MAHKEMESİ: Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
TÜRK MİLLETİ ADINA
)Davacı İstemi:
Dava, davacının borçlanmak suretiyle devredilen Bağ - Kur kapsamında ödediği 3823 prim gününün 01.04.1982 tarihinden itibaren intibakı ile borçlanmasının 01/04/1982-14/11/1992 tarihleri arasına mal edinmesi gerektiğinin tespiti ve davacının 30/06/2014 tarihli borçlanma talebine istinaden devredilen SSK kapsamında 15/11/1992 tarihinden itibaren 1261 gün olacak şekilde tahakkuk cetveli düzenlenmesi gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.
B)Davalı Cevabı:
Davalı Kurum vekili, kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesi talep olunmuştur.
C)İlk Derece Mahkemesi Kararı:
Mahkemece, " 1-Davanın KABULÜNE;
a)Davacının 5510 sayılı yasanın 4/1-b bendi kapsamında ödediği 18/09/2013 tarihinde ödediği 3823 prim günün 01/04/1982-14/11/1992 tarihleri arasına mal edilmesinin gerektiğinin tespitine,
b)Davacının 5510 sayılı yasanın 4/1-a bendi kapsamında 30/06/2014 tarihli borçlanma talebinin 15/11/1992 tarihinden itibaren 1261 gün olacak şekilde tahakkuk cetveli düzenlenmesi gerektiğinin tespitine" karar verilmiştir.
D) İstinaf Başvurusu :
Davalı Kurum vekili istinaf başvuru dilekçesinde; Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğunu, davacının davasının hukuki dayanaktan yoksun ve haksız olduğunu, davanın reddinin gerektiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın reddini talep etmiştir.
E)Bölge Adliye Mahkemesi Kararı:
Bölge Adliye Mahkemesince, “Davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE ” şeklinde karar verilmiştir.
F)Temyiz:
Davalı Kurum vekili özetle, istinaf dilekçesindeki aynı gerekçelerle kararı temyiz etmiştir.
G) Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:
Dosyadaki kayıt ve belgelerden ; 01.04.1964 doğumlu ve 06.12.2000 tarihinde Türk vatandaşlığından çıkartılan davacının 14.04.1981 tarihinden itibaren ...'da ve 22.06.2014-01.07.2014 tarihleri arasında 4/1-(a) bendi kapsamında Türkiye'de 10 günlük çalışması bulunduğu, ... 16. İş Mahkemesinin 06/11/2014 tarih ve 2014/1123 E. 2014/1623 K.sayılı kararı ile davacının yurt dışındaki çalışmasına dayalı olarak sigorta başlangıcının 01/04/1982 olduğunun tespitine karar verilmiş olup anılan kararın 29/06/2015 tarihinde onanarak kesinleştiği, davacının 13.04.2011 tarihinde süre belirtmeden yurt dışında geçen sürenin tamamını borçlanma talebinde bulunduğu, Kurumun 19/08/2013 tarih ve 5811756 sayılı yazı ekinde yer alan borç tahakkuk cetveli ile Bağ-Kur kapsamında 01/04/1982-05/12/2000 tarihleri arasında geçen 6725 günü borçlanma imkanı tanındığı, davacının 18/09/2013 günü 32.500,00 TL ödediği ve bu ödemenin 3823 güne isabet ettiği, davacı vekilinin bu kez 29/11/2013 tarihli dilekçesi ile kısmi ödemeyi 01/04/1982-14/11/1992 tarihleri arasındaki süreye ilişkin olarak ödediğini ifade ettiği, davalı kurumun ise dosyadaki 05/02/2015 tarihli ... kaydına göre borçlanmaya konu 3823 günlük süreyi 22/04/1990-04/12/2000 tarihleri arasındaki döneme mal ettiği, davacı vekilinin 30/06/2014 tarihli dilekçesi ile, 3823 günlük ödemenin 01/04/1982-14/11/1992 tarihleri arasındaki süreye ilişkin olduğunu belirterek 15/11/1992 tarihinden itibaren 4/1-(a) bendi kapsamında 1261 gün daha borçlanma talbeinde bulunduğu, Kurumun 05/02/2015 tarihli yazı ile talep edilen bu sürelerin 4/1-(b) kapsamında borçlandırılması nedeniyle 4/1-(a) kapsamında borçlanma yapılamayacağını ifade ettiği anlaşılmaktadır.Davanın yasal dayanağı olan 3201 sayılı Yasa’nın, 17/04/2008 tarih ve 5754 sayılı Yasa’nın 79. maddesi ile değişik “Süre tespiti ve sigortalılığın başlangıcı” başlıklı 5. maddesi ile “Yurt dışındaki sigortalılık sürelerinin tespitinde, bunu belirten ve istek sahibinin ibraz edeceği ispatlayıcı belgelerde kayıtlı bulunan tarihler arasındaki son tarihten geriye doğru olmak üzere gün sayıları esas alınır, bu tespitte 1 yıl 360 gün, 1 ay 30 gün hesaplanır.Sosyal güvenlik kanunlarına tabi hizmetleri olanların, borçlandıkları gün sayısı, prim ödeme gün sayıları ile ilgili hizmetlerine katılır. Sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreler borçlanılmış ise, sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülür. Sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi hizmeti bulunmayan istek sahiplerinin sigortalılıklarının başlangıç tarihi, borçlarını tamamen ödedikleri tarihten borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülen tarihtir.Yurtdışı hizmet borçlanmasına ait süreler 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa göre hangi sigortalılık haline göre geçmiş sayılacağının belirlenmesinde; Türkiye’de sigortalılıkları varsa borçlanma talep tarihindeki en son sigortalılık haline göre, sigortalılıkları yoksa aynı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında geçmiş sigortalılık süresi olarak kabul edilir” hükmünü içermekte olup; Yasa’nın anılan açık hükmü karşısında, 3201 sayılı Yasa kapsamında yapılan yurtdışı hizmet borçlanmalarında esas alınan yurt dışındaki sigortalılık sürelerinin, ispatlayıcı belgelerde kayıtlı bulunan tarihler arasındaki son tarihten geriye doğru olmak üzere belirlenmesi gerekir.Öte yandan, borçlanma cetvelindeki süreye ait borçlanma bedelinin ihtirazi kayıt konularak ödenmiş olması da sonuca etkili olmayacaktır. Borçlanma bedeli ihtirazi kayıt konularak ödense dahi kısmi ödeme hâlinde 3201 sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca ispatlayıcı belgelerde kayıtlı bulunan tarihler arasındaki son tarihten geriye doğru gidilerek mal edilecek tarihler tespit edilecektir. (Hukuk Genel Kurulu’nun 12/12/2018 gün ve 2018/21-995 Esas ve 2018/1901 Karar sayılı kararı , yine Hukuk Genel Kurulu’nun 12/12/2018 gün ve 2017/21-2657 Esas ve 2018/1898 Karar sayılı kararı ) 06/10/2008 tarih ve 27046 sayılı Yurtdışında Geçen Sürelerin Borçlandırılması ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin “Borçlandırılan Sürelerin Değerlendirilmesi ve Sigortalılığın Başlangıcı” başlıklı 12 maddesinde ise ;
(1) Başvuru sahibince borçlanmak istenilen süre belirtilmişse belirtilen süre, belirtilmemiş ise ispatlayıcı belgelerde kayıtlı bulunan tarihler arasındaki son tarihten geriye doğru olmak üzere borçlanmak istediği gün sayısı esas alınır. Bu tespitte bir yıl 360 gün, bir ay 30 gün olarak hesaplanır.
(2) Yurtdışında hizmet borçlanmasına dair sürelerin 5510 sayılı Kanun kapsamında hangi sigortalılık haline göre geçmiş sayılacağının belirlenmesinde söz konusu süreler, başvuru sahiplerinin Türkiye’de sigortalılıkları varsa borçlanma talep tarihindeki en son sigortalılık haline göre, sigortalılıkları yoksa 5510 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında geçmiş sigortalılık süresi olarak kabul edilir.
(3) Türkiye’de sosyal güvenlik kanunlarına tabi hizmetleri olanların borçlandıkları gün sayısı, prim ödeme gün sayıları veya hizmetlerine eklenir.
(4) Aylığa hak kazanmak için 5510 sayılı Kanunun 38 inci maddesinin üçüncü fıkrasında tanımlanan anlamda belli bir sigortalılık süresi şartının yerine getirilip getirilmediğinin tespitinde geçerli olmak üzere;
a) Sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreler borçlanılmış ise sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülür.
b) Türkiye’de sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi hizmeti bulunmayan başvuru sahiplerinin sigortalılıklarının başlangıç tarihi, borçlarını tamamen ödedikleri tarihten, sigortalı ölmüş ise ölüm tarihinden, borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülmek suretiyle tespit edilir. Birden fazla yurtdışı hizmet borçlanması yapılması durumunda da sigortalılık süresi başlangıcı, borcun en son ödendiği tarihten, borçlanılan toplam gün sayısı kadar geriye götürülerek belirlenir.
(5) Sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülkelerdeki hizmetlerini borçlananların, sözleşme yapılan ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih, ilk işe giriş tarihi olarak dikkate alınmaz” hükümleri düzenlenmiştir.
Somut olayda, davanın yasal dayanağını oluşturan 3201 sayılı Yasa'nın 5. maddesi ve 06/10/2008 tarih ve 27046 sayılı Yurtdışında Geçen Sürelerin Borçlandırılması ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 12. maddesi hükümlerine göre borçlanılan sürelerin sigortalının iradesine bırakılamayacağının belirgin olması, borçlanma bedelinin ihtirazi kayıt konularak ödenmiş olmasının dahi sonuca etkili olmaması karşısında Kurum tarafından davacının ilk borçlanmasının kısmi ödeme olması nedeniyle sondan başa gidilerek yapılmasının yerinde olduğu, davacının borçlanmayı geri alma hakkı olup 4/1-(b) maddesi kapsamında yaptığı bu borçlanmasını iptal ettirerek primlerini geri almadan aynı süre için bu kez 4/1-(a) sigortalılığı nedeniyle borçlanma yapamayacağı, kurum tarafından gerçekleştirilen borçlanma tahakkuk işlemi yasal ve yerinde olup Mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.O halde, davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile yeniden hüküm kurulması gerekirken, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının yukarıda yazılı sebepten dolayı ORTADAN KALDIRILMASI, ilk derece Mahkemesi kararının BOZULMASI gerekmiştir.
H)Sonuç:
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının, yukarıda yazılı sebeplerden dolayı 6100 sayılı HMK'nun 373/1. maddeleri uyarınca (KALDIRILMASINA), ilk derece Mahkemesi kararının yukarıda belirtilen nedenle (BOZULMASINA), dosyanın ilk derece mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 22/01/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy