(4857 S. K. m. 2) (634 S. K. m. 1)
Dava: Davacı davalılardan işverene ait işyerinde 20.4.1995-6.4.2004 tarihleri arasında geçen çalışmalarının karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.
Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okundu, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi:
Karar: Davacı, Ergani Öğretmen Lojmanında 20.4.1985-6.4.2004 tarihleri arasında kapıcı olarak geçen çalışmasının tesbitini istemiştir.
Mahkemece, davanın yöneltildiği Ergani Anadolu Öğretmen Lisesi Lojman Yönetim Kurulu Başkanlığının tüzel kişiliğinin bulunmadığı gerekçesi ile davanın husumet yönünden reddine karar verilmiş ise de varılan bu sonuç usul ve yasaya uygun bulunmamıştır.
Dosyada Diyarbakır Sigorta İl Müdürlüğünde 2489821 nolu tescili Ergani Öğretmen Lisesi Öğretmen Lojmanları işyerinde davacı hakkında Lojman Yönetim Kurulu başkanlığının imza ve kaşesini içeren 20.4.1995 işe giriş tarihli sigortalı işe giriş bildirgesi verilip Kurum'a 1995/1. dönemde 11 gün, 2. dönemde 105 gün çalıştığının bildirildiği 15.8.1995 tarihinde sigorta çıkışının yapıldığı, davacının 1.9.1995 tarihinden itibaren SSK'ya isteğe bağlı sigortalı olduğu SSK yoklama memuru tarafından adı geçen işyerinde inceleme yapılarak 30.6.2004 tarih ve 32 sayılı rapor düzenlendiği görülmektedir. Bu bilgi ve belgelere göre dava konusu çalışmanın geçtiği iddia olunan işyerinin Ergani Anadolu Öğretmen Lisesi Lojmanları olduğu tartışmasızdır. Lojmanlar (Kamu Konutları) 634 sayılı Kat mülkiyeti Yasasına tabi değildir. Başka bir deyimle Lojmanlar hakkında 634 sayılı kat mülkiyeti uygulanmaz. Lojmanlardan yararlanma koşulları ve yönetimi ait aldıkları kamu Kurum ve kuruluşlarınca belirlenir. İlgili Kurum ya da kuruluşu tarafından lojmanda kalorifer, temizlik ve kapıcılık gibi hizmetlerin yürütülmesi için işçi çalıştırıldığı takdirde Lojmanın ait olduğu Kurum ve kuruluşun işveren şayet oluşturulmuş ise (yani Lojman bünyesinde yönetim kurulmuş ise) lojman yönetiminin de işveren vekili olacağı açıktır. İş kanununun 2. maddesine göre işveren vekilinin işçilere karşı işlem ve yükümlülüklerinden doğrudan işveren sorumlu olduğundan, işveren vekilinin işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklara ilişkin davalarda işveren vekili değil işveren taraf olur. Dolayısıyla işverene karşı açılması gereken bir davanın yanlışlıkla işveren vekiline karşı açılması halinde husumette değil temsilde yanılma oluşumu söz konusu olacağından dava husumetten reddedilmeyerek gerçek hasım olan işverene yöneltilmesi suretiyle işin esasına girilmesi gerekir. Somut olayda, açıklanan ilke ve kurallar çerçevesinde bir inceleme ve değerlendirme yapılmasızın 20.4.1995 işe giriş tarihli bildirgede işveren olarak imza ve kaşesi bulunan Ergani Anadolu Öğretmen Lisesi Lojman Yönetim Kurulu Başkanlığının tüzel kişiliğinin olmadığından bahisle davanın husumetten reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu ortadadır.
Mahkemece yapılacak iş, dava konusu çalışmanın geçtiği iddia edilen Lojmanların ait olduğu ya da tahsis edildiği idareyi saptayıp davayı o idareye yönelterek taraf teşkilini sağlamak davanın yöneltileceği idarenin savunmasını belirleyip göstereceği deliller toplamak, Lojmanların ait olduğu idarenin lojman yönetmeliğini getirtmek gerçekten lojman yönetimi oluşturulmuş ise hukuksal dayanaklarını tesbit etmek, lojmana kapıcı alınması için yönetime yetki verilip verilmediğini araştırmak, kapıcının ilgili idarenin izni olmaksızın alındığının belirlenmesi halinde işveren vekilinin yetkisi yönetim kapsamında kendisine verilen görev ve yetki alanıyla sınırlı olup yetkinin aşılarak yapılan işlemler işvereni bağlamayacağından ve böyle bir durumda davacıyı işe alan yönetici ya da yöneticilerin kişisel sorumluluğu söz konusu olacağından davanın şimdiki gibi husumet yönünden reddine, aksi halde yani ilgili idarenin verdiği yetkiye dayanılarak işe alınma halinin saptanması durumunda, davacının emek ve mesaisinin tamamını lojmana hasredip etmediği gerektiğinde dava konusu sürede lojmanda oturanlardan bilgisine başvurulmak suretiyle saptandıktan sonra zorunlu sigortalılık ilişkisi doğuracak biçimde çakışma halinde isteğe bağlı sigortalılığın geçerli olmayacağı da gözetilerek bir karar vermekten ibarettir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde davanın husumetten reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 29.09.2005 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy