MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
K A R A R
Dava, davacı ...’ün davalı .... ve .... arasındaki sözleşme gereği açılan halı dokuma kurslarında, 01.11.2005-31.12.2005, 01.11.2006-04.01.2007, 01.11.2007-02.12.2007, 27.09.2008-09.11.2008, 31.10.2009- 02.12.2009 tarihleri arasında usta öğretici olarak geçen ve .... tarafından Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, istemin kabulü ile davacının 01/11/2005 ile 02/12/2009 tarihleri arasında 231 gün eksik bildirilen gün kadar daha, ....'nde sigortaya tabi olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
Somut olayda; davacının .... ve .... arasındaki sözleşme gereği açılan halı dokuma kurslarında usta öğretici olarak çalıştığı, davacının bu şekilde olan bir kısım çalışmaların kısmi ve kesintili olarak .... sicil numaralı .....nden Kuruma bildirildiği, davacının ....ndeki çalışmalarında kesinti olarak görülen dönemlerdeki çalışmaların davalı .... bünyesinde geçtiğinin tespitini talep ettiği, .... ile .... arasında 18.11.1994 ve 25.11.2006 tarihlerinde halıcılık ve kilimcilik kursları ile ilgili protokol düzenlendiği, bu protokolde kursiyerler ile ilgili yükümlülüklerin (dokuyucu ücreti, araç-gereç temini gibi) ....ne, usta öğreticiler ile ilgili yükümlülüklerin de .....ne yüklendiği, .... tarafından tek taraflı olarak imzalanan protokolde; Bakanlığın ödeneğinin bitmesi halinde ücretlerin genel müdürlük tarafından ödeneceğinin belirtildiği, bu kapsamda .... tarafından, davacıya 2005-2007 tarihleri arasında Ocak 2005 te 276,66 Tl, Kasım 2005 te 301,80 TL, Kasım 2006 da 301,80 TL, Aralık 2006 da 326,96 TL, Kasım 2007 de 326,96 TL, ekim 2008 de 402,41 TL ödeme yapıldığı görülmüştür.
Görülmekte olan bir davada, husumet dava şartı olup mahkemece kendiliğinden gözetilir.
Hizmet akdinin unsurları; 1-Hizmetin belirli veya belirli olmayan bir zaman içinde görülmesi, 2-Hizmet akdinin konusu olan edimin işverene ait işyerinde yerine getirilmesi 3-Edimin ifası sırasında işverenin denetim ve gözetimi altında bulunması 4-Edimin ücret karşılığında yapılması ve ücretin zaman esası üzerinden saptanmasıdır. Ücret zaman itibariyle olmayıp yapılan işe göre verildiği takdirde dahi belirli ya da belirli olmayan bir zaman için alınmış veya çalışılmış oldukça hizmet akdi yine mevcuttur. Baskın olan bilimsel ve yargısal görüşlere göre "zaman" ve "bağımlılık" unsurları hizmet aktinin ayırıcı ve belirleyici özellikleridir. Çalışan kişi "zaman" ve "bağımlılık" unsurlarını gerçekleştirecek biçimde çalışmaktaysa aradaki çalışma ilişkisi hizmet aktine dayanıyor demektir. Bilindiği gibi zaman unsuru çalışanın iş gücünü belirli ya da belirli olmayan bir süre içinde işverenin buyruğunda bulundurmasını kapsar. Hiç kuşkusuz çalışan bu süre içinde işveren veya vekilinin buyruğu ve gözetimi altında (bağımlı olarak) edimini yerine getirecektir.
Davacının davalı işyerindeki usta öğretici olarak geçen çalışmalarının .... ile davalı işveren arasında düzenlenen protokole dayanması, bu protokole göre usta öğreticiler ile ilgili yükümlülüklerin de .....ne yüklenmesi, Bakanlığın ödeneğinin bitmesi halinde usta öğreticilerin ücretlerinin .... tarafından ödeneceğinin belirtilmesi karşısında; “davacının davalı .... bünyesinde geçen çalışmaları ile ilgili görevlendirmesinin kim tarafından yapıldığı, dava konusu dönemde davacının işini yaparken emir ve talimatları kimden aldığı, davacının izin, sevk gibi işlemlerinin kim tarafından yapıldığı, davalı işverenin davacının çalışma yapacağı iş ve çalışma şekli ile ilgili tasarrufta bulunma yetkisi olup olmadığı, davalı işveren ile .... arasında asıl-alt işverenlik ilişkisi veya vekalet ilişkisi olup olmadığı hususlarında yeterince araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan; dosyanın temyiz incelemesi yapılırken, UYAP ortamında yapılan taramada, Asliye Hukuk Mahkemesinde, 2010/125 Esas – 2013/179 Karar sayılı dosyada davacının ....'na karşı açtığı davada, davalı ....nda usta öğretici olarak geçen çalışmaların Kuruma eksik bildirildiği belirtilerek eksik bildirilen çalışmaların tespitinin talep edildiği, Mahkemece verilen kabul kararının 10. Hukuk Dairesi tarafından, bozulduğu, bu dosyasının eldeki davayı esastan etkileyeceği anlaşılmıştır.
Yapılacak iş; dava konusu dönem yönünden, ....nı davaya dahil etmesi için davacıya süre verilmesi, taraf teşkili sağlandıktan sonra aralarında bağlantı olduğundan Asliye Hukuk Mahkemesinde, 2010/125 Esas – 2013/179 Karar sayılı dosyasının 10. Hukuk Dairesi tarafından verilen bozma kararından sonra yeniden kaydedildiği sıra numarasının tespit edilerek, bu dosya ile birleştirilmesi, ondan sonra davacının davalı işyerindeki görevlendirmesinin kim tarafından yapıldığı, davacıya emir ve talimat verme yetkisinin kimde olduğu, davacının izin, sevk gibi işlemlerinin kim tarafından yapıldığı, davalı işverenin davacının çalışma yapacağı iş ve çalışma şekli ile ilgili tasarrufta bulunma yetkisi olup olmadığı, davalı işveren ile .... arasında asıl-alt işverenlik ilişkisi veya vekalet ilişkisi olup olmadığı hususlarında araştırma yapılması ve davacının davalı işyerinde geçen çalışmalarının hangi işverene bağlı olarak geçtiği hususunun tespit edilerek karar verilmesinden ibarettir.
Kabul yönünden ise; Kurumdan .... Holdingin işyeri dosyasının ve kursiyerler için verdiği dokuyucu bordrolarının getirtilerek, dava konusu dönemde çalışması olan re’sen
tespit edilecek bordro tanıklarının, gerektiği takdirde çalışmanın köyde geçtiği gözetilerek, zabıta araştırmasıyla tespit edilecek muhtar, aza ve diğer kamu tanıklarının da çalışmanın hangi işyerinde geçtiğinin açıklatılarak dinlenmesi gerektiği halde eksik araştırma ile karar verilmesi hatalıdır.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalılardan ....'ne iadesine, 14/05/2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy