(506 S. K. m. 79) (YHGK. 16.6.1999 T.1999/21-510 E. 1999/527 K.) (YHGK. 05.02.2003 T. 2003/21-35 E. 2003/64 K.) (YHGK. 15.10.2003 T. 2003/21-634 E.2003/572 K.) (YHGK. 03.11.2004 T. 2004/21-479 E. 2004/578 K.) (YHGK. 01.12.2004 T. 2004/21-629 E. 2004/641 K.)
Dava: Davacı, davalı işveren nezdinde 4.5.1996/Ekim 2003 tarihleri arası çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.
Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi S. N. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.
Karar: Dava, davalıya ilişkin işyerinde 04.05.1996-Kasım 1998 (aradaki askerlik süresi hariç) 11.10.2000-Ekim 2003 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak sürekli çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.
Davalı, davacının kendine ilişkin işyerinde çalışmadığını ileri sürmüştür. Keşif Mezitli İlçesi Atatürk Mah. Gazi Mustafa Kemal Bulvarı No: 18 adresinde yapılmış davalı Kurumun ise Yeni Mah.180 Sokak, Hülya Özlem Sitesi Yanı, Mezitli adresinde 39796 sicil no ile kayıtlı Özbek Unlu Mamulleri Ltd Şirketinin 24.05.2002 gününde yasa kapsamına alındığını bildirdiği, 2002/2-2003/3 dönemlerine ilişkin dönem bordrosunun gönderildiği görülmektedir. Bu dönem bordrolarında kısa süre çalışmaları görülen tanıklar beyanlarında; davalının üç fırınından biri olan Mezitli'deki fırında çalıştıklarını, davacıyı tanımadıklarını, keşifte dinlenen davacı ile tanıklarının ise, dava konusu yapılan süredeki çalışmaların, davalının keşfe konu fırın ile onun dışında iki adet fırın işyerinde geçtiğini belirtmişlerdir. Ancak dosya içerisindeki belgelerden Mahkemece keşfi yapılan fırın işyerinin kime ilişkin olduğu Bu işyerinde hangi tarihlerde, sair firmalarda çalışma varsa hangi tarihlerde çalıştığı ve işverenin kim olduğu, tanıkların beyanlarında geçen davalıya ilişkin olduğu belirtilen fırınların tesbit döneminde faal olup olmadığı, kimlere ilişkin olduğu ve buralarda geçen çalışmalar konusunda yeterli araştırma yapılmadığı açıktır.
Yapılacak iş; dava konusu 04.05.1996-Kasım 1998 (aradaki askerlik süresi hariç) 11.10.2000-Ekim 2003 tarihleri arasında davacının çalıştığını iddia ettiği yerlerin tek tek belirlenip bu adreslerdeki işyerlerinin tesbit döneminde faal olup olmadığı, kimin tarafından işletildiği, SSK, Belediye, ilgili meslek kuruluşlarından sormak, yasa kapsamında işyeri belirlenirse bütün tesbit döneminde çalışan bordro tanıkları varsa beyanlarını almak, yoksa komşu işyerlerinde kayıtlı işveren veya çalışanların beyanlarını almak, bütün deliller birlikte değerlendirilip çıkacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı biçimde hüküm kurulması usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.
Bu koşul oluşmuşsa işyerinin o dönemde gerçekten var olup olmadığı yasa kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir biçimde belirlemeli, daha sonra çalışma iddiasının gerçeğe uygunluğu özel bir duyarlılıkla araştırılmadır. Çalışma olgusu her türlü delille ispatlanabilirse de çalışmanın konusu, niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli ve dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde çalışan işyerinde kayıtlı bordro tanıkları ya da komşu ve yakın işyerlerinde çalışan kayıtlı tanıklar olması sağlanarak çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir. Bu yön Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 16.6.1999 tarih 1999/21-510-527, 30.6.1999 tarih 1999/21-549-555, 5.2.2003 tarih 2003/21-35-64, 15.10.2003 tarih 2003/21-634-572, 3.11.2004 tarih 2004/21-480-579 ve 2004/21-479-578 ve 1.12.2004 tarih 2004/21-629 s. kararlarında da vurgulanmıştır.
Yapılacak iş; yukarda ve bozma kararında açıklanan biçimde davanın niteliğine uygun olarak inceleme yapılmakla birlikte, öncelikle işyeri ve işverenlere ilişkin çalışma dönemini kapsayan davacı ile ilgili bütün kayıt ve belgeleri varsa ücret bordroları birlikte istenmeli, davacıya ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumu'nda bulunması gerekli şahsi sicil dosyası ile işyerlerinin Kurumda bulunan işyeri sicil dosyalan eklenmeli ve çalışma dönemini kapsayacak biçimde işyerlerinden Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirilen dönem bordrolarının tümü de dosyaya eklenmeli, daha sonra da yukarda belirtildiği üzere işyerinde kayıtlı bordro tanıkları, bunların tespit edilememesi halinde ise komşu ve yakın işyerlerinde aynı dönemlerde çalışan kayıtlı tanıklar dinlenmelidir. Davanın niteliği dikkate alınarak gerektiğinde resen yapılacak araştırma ve incelemeler ile çalışmanın niteliği ve süresi saptanmalı, gerektiğinde iş ve sosyal güvenlik hukuku konusunda uzman bir bilirkişiden varsa çalışma dönemleri ve bildirimsiz sürelere ilişkin çalışma ücreti ve dönemlerini gösterir, yöntemince raporda alınarak sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı biçimde hüküm kurulması usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarda açıklanan sebeplerle BOZULMASINA, temyiz harcının istem halinde davacıya iadesine, 12.04.2010 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy