(2004 S. K. m. 72) (5510 S. K. m. 96) (YHGK 06.04.2011 T. 2010/21-726 E. 2011/68 K.)
Dava: Davacı, yersiz yaşlılık aylığı borcu bulunmadığının tespiti ile aksine Kurum işleminin iptal edilmesine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi Ö. A. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Karar: 1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, yasal gerektirici sebeplere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine.
2- Dava davacının, davalı kuruma 5335 s. Yasa'ya göre toplam 28.925,49 TL. yersiz yaşlılık aylığı borcu bulunmadığının tespitiyle aksi kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.
Mahkemece istemin kabulü ile davacının tahsis edilen yaşlılık aylığı sebebiyle kuruma borçlu olmadığının tespitine, kurum işleminin iptal edilmesine karar verilmiştir.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden davacının 14.8.1991 gününde SSK'na bağlı olarak çalışırken ayrılıp 7749 tarih sigortalılık süresi ile 15.8.1991 gününden itibaren yaşlılık aylığı almaya başladığı, 25.1.2001 gününde ise 657 s. Yasa'ya tabi olarak çalışmaya başlamasından dolayı Kuruma başvurarak S.S.K yaşlılık aylığının kesilmesini istediği, 13.2.2001 gününde kurumca verilen cevapta aylığının kesilmeyeceğinin bildirildiği, 2.7.2008 gününde ise, davacının 1.1.2005-19.6.2008 tarihleri arasında aldığı yaşlılık aylıklarından 24.710,94 TL. ana para ve 4.214,55 TL. faiz ile birlikte toplam 28.925,49 TL'nin ödenmesinin istendiği anlaşılmaktadır.
Davanın kanuni dayanağı 21.4.2005 gününde kabul edilen Bazı Yasa ve Yasa Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair 5335 s. Kanun'un 30. maddesidir. Anılan madde de; Cumhurbaşkanı tarafından atananlar, Bakanlar Kurulu kararı veya müşterek kararnameyle atanan veya görevlendirilenler, Türkiye Büyük Millet Meclisince yapılan seçimler sonucunda görev verilenler ile yükseköğretim kurumlarının öğretim üyeliklerine yapılacak atamalar hariç olmak üzere, herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar, genel bütçeye dahil dairelerin, katma bütçeli idarelerin, döner sermayelerin, kefalet sandıklarının, sosyal güvenlik kurumlarının ve bütçeden yardım alan kuruluşların kadrolarına açıktan atanamazlar. Sair kanunların bu fıkraya aykırı hükümleri uygulanmaz.
Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar bu aylıkları kesilmeksizin; genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler, sosyal güvenlik kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş sair kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde ve sermayesinin %50'sinden fazlası kamuya ilişkin olan sair ortaklıklarda herhangi bir kadro, pozisyon veya görevde çalıştırılamaz ve görev yapamazlar.
Diğer kanunların emeklilik veya yaşlılık aylığı almakta iken emeklilik veya yaşlılık aylıkları ve/veya sair tazminatları kesilmeksizin atanmaya, çalıştırılmaya veya görevlendirilmeye izin veren hükümleri ile 5434 s. Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Yasasının ek 11 inci maddesine göre 1.1.2005 gününden önce alınmış Bakanlar Kurulu kararları uygulanmaz hükmü getirilmiştir.
Öte yandan yersiz ödemelerin geri alınmasına ait 5510 s. Kanunun 96. maddesinde Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tesbit edilen bu Yasa kapsamındaki her türlü ödemeler; a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tesbit gününden geriye doğru en fazla on senelik sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden, b) Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tesbit gününden geriye doğru en fazla beş senelik sürede yapılan ödemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren üç ay içerisinde yapılacak ödemelerde faizsiz, üç aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan, itibaren hesaplanacak olan yasal faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır. Alacakların yersiz ödemelere mahsubu, en eski borçtan başlanarak borç aslına yapılır, yasal faiz kalan borca uygulanır.
Bu hüküm ilgili hak sahiplerinin muvafakat etmeleri kaydıyla, aynı dosyadan sair bir hak sahibine yapılan yersiz ödemelere mahsubunda da uygulanır. Yersiz ödemenin gelir ve aylıklardan kesilmesinde, kesintinin başlayacağı ödeme dönemi başı itibarıyla yasal faizi ile birlikte hesaplanan borç tutarı, gelir ve aylıktan %25 oranında kesilmek suretiyle uygulanır. Yersiz ödemelerin tespiti ile geri alınmasına ve bu maddenin uygulanmasına ait usul ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir denilmekle kurumca yersiz ödemelerin geri alınmasına ait esas ve usuller belirlenmiştir.
Somut olayda davacının 5335 s. Kanunun yürürlüğe girdiği ve kurumca aylıkların geri alınması konusunda başlangıç tarihi olarak belirlenen 1.1.2005 gününden önceki döneme ait yaşlılık aylıklarının geri istenmesi, hem Kanunun yürürlüğe girmesi hem de davacının iyiniyeti sebebiyle mümkün değildir. Zaten davalı Kurum tarafından da 01.01.2005 gününden önceki dönemle ilgili bir borç çıkarılmamıştır. Ancak 1.1.2005 gününden itibaren 5335 s. Kanunun 30/2. maddesine göre herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanların bu aylıkları kesilmeksizin; genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, döner sermayeler, fonlar, belediyeler, il özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler, sosyal güvenlik kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş sair kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde ve sermayesinin %50'sinden fazlası kamuya ilişkin olan sair ortaklıklarda herhangi bir kadro, pozisyon veya görevde çalıştırılamayacağı ve görev yapamayacakları hükmü getirilmiş olmakla, bu tarihten sonraki döneme ait aylıkların davacıdan 5510 s. Kanunun 96. maddesi de göz önüne alınarak tahsil edilmesi gerekmektedir.
Yapılacak iş; davacının S.S.K'na tabi olarak 1.1.2005-19.6.2008 tarihleri arasında almış olduğu yaşlılık aylıklarının 5335 s. Yasa'nın 30. maddesine göre ve 5510 s. Yasa'nın 96. maddesi göz önüne alınarak geri alınmasına karar vermekten ibarettir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı biçimde karar verilmiş olması usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurum'un bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarda açıklanan sebeplerle BOZULMASINA, 22.12.2009 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy