(506 S. K. m. 85) (1479 S. K. m. 24, 25, Ek m. 19, Geç. m. 26) (2926 S. K. m. 14) (5510 S. K. m. 80, Geç. m. 17)
Dava: Davacı, 20.8.2003 gününden itibaren Bağ-Kur sigortalısı olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi F. E. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Karar: 1-) Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı yasal gerektirici sebeplere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,
2-) Dava, davacının 1479 s. Yasa'ya tabi sigortalılığının 20.8.2003 gününde sona erdiğinin tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece davacının ortağı olduğu şirketin faaliyetinin bulunmadığı, davacının bu sebeple sigortalılığının sona erdiği gerekçesiyle istemin kabulüne karar verilmiştir.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden davacının 31.12.1997 gününde Özdemir Yapı Ltd. Şirketine ortak olduğu, şirketin 31.12.1997-6.8.2001 tarihleri arasında vergi kaydının bulunduğu, 6.1.1998 gününde İskenderun Tic. ve Sanayi Odasına kaydının yapıldığı ancak şirketçe aidatların ödenmemesi üzerine ilgili oda tarafından 3.1.2005 gününde kayden askıya alındığı, davacının 22.4.1998 günlü bildirge üzerine 6.1.1998 tarihi itibariyle 1479 s. Yasa'ya tabi sigortalı olarak tescil edilip davalı Kurumca dava gününe kadar sigortalı olarak kabul edildiği, davacının 29.4.1998, 2006 ve 2007 yıllarında prim ödemelerinin bulunduğu, şirketin gayrifaal olmakla birlikte halen Ticaret Sicilinde kayıtlı olduğu, davacının 20.8.2003 gününden dava gününe kadar 506 s. Yasa'ya tabi sigortalı olarak çalıştığı anlaşılmaktadır.
1479 s. Yasa'nın 24. maddesinde Limited Şirket ortaklarının sigortalı sayılacağı, 25. maddesinde ise şirketlerle ilgisi kalmayanların çalışmalarına son verdikleri veya ilgilerinin kesildiği tarihte sigortalılıklarının son bulacağı, iflasına karar verilmiş olan tasfiye halindeki şirket ortaklarının şirketin mahkemece tasfiyesine karar verildiği tarihte, iflasına karar verilmiş olan ve tasfiye halindeki şirket ortaklarından hizmet akdi ile çalışanların da çalışmaya başladıkları tarihte sigortalılığının sona ereceği bildirilmiştir.
Somut olayda davacının şirket ortaklığı devam etmekte olup şirketle ilgisi kesilmediği gibi şirketin mahkemece iflasına ve tasfiyesine karar verilmemiş olup davacının ortağı olduğu şirketin halen Ticaret Sicilinde kaydı devam ettiğinden davacı 6.1.1998 tarihi ile dava tarihi olan 16.2.2007 tarihleri arasında 1479 s. Yasa'ya tabi sigortalılık şartlarını taşımaktadır.
Sosyal güvenlik sistemimizde çifte sigortalılığa yer verilmemiş olup çakışan sigortalılık olarak adlandırılan, bir sigortalının aynı anda birden fazla sosyal güvenlik kurumuna tabi olması hali, zorunlu sigortalılıkların çakışması halinde yasalarda yer alan düzenlemelerde önceden başlayan sigortalılığa geçerlilik tanınarak, isteğe bağlı sigortalılıkta ise, 506 s. Yasa'nın 85. maddesi uyarınca malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına isteğe bağlı olarak devam edebilmek için, herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna zorunlu ya da isteğe bağlı sigortalı olmamak koşulu arandığından isteğe bağlı sigortalılık ile zorunlu sigortalılığın çakıştığı bu gibi uyuşmazlıklarda, anılan maddede yer alan sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olarak çalışmaya başlayanların, çalışmaya başladıkları günden itibaren isteğe bağlı sigortalılığın sona ereceği hükmü dikkate alınarak zorunlu sigortalılığa değer verilmek suretiyle çakışan sigortalılık sorunu çözüme kavuşturulmalıdır.
Bu halde önceden başlayıp devam eden sigortalılık 1479 s. Yasa'ya tabi sigortalılık olduğundan davacının 6.1.1998 tarihi ile dava tarihi olan 16.2.2007 tarihleri arasında 1479 s. Yasa'ya tabi sigortalı olarak kabul edilmeli ve çakışan 506 s. Yasa'ya tabi sigortalılığı iptal edilmelidir.
Ancak 22.02.2006 tarih ve 5458 s. Sosyal Güvenlik Prim Alacaklarının Yeniden Yapılandırılması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Yasanın 13. maddesi ile değişik 1479 S. Yasanın Ek 19. maddesinde; Bu Yasa ve 2926 s. Yasaya göre kayıt ve tescili yapıldığı halde, beş yıl ve daha fazla süreye ait prim borcu bulunan sigortalıların bu sürelere ait prim borçlarının Kurumca yapılacak bildirimde belirtilen süre içinde ödenmemesi halinde daha önce prim ödemesi bulunan sigortalının ödediği primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibariyle, prim ödemesi bulunmayan sigortalının ise tescil tarihi itibariyle sigortalılığı durdurulur. Prim borcunun ilişkin olduğu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu sürelere ait Kurum alacakları takip edilmeyerek, Kurum alacakları arasında yer verilmez...
Aynı Yasanın 14 üncü maddesiyle 1479 s.Yasaya eklenen Geçici 26. maddesinde ise Bu Yasa ve 2926 s.Yasaya göre kayıt ve tescili yapıldığı halde, 31/3/2005 tarihi itibariyle beş yıl ve daha fazla süreye ait prim borcu bulunan sigortalılar veya hak sahiplerinden bu sürelere ait prim borçlarını yeniden yapılandırma talebinde bulunmayanlar veya yeniden yapılandırma talebinde bulundukları durumda yapılandırma haklarını kaybedenler hakkında Ek 19 uncu madde hükmü uygulanır denmektedir. Anılan maddeler uyarınca, Bağ-Kur'la sigortalılık ilişkisi yalnızca kayıtlar düzeyinde kalan, prim ödemesi bulunmayıp, sigorta kollarından yararlanmayan, bu sebeple de Kurumla fiilen sigortalılık bağlantısı bulunmayanların sigortalılık sürelerinin durdurulması ve bu sürelere ait sigorta primlerine Kurum alacakları içinde yer verilmemesi amaçlanmıştır. Ek 19. madde, bu kapsamda bulunan sigortalılara borçlarından imtina, bu yolla sigortalılık sürelerini değerlendirmeme, primi ödenen sigortalılık sürelerini ise, hizmet birleştirmesinde ya da Bağ-Kur'dan yaşlılık aylığı tahsisinde kullanabilme hak ve olanağı vermektedir.
30.04.2008 gününde bu yürürlüğe giren 5510 s. Yasa'nın geçici 17. maddesinde; Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlarla tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, 1479 ve 2926 s. kanunlara göre tescilleri yapıldığı halde, bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla beş yılı aşan süreye ait prim borcu bulunanların, bu sürelere ait prim borçlarını, prim borçlarının ödenmesine ait Kurumca çıkarılacak genel tebliğin yayımı tarihini takip eden ay başından itibaren 6 ay içinde ödememeleri halinde, prim ödemesi bulunan sigortalıların daha önce ödedikleri primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibarıyla, prim ödemesi bulunmayan sigortalıların ise tescil tarihi itibarıyla sigortalılığı durdurulur. Prim borcuna ait süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmez ve bu sürelere ait Kurum alacakları takip edilmeyerek, Kurum alacakları arasında yer verilmez. Ancak, sigortalı ya da hak sahipleri daha sonra müracaatları tarihindeki 80 inci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenecek prime esas kazanç tutarı üzerinden hesaplanacak borç tutarının tamamını, borcun tebliğ gününden itibaren üç ay içerisinde ödedikleri takdirde, bu süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilir. Sigortalılıkları önceki kanunlara göre durdurulanlar için de bu maddenin ikinci fıkrası hükmü uygulanır. Anılan Tebliğ 14.01.2009 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.
Yapılacak iş; davacının 1479 s. Yasa'ya tabi sigortalılığı yönünden davacının ödediği primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonu itibariyle beş yıl ve daha fazla süreye ait prim borcu bulunup bulunmadığını tespit etmek, 5 yıl ve daha fazla süreye ait prim borcu var ise primlerin tam olarak karşıladığı ayın sonunu belirleyerek davacının talebi de gözetilerek(20.8.2003)sigortalılığı durdurmak prim borcuna ilişkin süreler sigortalılık süresi olarak değerlendirilmeyerek bu tarihten sonraki 506 s. Yasa'ya tabi sigortalılığa geçerlilik tanımaktır.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin hatalı değerlendirme ile yazılı biçimde karar verilmiş olması usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.
O durumda davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarda açıklanan sebeplerle BOZULMASINA, 09.02.2010 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy