(506 S. K. m. 79)
Dava: Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 12.01.2001-28.02.2008 tarihleri arasında çalıştığının tespitiyle, işçilik alacaklarının tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalılardan kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
Karar: Dava, davacının 12.01.2001-28.02.2007 tarihleri arasında davalı işverene ait işyerinde çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.
Mahkeme, davacının 12.01.2001 -22.02.2007 tarihleri arasında davalı işyerinde çalıştığının tespitine, karar vermiştir.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden davacının davalı şirket adına işlem gören 104282342 sicil nolu iş yerinde 10.06.2003 tarihinde çalışmaya başladığını gösterir giriş bildirgesinin Kuruma verildiği ve 10.06.2003-01.08.2006 tarihleri arasındaki çalışmalarının kesintisiz Kuruma bildirildiği, bildirimlere uygun olarak da primlerinin ödendiği, bildirimlerin yapıldığı davalı şirket adına tescilli 104282342 sicil nolu iş yerinin 22.02.2001 tarihinden itibaren 506 sayılı Yasa kapsamına alındığı ve halen faal olduğu, iş yeri dönem bordrolarının Kurumdan istenildiği halde cevap verilmediği, davalı şirket tarafından ihale yolu ile üstlenilen Kulu (Konya) Kanalizasyon inşaatı işi ile ilgili yer tesliminin iller Bankası görevlileri tarafından 14.11.2000 tarihinde yapıldığı, geçici kabulünün ise 10.01.2007 tarihinde yapılarak işin tamamlandığı, işveren şirket tarafından 2003 ve 2006 yıllarında davacı adına çeşitli miktarlarda banka havalesi ile ödemeler yapıldığı anlaşılmaktadır.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. maddesinde, bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında; resmi belge veya yazılı delillerin bulunması, sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması, salt, bu nedene dayalı istemin reddine neden olmaz. Somut bilgilere dayanması, inandırıcı olmaları koşuluyla, Kuruma bildirilen dönem bordroları, tanıkları veya iş ilişkisini bilen veya bilmesi gereken işverenler tarafından Kuruma bildirilen komşu işyerleri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen kimi diğer kanıtlarla dahi sonuca gitmek mümkündür.
Sosyal Güvenliğe yönelik bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin, işveren tarafından verilip verilmediği araştırılmalı, işyerinin o dönemde gerçekten var olup olmadığı, Kanun kapsamında bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli, daha sonra çalışma iddiasının gerçeğe uygunluğu özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır. Çalışma olgusu her türlü delille ispatlanabilirse de çalışmanın konusu, süreklimi kesintilimi olduğu, başlangıç ve bitiş tarihleri konularında tanıkların sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları işveren, işçi ve işyeriyle ilişkileri dikkate alınmalı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği ile bu beyanlar kontrol edilmeli, mümkün oldukça işyerindeki çalışmaları dava konusu sürede süreklilik arz eden işyeri çalışanları ile kayıt ve araştırma yolu ile belirlenmiş komşu ve yakın işyerinden tanıklar dinlenilmeli, çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde açıkça belirlenmelidir.
Somut olayda dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemde çalışması kuruma bildirilmiş bordro tanıkları olup olmadığı belli olmadığı gibi iller bankası Kontrol görevlisi olduğunu söyleyen tanıklar A.Ç. ve A.E.'un görevli olup olmadıkları ve görev süreleri ilgili kurumdan sorulmadığı gibi 2004 yılına kadar Kulu Belediye Başkanlığı yaptığını söyleyen tanık O.Y. Belediye Başkanı olduğu dönem ile ilgili araştırma yapılmadığı görülmektedir.
Yapılacak iş, öncelikle dinlenen tanıklar, A. Ç., A. R. E. ve O. Y. ile ilgili görevli olduğu süreler ve görev yaptığı kurumları araştırmak, davacının çalıştığını iddia ettiği ve tespit kararı verilen 12.01.2001-09.06.2003 ve 02.08.2006-28.02.2008 tarihleri arasında Kulu (Konya) Kanalizasyon İnşaatı işi ile ilgililerinin tespit edilmesi halinde şimdiki gibi karar vermek, uyuşmazlık konusu dönemde davacının çalıştığını iddia ettiği iş ve iş yeri ile ilgilerinin tespit edilememesi halinde, davalı Kurumdan iş yerine ait dönem bordrolarını istemek dönem bordrolarında çalışmaları görülen tanıkların beyanlarına başvurmak, dönem bordrolarının bulunmaması yada bordro tanıklarının adreslerinin tespit edilemediği ya da beyanları ile yetinilmediği takdirde İller bankası ve Kulu (Konya) Belediyesinde uyuşmazlık konusu dönemde çalışan ve ihale konusu iş ile ilgili görevli oldukları tespit edilen tanıkların bilgisine başvurarak çıkacak sonuca göre bir karar vermektir,
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik araştırmaya dayalı yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 20.09.2010 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy