MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Davacı, davalı işverenlere ait işyerinde 16/06/1997-01/01/2010 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davacı ile davalılaırdan ... ve Fer'i Müdahil vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
K A R A R
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre davacının hak düşürücü süre nedeniyle reddolunan hizmet sürelerinin tespiti istemine yönelik de Mahkemece talep gibi hüküm kurulması gerektiği yönündeki temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2-Davalı taraf vekillerinin temyiz itirazı yönünden yapılan incelemede;
Dava, davacının davalı işyeri nezdinde 16/06/1997-01/01/2010 tarihleri arasında geçen hizmetlerinin asgari ücret üzerinden tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile yazılı şekilde karar verilmiştir.
Uyuşmazlık, somut olayda fiili çalışma olgusunun ispatı konusunda, Mahkemece yapılan inceleme ve araştırmanın hükme yeterli bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.
./..
Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla
araştırılmalıdır. Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir. Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden, 24/02/2006 tarihli işe giriş bildirgesinin davalı Mesleki Eğitim Merkezi Müdürlüğü tarafından düzenlenmiş olup Kurum kayıtlarına intikal ettiği, davacının 10/05/1997-15/08/2003 tarihleri arasında dava dışı işyerleri ile 24/02/2006-01/07/2008 tarihleri arasında Merkezi Eğitim Müdürlüğü,24/08/2009-18/09/2009 ve 09/03/2010-09/12/2013 tarihleri arasında Balıkesir İlçesi Eğitim Kurumlarını Geliştirme ünvanlı davalı işyerlerinde geçen hizmetlerinin Kurum'a bildirilmiş olduğu, davalı işyerinin 08/03/2010 tarihinde Kanun kapsamına alınmış olduğu, davalı derneğin 22/11/1992 tarihinde kurulduğu, 2010/3-2013/12 ayları arası davalı işyerine ait dönem bordrolarının getirtildiği, yargılama esnasında alınan bilirkişi raporunun dosyaya sunulduğu, duruşmalarda davacı, davalı tanıkları ile kamu tanıklarının dinlendiği anlaşılmaktadır.
Somut olayda, duruşmalarda dinlenen bir kısım tanık beyanları ile davacının davalı işyerinde çay ocağı işletmesinin olduğunun, işletmeyi kendi hesabına çalıştırdığının da belirtilmiş olması karşısında davacının çay işletmesini kendi nam ve hesabına işletip işletmediğini açıkça ortaya koymadan, Mahkemece yetersiz ve çelişkili olan tanık beyanları esas alınarak sonuca gidilmesi hatalı olmuştur. Gerçekten davacının davalı işyerinde yer alan çay ocağını kendi hesabına işlettiğinin anlaşılması halinde davalı işyerinde yapılan diğer hizmetlerinin part time çalışma esasına dayanıp dayanmadığını belirlemek ve davacının ihtilaf konusu dönem davalı işyerinde geçen fiili çalışmalarını hiç bir tereddüte mahal bırakmayacak derecede tespit ederek Mahkemece bir sonuca gitmek gerekir.
Yapılacak iş; davacının tespiti istenen dönemde davalı işyerinde yer alan çay ocağını kendi nam ve hesabına mı işlettiğini, kendi adına işlettiğinin de anlaşılması halinde de diğer hizmetlerinin tam süreli mi, part time süreli mi çalışmayı gerektirdiğini belirlemek açısından davalı işyerinde hizmeti bulunan kamu tanıklarının beyanına başvurmak, bunların tanıklığıyla yetinilmediği taktirde, SGK ilgili il müdürlüğünden, gerekirse zabıta, vergi dairesi ve meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu iş yeri çalışanlarının; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak suretiyle tanık beyanları arasındaki mevcut çelişkiyi gidermek, yapılacak değerlendirme neticesi part-time çalışmanın olduğunun da anlaşılması halinde gerektiğinde bilirkişi düşüncesine başvurulmak suretiyle davacının günde kaç saat çalışmış olabileceğini belirlenmek, giderek haftalık ve aylık çalışma sürelerini tespit etmek, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 63. maddesi gereğince 7.5 saat çalışma bir günlük çalışma hesabı ile kaç iş gününe karşılık olduğu hususu açıkça saptanmak ve çıkacak sonuca göre karar vermekten ibarettir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu davanın kabulüne karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurum ve davalı işyeri vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, aşağıda yazılı temyiz harcının davacıya yükletilmesine, 13/06/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy