(4721 S. K. m. 2) (5510 S. K. m. 96)
Dava: Davacı, yaşlılık aylığının kesilmesine ait Kurum işleminin ve çıkarılan borcun iptaliyle, yeniden aylık bağlanmasına, ödenmeyen aylıkların faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi H. P. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Karar: Dava, davacının, bir kısım hizmet süresi ile yaşlılık aylığının iptali ve davacıya yaşlılık aylığından borç çıkarılmasına ait davalı Kurum işleminin iptali ile kesilen aylığın kesildiği tarihten itibaren bağlanması ve birikmiş aylıkların faiziyle ödenmesi gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece istemin kabulüne karar verilmiştir.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden davalı Kurumun Tokat Sigorta İl Müdürlüğünde görev yapan idarecilerin baskı ve ikna edici yollarla personelin bilgisayar şifrelerini öğrendikleri, Müdürlükte çalışanların birbirlerinin şifrelerini öğrenip kullanabilecekleri bir ortam yaratıldığı, hatta müdürlükte çalışan temizlik firması elemanlarının dahi personelin şifrelerini bildiği ve bu şifrelerle ekran başında işlem yaptıkları, aralarında davacı sigortalının da bulunduğu bir çok sigortalı yönünden hesaplara girilerek başka sigortalıların yaptıkları prim ödemelerinin bu sigortalı yapmış gibi prim ödeme hesaplarına geçirildiği, sonradan yapılan ödemelerin önceki tarihlerde yapılmış gibi prim ödeme hesaplarına girilerek birçok sigortalıya sanal hizmet süresi kazandırılarak yaşlılık ve ölüm aylıkları bağlandığı, sağlık karnesi verildiği, davacı sigortalı F. A.'ın prim ödeme hesabına 20.01.1996 gününde yapılan 13 adet ödemelerin 1983 ve 1984 günlü olarak girildiği, daha sonra bu tutarlar hesaptan çıkartılıp bu defa ödeme tarihlerinin 20.01.1996 olarak gösterildiği, girilen ödemelerin tamamının sigortalı M. A.'ya ilişkin hesaptan çıkarıldığı, bu biçimde sigortalıya eski tarihle 449 günlük isteğe bağlı sigortalılık hizmet süresi kazandırıldığı ve ödemelerin yüklenmesinden sonra davacının yaşlılık aylığı talebinde bulunduğu ve kendisine 9063 tarih sigortalılık süresi bulunması sebebiyle 1.2.1996 tarihi itibariyle tam yaşlılık aylığı bağlandığı, usulsüzlüklerin müfettiş tarafından ortaya çıkarılması üzerine davacının sanal hizmet süresi iptal edilerek aylık bağlama gününde 8634 günü bulunup 9000 tarih sigortalılık süresi bulunmadığından yaşlılık aylığının iptal edilip davacıya fuzulen ödenen yaşlılık aylığı sebebiyle borç çıkarıldığı anlaşılmaktadır.
Sosyal Güvenlik Hukuku ilkeleri ve Medeni Yasanın 2. maddesinin uygulanmasının zorunlu bir sonucu olarak sigortalıya uzunca bir süre sigortalı olduğu inancı verilip yaşlılık aylığı bağlanıp uzunca süre ödendikten sonra sigortalılık süresinin ve yaşlılık aylığının iptal edilmesi iyiniyetten uzak olacaksa da kimse kendi hilesinden istifade edemeyeceğinden bu kuralın uygulanabilmesi için usulsüz olarak hileli biçimde oluşturulan sigortalılık süresi ve usulsüz aylık bağlama işlemi sigortalının da katılımının bulunduğu muvazaalı bir eylem sonucu oluşturulmamalıdır.
Bu durumda davacının, iade ile yükümlü olacağı açık olup, iade yükümlülüğünün konusu ve kapsamı ise dava gününde yürürlükte olan 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 96. maddesine göre belirlenmelidir. Bu maddeye göre; Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu yasa kapsamındaki her türlü ödemeler; a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit gününden geriye doğru en fazla on senelik süre de yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden
itibaren hesaplanacak olan yasal faizi ile birlikte
genel hükümlere göre geri alınır
düzenlemesine göre, davacının kasıtlı ve hileli hareketi ile yaşlılık aylığı bağlanmasına neden olduğu sonucunun oluşması halinde, açıklanan bu madde kapsamında iade ile de yükümlü olduğu açıktır.
Somut olayda sigortalının prim ödeme hesabına yapılan hileli giriş 20.01.1996 gününde yüklenmiş, Kurum kayıtlarında bulunan 25.01.1996 günlü dilekçesine istinaden yapılan ödemelerin isteğe bağlı sigortalı hizmetten sayılması sağlanmış ve aynı tarihli dilekçesi ile Kurumdan yaşlılık aylığı talebinde bulunmuştur. Bütün bu belgeler oluşturulan sigortalılık süresinin davacının da katıldığı hileli bir işlem sonucu oluşturulduğunu göstermektedir. Bu halde davacının olayda, Medeni Yasanın 2. maddesinde ifadesini bulan objektif iyi niyet kuralının uygulanması isteme hakkının bulunmadığı ortadadır. Ne var ki; Anayasal Sosyal Güvenlik ilkeleri ve aylık bağlama gününde yürürlükte olan 1479 sayılı Kanun gereğince davacının davada ki istemi de dikkate alınarak, kalan sürelerinin kısmi yaşlılık aylığı yönünden yeterli olup olmadığının araştırılarak, varsa kısmi yaşlılık aylığı şartlarının oluştuğu tarihten itibaren aylık bağlanmasına karar verilmesi gerektiği durumda mahkemece bu yöne ait hiç inceleme yapılmamıştır.
Yapılacak iş; davacının, aylık bağlama gününde yürürlükte olan 1479 sayılı Kanun gereğince hileli sigortalılık süreleri dışında kalan süreleri yönünden kısmi yaşlılık aylığı şartlarının olup olmadığını kurumdan sormak, varsa şartların oluştuğu tarihi takip eden aybaşından itibaren kısmi yaşlılık aylığı bağlanmasına karar vermek, davacının iade yükümlülüğüne ait olarak da yukarda açıklanan 5510 sayılı Yasa'nın 96. maddesinde düzenlendiği biçimde kısmi yaşlılık aylığına karar verilmiş ise, iade yükümlülüğünü bu aylığın bağlanmasından önceki dönem yönünden tamamı üzerinden, sonrasında ise tam aylık ile kısmi aylık arasındaki oluşacak fark fazla ödemelerin miktarı dahi kurumdan sorulduktan sonra bildirilen ödemeler yönünden değerlendirmek, kısmi aylık şartlarının bulunmadığı takdirde ise davaya konu miktarlar yönünden açıklanan ilkeler gereğince iade yükümlülüğü yönünden bir karar vermekten ibarettir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin ve özellikle davacının kısmi yaşlılık aylığı şartları yönünde değerlendirme ile iade yükümlülüğü olup olmadığı yolunda yeterli inceleme ve araştırma yapılmaksızın, eksik inceleme ve hatalı değerlendirme sonucu, yazılı biçimde hüküm kurulması usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.
O durumda davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarda açıklanan sebeplerle BOZULMASINA, 15.02.2010 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy