MAHKEMESİ:İş Mahkemesi(Müstemir Yetkili)
Davacı, sigorta başlangıç tarihinin 01/11/1981 olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davalılardan Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar verildi.
K A R A R
Dava, sigorta başlangıç tarihinin 01/11/1981 olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.
Karar, davalı ... vekilince temyiz edilmiştir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 108.maddesinin 1. fıkrasında; " Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında nazara alınacak sigortalılık süresinin başlangıcı, sigortalının, yürürlükten kaldırılmış 5417 ve 6900 sayılı kanunlara veya bu kanuna tabi olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihtir." hükmü düzenlenmiştir.
Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli değildir. Aynı zamanda o kimsenin Yasa'nın belirlediği biçimde (506 sayılı Yasa'nın 2. maddesi ve 5510 sayılı Yasa'nın 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Yasa'nın 6. maddesi ile 5510 sayılı Yasa'nın 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır. Fiili veya gerçek çalışmayı ortaya koyacak belgeler, işe giriş bildirgesiyle birlikte 506 sayılı Yasa’nın 79. maddesinde belirtilen sigortalının gün sayısını, kazanç durumunu, çalışma tarihleriyle birlikte ortaya koyan aylık sigorta gün bilgileri ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 17. maddesinde belirtilen 4 aylık prim bordroları gibi Kuruma verilmesi zorunlu belgelerdir. Yöntemince düzenlenip süresi içerisinde Kuruma verilen işe giriş bildirgesi, kişinin işe alınmış olduğunu gösterirse de fiili çalışmanın varlığının ortaya konulması açısından tek başına yeterli kabul edilemez. Sigortalılıktan söz edebilmek için, çalışmanın varlığı, Yargıtay uygulamasında 506 sayılı Yasanın 79/10. maddesine dayalı sigortalılığın tespiti davaları yönünden kabul edilen ilkelere uygun biçimde belirlenmelidir. Zira, sigortalılığın başlangıcına yönelik her dava sigortalılığın tespiti istemini de içerir. Aksine düşünce, özellikle yaşlılık aylığının kabulü için öngörülen sigortalılık süresi yönünden çalışanlar ile çalışmayanlar arasında adaletsiz ve haksız bir durum yaratır. Bu nedenle, işe giriş bildirgesinin verildiği ancak yasal diğer belgelerin bulunmadığı durumlarda çalışma olgusunu ortaya koyabilecek inandırıcı ve yeterli kanıtlar aranmalı, kamu düzenine dayalı bu tür davalarda hakim, görevi gereği doğrudan soruşturmayı genişleterek sigortalılık koşullarının oluşup oluşmadığını belirlemelidir. Bu yön, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555, 5.2.2003 gün 2003/21-35-64, 15.10.2003 gün 2003/21-634-572, 3.11.2004 gün 2004/21-480-579 ve 2004/21-479-578, 10.11.2004 gün 2004/21-538 ve 1.12.2004 gün 2004/21-629 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.
Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmeli, buna göre dönem bordrosunda yer alan ve davacının talep ettiği tarihte çalışması mevcut tanıklar ile gerektiğinde komşu işyerleri çalışanları olduğu kayıtlarla ya da kolluk yolu ile yaptırılacak araştırma ile belirlenen kimselerin beyanlarına başvurulmalı, sonucuna göre karar verilmelidir.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden; 1961 doğumlu davacının, bildirgedeki işe giriş tarihi olan 01/11/1981 tarihinde 20 yaşında olduğu, işe giriş bildirgesinin 03/12/1981 tarih ve 128127 varide numarasıyla Kuruma verilmiş olduğu, davacıya verilen sigorta sicil numarasının 1981 yılı serisinden olduğu, ... sicil numaralı ... ünvanlı .../ ... adresindeki... Muhasebe Bürosu, işyerinden verilmiş 1981/4. dönem bordrosunun bulunmadığı, davacının İsviçrede yaşadığı , Türkiyede çalışması olmadığı, müteahhit olan işverenin inşaat işyerlerine ait vergi mükellefiyet kayıtları olduğu, ... Muhasebe Bürosunun yasa kapsamına alınışı ile ilgili dosyada bilgi olmadığı, ancak işverene ait inşaat işyerlerine ilişkin tescil bilgilerinin olduğu, işyeri dosyalarının 10 yıllık zamanaşımını doldurması nedeniyle imha edildiği , davacının askerliğine ilişkin bilgi olmadığı, .../ ... adresinde yapılan kolluk araştırmasında; adreste ... Apt. olduğu, çevrenin beyanına göre binanın 1985 yılında yapıldığı, ... isimli kişiyi tanıyanın olmadığının, tespit edildiği, diğer bir kolluk araştırmasında;1981 yılında var olan hiçbir işyerinin bugün olmadığı, 1984 yılında faaliyet gösteren bir işyeri yetkilisinin ... Muhasebe bürosunun bulunmadığı ve davacıyı tanımadığını belirttiği, Vergi dairesinden ... vergi numarasında kayıtlı mükellef... 'nun ikamet amaçlı binaların inşaatı faaliyetine 01.07.1986 tarihinde ...-... adresinde başladığı, 25.03.1996 tarihinde işini terk ettiğinin bildirildiği, Vergi dairesi yoklama memurunca düzenlenen yoklama fişinde .../ ... adresinde yapılan denetimde apartmanda bir avukat,bakkal ve çayocağı işyerinin kaydı olduğu,1981 tarihinde belirtilen işyerine komşu işyeri vergi mükellefinin bulunmadığının tespit edildiği, bildirgenin Kurum kayıtlarına işlenmiş olması nedeniyle beş yıllık hak düşürücü sürenin söz konusu olmadığı,dinlenen üç tanıktan ikisinin davacının arkadaşı olduğu, komşu işyeri sahibi tanığın ise işyeri adres bilgilerinin olmadığı ve1981 yılında 4/A çalışmalarının olduğu, Mahkemece eylemli çalışma olgusu yeterli ve gerekli bir araştırmayla sağlıklı bir biçimde belirlenmeden davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.
Somut olayda uyuşmazlık,fiili çalışma olgusunun yöntemince kanıtlanmış olup olmadığı, mahkemece bu yönde yapılan inceleme ve araştırmanın hükme yeterli bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.
Mahkemece yapılacak iş; işveren tarafından bordro verilmediğinden bordro tanıklarının beyanlarına başvurmak mümkün olmadığından,dinlenen tanıkların sigorta bilgileri, işyeri kayıtları ve adreslerini getirterek bahse konu işyerine yakın olup olmadığını ve beyanlarının içeriğini sorgulamak, mümkünse başka komşu işyeri tanığı dinlemek, davacının askerliğe ilişkin bilgilerini ilgili Askerlik Şubesinden istemek, davacının yurtdışından giriş-çıkış belgelerini isteyerek talep tarihinde yurt içinde olup olmadığını sorgulamak, çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Yasanın 2, 6, 9 ve 79/8. maddeleri gereğince ortaya koyduktan sonra davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek sonucuna göre karar vermekten ibarettir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 15/02/2018 gününde oy birliğiyle karar verildi.