(1475 S. K. m. 1) (506 S. K. m. 87) (818 S. K. m. 43, 44)
Davacılar, murisinin iş kazası sonucu ölümünden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemişlerdir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davacılar ve davalılardan S... A. Ş., Fazlı A. ve Mehmet D. vekillerince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi Zehra Ayan tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
KARAR
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre davacıların temyiz itirazlarının reddine,
2-Uyuşmazlık, iş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminatın davalılara ödetilmesine ilişkindir. Mahkemece, davacıların murisinin geçirdiği iş kazası nedeniyle kararda yazılı manevi tazminatın, davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmiş ise de, davalı S... Elektrolitik Bakır San. ve Tic. A.Ş. ile davalı Mehmet D. hakkında kurulan hüküm doğru değildir.
Gerçekten, bir iş kazası sonucu zarara uğrayan hak sahiplerinin tazminat davası, işveren veya kusurlu 3.kişilere karşı yöneltilir. Bundan başka, aracı olarak nitelendirilen kişilerce işe alınan işçilerin veya hak sahiplerinin uğrayacakları zararlardan dolayı asıl işverenin aracı ile birlikte sorumlu olacağı 1475 sayılı Yasanın 1.maddesi gereğidir. Somut olayda, çözümlenmesi gerekli sorun, davalı S... Elektrolitik Bakır San. ve Tic. A.Ş. ile davalı E... İnş. Taah. Gıda Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. arasındaki hukuki ilişkinin işveren aracı veya üst-alt işveren biçiminde olup olmadığıdır. 1475 sayılı İş Kanununun 1/son ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 87/2. maddesindeki açıklamalar ışığında aracıdan (taşeron) söz edebilmek için öncelikle üst işveren ve bunun tarafından ortaya konulan bir iş olmalı ve görülmekle olar bu işin bölüm ve eklentilerinden bir iş alt işverene devredilmelidir. Buna karşın, bir işin bütünüyle bir işverene devri durumunda veya anahtar teslimi denilen biçimde işin verilmesi durumunda, artık üst-alt işveren ilişkisi söz konusu olamaz.
Dava konusu olayda, 22.5.1998 tarihli teklif mektubu ile, davalı E... İnş. Taa. Gıda Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin, davalı S... Elektrolitik Bakır San. ve Tic. A. Ş.'ne ait anot döküm ünitesi çatı makasları ve bağlı aşıklarının temizlik işini üstlendiği, böylece işin anahtar teslimi sureti ile devrinin söz konusu olduğu ortaya çıktığından, aralarındaki hukuki ilişki işveren-aracı olarak nitelendirilemez. İşin bir bölümü yerine, tümüyle devrolunduğu durumda, işi devreden kişinin işverenlik sıfatı ortadan kalkacağından sorumluluğuna gidilemez. Hal böyle olunca, üst işveren durumunda olmayan davalı S... Elektrolitik Bakır San. ve Tic. A. Ş.'nin iş güvenliği sorumlusu olan davalı Mehmed D.'nun da tazminattan sorumlu tutulamayacağı açık seçiktir.
3-Kazaya konu işin ve davacıların murisinin işvereni tüzel kişi olan davalı E... İnş. Taah. Gıda Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. olup, davalı Fazlı A.'ın ise, adı geçen şirketin ortağı ve müdürü olmasına rağmen, hükme dayanan alınan 8.10.2001 tarihli kusur raporunda, davalı E... İnş. Taah. Gıda Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. ile davalı Fazlı A. birlikte işveren gibi düşünülerek, davalı E... İnş. Taah. Gıda Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. adına davalı Fazlı A.'a kusur verilmiştir. Başka bir anlatımla, davalı Fazlı A.'ın işveren şirketin ortağı ve müdürü sıfatıyla, işveren şirketin tüzel kişiliğinden ayrı olarak kişisel kusuru olup olmadığı ortaya konulmamıştır. Ayrıca, mahkemece, ceza davasında da davalı Fazlı A.'ın kusurlu bulunduğu, gerekçesi ile, sorumlu tutulmasına karar verilmiş ise de, anılan şahıs hakkında açılan ceza davası da 4616 sayılı Yasa gereğince ertelenmiş olup, hakkında kesinleşmiş bir ceza mahkumiyeti de bulunmamaktadır. Bu durumda, mahkemece, işçi sağlığı ve iş güvenliği konularında uzman bilirkişilerden yeniden rapor alınarak, davalı Fazlı A.'ın şirket ortağı ve müdürü sıfatıyla işveren şirketin tüzel kişiliğinden ayrı olarak, kişisel kusuru bulunup bulunmadığı ve varsa oranının belirlenmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yetersiz kusur raporu hükme dayanak alınmak suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalılardan S... Elektrolitik Bakır San. ve Tic. A. Ş., Mehmet D. ve Fazlı A.'ın bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, fazla alınan temyiz harcının istek halinde davacılara iadesine, temyiz harcının istek halinde davalılara iadesine, 20.3.2003 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy