(1479 S. K. Ek Geç. m. 13) (743 S. K. m. 2)
Davacı, aksine kurum işleminin iptali ile sigortalılık başlangıç tarihinin 1.6.1978 olarak tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.
Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve tetkik hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
Dava, 1.6.1978 tarihinden itibaren zorunlu Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tesbiti ile kurumun sataşmasının giderilmesi istemine ilişkindir. Davacının 1.6.1978 tarihinde meslek kuruluşuna ve vergiye kayıtlı olması nedeniyle 5.5.1982 tarihinde geriye yönelik olarak tescilinin yapıldığı ve 27.11.1998 tarihi itibariyle primlerini ödediği uyuşmazlık konusu değildir. Uyuşmazlık, Bağ-Kur'un davacıya, zorunlu Bağ-Kur sigortalısı olma koşullarına sahip olması nedeniyle 5.5.1982 tarihinde geriye yönelik olarak yapmış olduğu tescili 17 yıl sonra tescilin hatalı olduğundan sözedilerek iptal edip edemeyeceğine ve davacının 1.6.1978 ila 20.4.1982 tarihleri arasında geçen sigortalılık süresinin geçerli sayılıp sayılamayacağı noktasında toplanmaktadır.
Gerçekten, davanın yasal dayanağını oluşturan 1479 sayılı Kanuna 2654 sayılı Kanunun 13. maddesi ile eklenen Ek geçici 13. maddeye göre, 1479 sayılı Kanun ve aynı kanunda değişiklik yapan kanunlara göre sigortalılık niteliği taşıdıkları halde bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar kayıt ve tescilini yaptırmamış olanların her türlü hak ve mükellefiyetleri bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte başlar. Ancak, bu kanuna zorunlu sigortalı olarak kayıt ve tescilli bulunmak kaydı ile, 1.10.1972 tarihinden bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar vergi dairesinde kayıtlı olarak kendi nam ve hesabına bağımsız çalıştıklarını belgeleyen sigortalılar belgeledikleri süreyi borçlanabilirler.
Somut olayda, davacının 1.6.1978 tarihinden beri vergiye ve meslek kuruluşuna kayıtlı olduğu, ve 1479 sayılı Kanun ve aynı kanunda değişiklik yapan kanunlara göre, sigortalılık niteliğini taşıdığı halde, 20.4.1982 tarihe kadar kayıt ve tescilini yaptırmamış olduğu açıktır. Ne var ki davacı Bağ-Kur'a yanlış bilgi ve belge vermek suretiyle 1.6.1978 tarihinden itibaren kayıt tescilini yaptırmadığı da ortadadır. Öte yandan, 1.6.1978 tarihindeki kayıt ve tescilin; Bağ-Kur'un Anayasadan Kaynaklanan sosyal güvenlik ödevinin zorunlu sonucu olan, inceleme, araştırma görevini yeterince yerine getirmemesinden kaynaklandığı başka bir anlatımla, 1.6.1978 tarihinde yapılan kayıt ve tescilin, davalı kurumun kusurundan meydana geldiği, giderek, hiç kimse kendi kusurundan yararlanamayacağı gibi, kendi kusurlu davranışlarının sonuçlarından da bir başkasının sorumlu tutulamayacağına ilişkin genel hukuk kuralı gereğince 1.6.1978 tarihi itibariyle yapılan tescilin geçerli sayılması gerektiği de söz götürmez. Kaldı ki, davalı Kurumun 17 yıl davacının ödediği primleri kullanmış ve davacıya sosyal güvenlik yönünden ümit verdikten sonra, yaşlılık aylığı talebine yakın zamanda 1.6.1978 ila 20.4.1982 dönemini iptal etmesi de Medeni Kanunun 2. maddesinde öngörülen afaki iyiniyet kuralı ile bağdaşmadığı da tartışmasızdır.
Bundan başka, davacı, Ek geçici 13/2. maddeye göre, borçlanma hakkına sahip olduğu ve süresinde primlerini de ödediği gözönünde tutularak 1.6.1978 ila 20.4.1982 tarihleri arasındaki sürelerin değerlendirilmesi gerektiği de söz götürmez. Bütün bunlardan başka, davacı 1.6.1978 ila 20.4.1982 tarihleri arasında geçen sigortalılık süresi ile ilgili primlerini ödediğinden, biran için söz konusu sürenin zorunlu sigortalı süre olarak değerlendirilmese de, anılan sürenin, isteğe bağlı sigortalı sayılması gerektiği de açık-seçiktir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz eden davacıya iadesine, 05.06.2000 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy