(506 S. K. m. 79)
Dava: Davacı davalılardan MK'ın sahibi olduğu BAŞ'de 2.5.1990-26.8.1996 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitiyle bu sürenin sigortalı hizmet süresine eklenmesine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalılardan Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi Nurten Mursal tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi:
Karar: Davacı, davalıya ait işyerinde 2.5.1990-26.8.1996 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak sürekli çalıştığının tespitini istemiştir. İstek, tanık sözlerine dayanılarak kısmen hüküm altına alınmıştır.
Yasal dayanağı 506 sayılı Yasanın 79/10 maddesi olan bu tür davalarda, öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin. işveren tarafından verilip verilmediği yada çalıştıklarının kurumca tespit edilip edilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu yasal koşul oluşmuşsa işyerinin o dönemde gerçekten var olup olmadığı Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma iddiasının gerçeğe uygunluğu özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır. Çalışma olgusu her türlü delille ispatlanabilirse de çalışmasının konusu. sürekli kesintili mevsimlik mi olduğu başlangıç ve bitiş tarihleri ve alınan ücret konularında tanıkların sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı. verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre isticvap olunmalı işyerinin kapsam ve kapasite ve niteliği ile bu beyanlar kontrol edilmeli.
Mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi, kayıtları getirtilip dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 16.6.1999 gün ve 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün ve 1999/21549-555, 5.2.2003 gün ve 2003/21-35-64 ile 10.11.2004 gün 2004/21538 sayılı kararları da bu yöndedir.
Yukarıda açıklanan hususlar, yeterli ve gerekli bir araştırmayla ve deliller hep birlikte değerlendirilip çalışmanın sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir.
Somut olaya gelince; mahkemece açıklanan şekilde fiili çalışmanın varlığının yöntemince araştırılmadan sonuca gidildiği ortadadır. Gerçekten ifadesi hükme dayanak alınan tanık, davacıyla birlikte bu işyerinde çalışan, kayıtlara geçmiş kişilerden olmadığı gibi, aynı çevrede benzer işi yapan başka işverenlerin çalıştırdığı ve bordrolara geçmiş kişilerden de değildir. Bu bakımdan dinlenen tanık sözleri çalışma olgusu yönünden somut olgulara dayanmamakta, soyut düzeyde kalmaktadır. Dairemizin ve Yargıtay'ın oturmuş ve yerleşmiş görüşleri de bu doğrultudadır.
Yapılacak iş, davalı işverence SSK'ya verilen dönem bordrolarında veya komşu veya benzer işi yapan işyerlerinde kayıtlı tanıklar saptanarak, bu tanıkların bilgilerine başvurmak ve tüm deliller toplandıktan sonra, delilleri takdir edip sonucuna göre Kuruma bildirilmeyen çalışma süresi varsa bu sürenin tespitine karar vermekten ibarettir.
Mahkemece, söz konusu fiili ve hukuki gerçekler ve özellikle 506 sayılı Yasanın 79/10. 2-9 hükümleri ve Sosyal Sigortalar Kurumunun taraf olmadığı ekli işçilik hakları dava dosyasının sadece esaslı delil olabileceği hukuki gerçeği dikkate alınmadan açıklanan yönlerde eksik inceleme ve araştırmayla yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurum'un bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 8.11.2005 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy