(506 S. K. m. 7)
Dava: Davacı, yaşlılık aylığının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptaline, bağlanan yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren ödenmesine devam edilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi Enver
tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi:
Karar: Taraflar arasındaki uyuşmazlık, kısa adı 2829 sayılı Hizmetlerin Birleştirmesi Kanununun uygulanması sonucu, davacının hangi sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığına hak kazandığı ve özellikle, 1982-1984 yıllarına ilişkin Sosyal Sigortalar Kurumunda gözüken sigortalılığının geçerli olup olmadığı konularına ilişkindir. Davalı Kurum, sözü edilen süreye ilişkin sigortalılığın Türk-Alman Sosyal Güvenlik Sözleşmesi hükümlerine göre geçerli olamayacağını ve davacının T.C. Emekli Sandığından yaşlılık aylığı alması gerekeceğini savunmuş, mahkeme ise aksi görüşle istem doğrultusunda hüküm kurmuştur.
Gerçekten dosyadaki bilgi ve belgelerden açıkça görüleceği üzere davacı sigortalının, yurt içinde, Sosyal Sigortalar Kurumu ile T.C. Emekli Sandığı kapsamında kimi hizmetleri bulunmaktadır. Bu yönden hakkında 2829 sayılı yukarıda sözü edilen Yasa hükümleri uygulanacaktır. Ancak davacının, yurt içi hizmetlerinden sonra yurt dışına gittiği ve 1973-1994 yılları arasında 221 ay Almanya'da çalıştığı ve bu çalışmaların bu ülkenin Sosyal Sigortalar Kurumuna tabi olarak geçtiği anlaşılmaktadır. İşte uyuşmazlık konusu 1982-1984 yıllarına ilişkin Türkiyede'ki çalışmalar davacının Alman Sosyal Sigortalar Kurumuna tabi olarak geçen sürelerle çakışır biçimde ortaya çıkmaktadır. Davacının bu süreleri bir yandan Alman Sigortalarına tabi olarak değerlendirilmiş, öbür yandan aynı süreler, Türk işvereninin yurt dışı tamsilcisi olarak Türkiye'de ve Sosyal Sigortalar Kurumunda sigortalı olarak gösterilmiştir. Davacının, yaşlılık aylığı için Kuruma başvurusu üzerine bu durum farkedilmiş ve Kurum, 1982-1984 yıllarına ilişkin çalışmasının yurt dışı sigortalılıkla çakıştığından bahisle yurt içi değerlendirmesinin mümkün olamayacağını, böylece, bu döneme ait 870 günlük sigortalılığın dışlanması sonucu birleştirilen hizmetlere göre, S.S.Kurumundan emekli olunumıyacağını belirlemiştir. Mahkeme ise, aksi görüşle bu sürenin dikkate alınması gerektiğini kabul etmiştir. Oysa, Mahkemenin ulaştığı bu sonuc usul ve yasaya uygun bulunmamaktadır.
Belirtilen yönlerden, davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasanın 7. ve Yasa hükmünde bulunan Türk-Alman Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin 5. ve müteakip maddelerine göre; bir Türk işvereni tarafından geçici görevle yurt dışına gönderilen sigortalılarını 506 sayılı Yasa açısından hakları, görev yaptıkları sürece devam eder. Geçici çalışma süresi ise, sözü edilen sözleşmenin 6. madde 1. bendinde 24 ay olarak kabul edilmiştir. Bunun dışındaki süreler sigortalının çalıştığı ülke yani Federal Almanya Cumhuriyeti Sigortaları tarafından değerlendirilecektir.Böylece çifte sigortalılık sistemi önlenmiş ve ilgilinin durumuna göre sadece, bir Ülke sigorta sistemine tabi olması öngörülmüştür.
Dava konusu olaya gelince; davacı sigortalının uyuşmazlık konusu, 1982-1984 süresinden çok önceleri 1973 yılından başlayan ve 1994 yılına kadar devam eden Alman Sosyal Güvenlik Kuruluşuna tabi sigortalılığı sözkonusudur. Başka bir anlatımla, uyuşmazlık konusu dönem için, yurt dışına geçici görevle gönderilme biçiminde bir çalışma sözkonusu değildir. Bunun sonucu, davacının 1982-1984 döneminde, 506 sayılı Yasa açısından sigortalılığı düşünülemez.
Mahkemenin belirtilen maddi ve hukuksal olguları gözet- meksizin sonuca gitmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde,davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul olunmalı ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 16.2.1998 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy