayanıyor ise bu takdirde tanık sözlerine itibar etmek, davacının çalışmasını somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 02/04/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.