(506 S. K. m. 80) (6183 S. K. m. 70) (2380 S. K. Ek. m. 4) (1580 S. K. m. 19)
Dava: Davacı, bankalardaki alacak ve haklar üzerine konulan haczin kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.
Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
Karar: Taraflar arasındaki uyuşmazlık; Başbakanlık Toplu Konut İdaresi Geliştirme ve Denetleme Fonundan, davalı Belediye'ye doğrudan kamu hizmetine özgülenen ilçe belediye anayol ve kaldırımlarının yapımına tahsis edilen yardımların 6183 sayılı Yasa uyarınca hacze konu olup olmayacağına ilişkindir. Mahkeme, söz konusu yardımı Belediye geliri olarak algılamış ve haczinin mümkün olduğu sonucuna ulaşmışsa da bu kabul usul ve yasaya uygun bulunmamaktadır.
Gerçekten, uyuşmazlığın çözümü yönünde sağlıklı sonuca ulaşabilmek için, öncelikle 6183 sayılı Yasaya göre hangi tür mahalli idare mal ve gelirlerinin haczedilebileceğini belirlemek ve bu yöndeki yasal düzenlemeleri ortaya koymak, ayrıca dava konusu yardımın hukuksal niteliğini açıklamak yararlı olacaktır.
Davanın, yasal dayanağını oluşturan ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 80. maddesinin yollaması ile doğrudan uygulanma alanı bulan 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Hakkındaki Kanunun 3986 sayılı Yasa ile değişik 70. maddesine göre; Mahalli İdarelerin mallarının haczi mümkün bulunmaktadır. Ancak aynı maddede; özel kanunlarda açıkça haczinin mümkün bulunmadığı öngörülen malların bu hükümden hariç tutulduğu kabul edilmiştir. Bu arada; Belediye Gelirler Kanunu ile diğer kanunlardaki belediyelere verilen payların vergi ve resim hükmünde olduğunu belirleyen 277 sayılı kanun yukarıda anılan 3986 sayılı Kanunun 18. maddeyle değiştirilmiş ve bu payların 6183 sayılı Yasaya göre, hacze tabi bulunduğu hükme bağlanmıştır. Ayrıca; Belediyelere Genel Bütçe Gelirlerinden Pay Verilmesine ilişkin 2380 sayılı Kanuna 3986 Sayılı Yasanın 17. maddesiyle getirilen Ek 4. maddesi de belediyelere verilen paylardan bir bölümünün 6183 sayılı Yasaya tabi haczinin mümkün olacağını öngörmüş, bunlara karşın 1580 Sayılı Belediye kanununun 19/7. maddesi; Belediye'nin bahçeleri umuma ait akar olmayan açık ve kapalı yerleri, belediye vergi ve resimleri ile kamu hizmetine tahsis edilen ve akar olmayan emsal ve eşyanın haczedilemiyeceğini hükme bağlamıştır.
Bu duruma göre; belediyenin, umuma tahsis malları akar olmayan ve kamu hizmetine tahsis mallarının haczinin mümkün olmamasına karşın bunların dışında kalan gelir ve paylarının haczi mümkün bulunmaktadır.
Dava konusu olayda ise, hakkında haciz uygulanan 3 milyar tutarında para hukuksal niteliği itibariyle belediyelerin yasaca kendilerine tanınan vergi, resim veya buna benzer konusal gelir kaynakları ile Genel Bütçeden ayrılan paylardan hiçbirine uygunluk göstermemektedir.
Söz konusu meblağ, yardım olarak ve doğrudan, kamuya ait ve kamu hizmetine sunulacak yol ve kaldırımların yapımına özgülenmiş ve salt bu amaçla kullanılacak bir kaynaktır. Nasıl ki, mahalli idarelerin kamu mallarının haczi mümkün değilse, doğrudan bu amaca, önceden sarfedileceği belli ve bu amaçla tahsis edilen bir bedelinde ayni biçimde haczinin mümkün olmadığı sonucuna ulaşmak gerekir. Aksi takdirde, kamunun hizmetinin yürütülmesi yönünden çok önem taşıyan ve yasalarca haciz dışı bırakılan kamu mallarının dahi haczi söz konusu olur ki, bu tür bir sonuç; kamu malları rejimine aykırı düşer, temel kamu hizmetlerini zaafa uğratır.
Mahkemece; doğrudan ve açıkca, kamu hizmetine kamu malı olarak değerlendirilmek üzere uygulanmış bir yardım tutarının haczinin mümkün bulunduğunun kabulü, belirtilen maddi ve hukuksal olgulara aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy