(506 S. K. m. 60, 73)
Dava: Davacı, yaşlılık aylığının ilk talep gününden itibaren bağlanması gerektiğinin tesbitiyle, ödenmeyen aylıklarda fazlaya dair haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1000 TL.'nin tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği görüşülüp düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Karar: Davacı, TTK. maden ocaklarında çalıştığını, daha sonra Almanya'ya giderek yer altı maden Ocaklarında çalıştığını, yurtdışı çalışmalarını borçlandığını, 20 senelik sigortalılık süresini ve 5000 prim ödeme tarih sayısını doldurduğunu kendisine yaşlılık aylığı bağlanması isteminde bulunmuştur.
Mahkemece davacıya 1.4.1991 gününden itibaren yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmiş ise de bu sonuç dosya içeriğine usul ve kanuna uygun bulunmamaktadır.
Davacının Türkiye'de 5.4.1966-18.11.1967, 14.2.1970-21.5.1970 tarihleri arasında 359 tarih çalışmasının bulunduğu, 23.6.1970-7.8.1979 tarihleri arası 9 yıl, 1 ay 14 gün, 11.4.1980-28.4.1984 tarihleri arasında 4 yıl 17 günlük Almanya'da ki yer altı maden işyerlerindeki çalışmalarını 2147 s. kanuna göre borçlandığı borç miktarı ödediği bu sürenin 4800 tarih olduğu dosyadaki bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.
506 s. kanunun 60/B-a maddesine göre 50 yaşını doldurmamış olmakla beraber en az 20 yıldan beri sigortalı olarak Sosyal Güvenlik ve Çalışma Bakanlığınca tespit edilen maden işyerlerinin yeraltı iş yerlerinde sürekli çalışan ve bu işlerde en az 5000 tarih malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödeyen sigortalılara yazılı talepleri üzerine yaşlılık aylığı bağlanır. Davacının Türkiye'de yer altı çalışmaları yalnızca 359 gündür ve yurtdışındaki 160 aylık çalışmasını 2147 s. yasaya göre borçlanmıştır.
2147 s. kanunda yurtdışında çalışan işçilerin yaptıkları işin niteliğine göre borçlanma primi öngörülmemiştir. 506 s. Kanunun 73. madde hükmüne göre belli sigorta prim türünde aynı prim oranı uygulanırken mamullük yaşlılık ve ölüm sigortası türünde bu oran maden işyerlerinin yeraltı işyerlerinde çalışanlar için yüksek tutulmuştur. Bunun sebebi maden işyerlerinin yeraltı işyerlerinde çalışan sigortalıların yaş sınırı olmadan 20 yıl sigortalılık süresi ve 5000 tarih prim ödeme tarih sayısı ile emekli olabilmesi ve 1/4 oranında itibari prim ödeme tarih sayısından yararlanmaları ile ilgilidir. Ayrıca 506 s. kanunun 60/B-a maddesinde de sosyal Güvenlik ve Çalışma Bakanlıklarınca tespit edilen maden işyerlerinin yeraltı iş yerlerinde geçen çalışma süreleri öngörülmüştür. Öte yandan Almanya'daki maden işyerlerinin yeraltı işyerlerinin çalışma şartlarının işçi sağlığı ve iş güvenliği yönünden Türkiye'deki maden işyerlerinin yeraltı işyerlerine nazaran daha üstün olduğu da açık-seçiktir. Açıklanan nedenlerle, davacı, yurtdışındaki çalışma süresinin maden işyerlerinin yeraltı iş yerlerinde geçtiğine dayalı olarak 506 s. kanunun 60/B-a maddesinden yararlanamaz.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı biçimde hüküm kurulması usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarda açıklanan sebeplerle BOZULMASINA, 09.07.2001 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy