MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
Davacı, murisinin davalılardan işverene ait işyerinde geçen çalışmalarının ve 16/09/1970 tarihinden itibaren ölüm aylığı almaya hak kazandığının tespitine, ödenmeyen aylıkların faiziyle tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davalılardan Kurum ve ... Mirasçıları vs. Vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
K A R A R
Dava, davacının murisi ...'ın 07.06.1950-15.06.1956 tarihleri arasında askerlik hizmeti dışında davalı işverene ait iş yerinde geçen ve davalı Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile hükümde yazılı şekilde karar verilmiş ise de bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile gidilmiştir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. ve 5510 sayılı Yasa'nın 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de, davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.
Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır. Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir. Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davalı işverence davacının murisinin 07.06.1950-18.06.1950 ve 02.06.1956-15.06.1956 tarihleri arasında hizmetinin bildirildiği, davacının murisinin 04.04.1954-04.04.1956 tarihleri arasında askerlik yaptığı, davalı işyerinin 1956 yılı Haziran ayı bordrosunun getirtildiği anlaşılmaktadır.
Somut olayda, davalı işyerinin hangi tarihler arasında kanun kapsamında olduğu, ihtilaflı dönemde faal bir işyeri olup olmadığı, şoför olarak davalı işyerinde çalıştığı belirtilen davacının murisinin ehliyetinin olup olmadığı, davalı işyeri adına kayıtlı aracın bulunup bulunmadığı hususlarının araştırılmaması ve davacının talebinin 15.06.1956 tarihine kadar davalı işyerinde geçen çalışmanın tespiti iken talep aşılmak sureti ile 10.08.1956 tarihine kadar çalışıldığının tespitine karar verilmesi hatalıdır.
Yapılacak iş, davalı işyerinin hangi tarihler arasında kanun kapsamında olduğunu davalı Kurumdan sormak, davalı işverenin hangi tarihlerde vergi mükellefiyetinin bulunduğunu araştırmak, davacının murisinin sürücü belgesinin bulunup bulunmadığını, sürücü belgesi varsa hangi tarihte verildiğini belirlemek, davalı işveren adına kayıtlı araç bulunup bulunmadığını araştırmak, davalı Kurumdan ihtilaflı döneme ilişkin dönem bordrolarının tamamının araştırılıp gönderilmesini istemek, bordrolarda kayıtlı ve tarafsız tanıklar saptanarak bunların bilgilerine başvurmak, bordolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, ... ... Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra tarafların talepleri ile bağlı olunduğunu, talebin aşılamayacağını da göz önünde bulundurarak sonucuna göre karar vermekten ibarettir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalılardan ... Mirasçıları vs.'ne iadesine, 19.09.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.