(506 S. K. m. 79)
Dava: Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 01.03.1991-30.3.1991 tarihleri arasında sigortalı olarak geçen çalışmalarının tespitiyle, Kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme bozmaya uyarak ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalılardan Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi Tülay Çınkı tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi:
Karar: Mahkemece Dairemiz bozma ilamına uyularak yeniden araştırma yapılarak davacının isteminin kabulüne şeklinde hüküm kurulmuş ise de hükme dayanak alınan deliller yeterli görülmemektedir.
Şöyle ki, işyerinin niteliği, iş hacmi kaç işçi çalıştırabileceğinin araştırılması maksatlı keşif yapılmış olup keşif sırasında işverenin 1982 doğumlu kızı ile takip tarihlerinde çay ocağını işleten şahıs tanık olarak dinlenmişlerdir. Daha sonra Mahkemece benzer işi yapan işveren muhasebeci ile o civarda satış yapan ve davalıların murisi Ahmet A.'ü tanıyan 2 seyyar satıcı tanık olarak dinlenmiştir. Bozma ilamı incelendiğinde, yazılı bir delil olan müfettiş raporunun aksini ispat için yine eş değerdeki yazılı delillerle mümkün olabileceği hususu göz önünde bulundurularak, buna uygun deliller araştırılmalıdır. Fiili çalışma olgusunun hiçbir tereddüde yer vermeyecek şekilde ispatlanması gerekmektedir. Bu amaçla bozma ilamında belirtildiği gibi komşu işverenler veya komşu işyerlerinin kayıtlara geçmiş çalışanları çağrılıp tanık olarak dinlenmelidir. Dosyada müfettişin görüşüne dayanak teşkil eden tutanak mevcut ise de mümzi tanık olarak müfettiş dinlenmemiştir. İşveren Ahmet A. dava sırasında vefat ettiği için isticvap edilemeyecek ise de müfettişin tanık olarak dinlenmesi gerekmektedir. Ayrıca dosyada davacının çalışmasını ve aldığı ücreti gösteren 1991 Mart ayı ücret bordrosu mevcuttur. Bu ay için 3 çalışanın bulunduğu gözükmektedir. Vergi Dairesine verilen Mart ayı muhtasar beyannamesi de çalışan sayısını doğrular mahiyettedir. Bu nedenlerle çalışma olgusunun ispatlanması bakımından öncelikle 1991 yılı Mart ayı bordrosunda ismi geçen dava dışındaki 2 çalışanın da tanık olarak dinlenmesi gerekmektedir. Diğer yandan da iş hanındaki komşu işveren ve bunların kayıtlara geçmiş çalışanları istem tarihi dikkate alınarak Cumhuriyet Savcılığı kanalı ile isim ve adresleri tespit ettirilerek Mahkemeye davet edilip yeniden dinlenmeli, fiili çalışma olgusunun varlığının ispatlanmasına çalışılmalıdır.
Davanın niteliği gereği 506 sayılı Yasa'nın 79. maddesinde anlatılan bu tip davaların Mahkemece sağlıklı bir şekilde sonuçlandırılabilmesi için resen delil araştırılmasında bir kısıtlama yoktur. Diğer yandan düşünce biçimi olarak da istem tarihinde 28 yaşında olan bir ev hanımının daha önce hiçbir işte çalışması bulunmadığı halde davalı iş hanında sadece 30 gün süre ile sigortalı olarak çalışıp daha sonra yine çalışması olmaksızın sigortasız boş dönem geçirerek 3 yıl sonra isteğe bağlı sigortalı olmak olgusunun hayatın olağan akışına uygun düşüp düşmeyeceği de kararda tartışılmamıştır.
Dosyada mevcut yazılı deliller ile bundan sonra toplanacak diğer deliller Mahkemece birlikte değerlendirildikten sonra çalışma olgusunun varlığı hiçbir duraksamaya yermeyecek biçimde kanıtlandığı takdirde davanın kabulüne, aksi halde davanın reddine karar vermek gerekecektir.
Bu nedenlerle eksik araştırma sonucu verilen hüküm usul ve yasaya aykırı bulunduğundan bozulması gerekmiştir.
O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 03.03.2003 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy