(506 S. K. m. 2)
Dava: Davacı, Kurumun 16.4.2002 tarih ve 20537 sayılı işleminin iptaline, raporda sözü geçen kişilerin sigortalı sayılmayacaklarının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi Mesut Balcı tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi:
Karar: 1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağı bendin kapsamı dışında kalan, Emekli Sandığı iştirakçisi olan sigortalılar için tahakkuk ettirilen primler yönünden temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2- Davalıya ait işyerinde 1996 yılı ile 2004 yılı nisan ayı arasında müfettiş tutanağına dayalı olarak, 30 işçi için resen tahakkuk ettirilen primlerin Kurumca tahsil edildiği uyuşmazlık konusu değildir. Uyuşmazlık, nizalı çalışmaların hizmet akdine dayalı olarak değil istisna akdine dayalı olarak geçtiği gerekçesi ile yersiz tahsil edilen primlerin 506 sayılı yasanın 84. maddesi gereğince geri verilmesi istemine ilişkindir. Davacı işveren çalışmaların istisna akdine dayalı olarak gerçekleştiğini ileri sürmektedir. Davanın diğer bir yönü ile yasal dayanağını oluşturan Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2. maddesine göre, hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar bu Kanuna göre sigortalı sayılırlar. Hizmet akdinin unsurları; hizmetin belirli veya belirli olmayan bir zaman içinde görülmesi, hizmet akdinin konusu olan edimin işverene ait işyerinde yerine getirilmesi, edimin ifasında işverenin denetim ve gözetimi altında bulunması ve edimin ücret karşılığında yapılması ve ücretin zaman esası üzerinden saptanmasıdır.
İstisna akdinde ise; bir eserin ücret karşılığında yaratılması asıldır. İstisna akdinde, ücretin tespitinde eser göz önünde tutulur. İş sahibinin talimat verme yetkisi ise, elde edilecek sonuç içindir. Halbuki hizmet akdinde emir ve talimat yetkisi, işçinin çalışma yerinin işe başlangıç ve sona eriş saatinin işverence tespiti biçimindedir. Hizmet akdinin belirleyici ve ayırıcı unsurları zaman ve bağımlılıkdır. Başka bir anlatımla, zaman ve bağımlılık unsurlarını birlikte gerçekleştirecek biçimde çalışmanın varlığı halinde aradaki ilişkinin hizmet akdine dayandığı söz götürmez.
Somut olayda, dosyaya istisna sözleşmeleri getirtilip incelenmeden, bilirkişinin soyut değerlendirmesi ile sonuca gidilmiştir. Öncelikle, çalışanların TRT Kurumundaki çalışma biçimi incelenerek öngörülen işlerde çalışıp çalışmadıkları ayrı ayrı her çalışan bakımından somutlaştırılarak saptanmalıdır. Giderek işyeri kayıtları getirtilip işyeri yetkilileri ile çalışma arkadaşları dinlenmek suretiyle hizmet akdinin yukarıda öngörülen unsurlarının çalışanlar yönünden gerçekleşip gerçekleşmediği hiç bir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile ve özellikle yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurumun bu yönü amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 27.06.2005 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy