(506 S. K. m. 79) (YHGK. 16.09.1999 T. 1999/21-510 E. 1999/527 K.)
Dava: Davacı, davalı işveren nezdinde 15/09/2002-08/03/2004 tarihleri arası sigortalı hizmetinin tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde isteğin kabulüne karar vermiştir.
Karar: Hükmün davalılardan kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi H. C. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Dava, davacının 15.9.2002-8.3.2004 tarihleri arasında davalı işyerinde çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece davanın kısmen kabulü ile davacının davalı işyerinde 15.9.2002-31.12.2003 tarihleri arasında asgari ücretle, 1.1.2004-8.3.2004 tarihleri arasında aylık brüt 511,12 TL ücretle çalıştığının tespitine karar verilmiş ise de bu sonuç usul ve yasaya uygun görülmemiştir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı yasanın 79. maddesi bu tip hizmet tesbiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir. Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır. Çalışma olgusu her türlü delille ispat kazanabilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları ya da komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir. Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden özel dershane olan davalı işyerinden davacı adına düzenlenen 13.2.2004 tarihli işe giriş bildirgesinin Kuruma verildiği, hizmet cetveline göre davacının davalı işyerinde geçen çalışmalarının bildirilmediği, İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünden gönderilen davalı ve davacı arasında imzalanan sözleşmede işe başlama tarihini 12.11.2003, sözleşmenin sona erdiği tarihin ise 12.11.2004 olarak yazılı olduğu, yine aynı şekilde imzalanan başka bir belirli iş sözleşmesinde de coğrafya öğretmeni olan davacının 12.1.2004 tarihinden 31.5.2004 tarihine kadar haftada 23 saat derse gireceğinin belirtildiği, davacının Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Gümüşhacıköy İmama Hatip Lisesine 5.3.2004 tarihinde atamasının yapıldığı, Ankara 5. İş Mahkemesini 2004/855 Esas sayılı dosyasında davacının işverene açtığı 2004 yılının 1., 2., 3. ayarına ait ücret alacağı davasında istemin kısmen kabulüne dair verilen kararın Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 1.12.2005 tarihli kararı ile onandığı, bu dava dosyasında 2004 yılı ücret bordrolarından imzalı olan Ocak ayında 9 gün, Şubat ayında 29 gün, imzasız olan Mart ayından ise 8 gün çalışmasının bulunduğu, dönem bordrolarının getirtilmediği anlaşılmaktadır.
Somut olaydaki işyeri özel dershane olduğuna göre öğretmen olarak çalışan davacının 12.11.2003 tarihli sözleşmeden önceki, isteminin kanıtlanması için ücret bordroları ile varsa diğer sözleşmeleri, görevlendirme yazıları ve ders programlarının işyerinden ve ilgili Milli Eğitim Müdürlüğünden getirtilmeden sonuca gidilmesi hatalı olmuştur.
Yapılacak iş, işyerinin uyuşmazlık dönemine ait tüm ücret bordolarının istenilip, davacının tespitini istediği sürelerle ilgili olarak eğer varsa ücret bordrolarında davacının imzası olanlar saptanarak imzasını içeren bordrolara geçmiş sürelerin dışındaki sürelerle ilgili olarak istemin reddine, imzalı olmayan ve ücret bordrosu bulunmayan süreler yönünden de davalı işyerinden 12.11.2003 tarihli sözleşmeden önce varsa düzenlenen başka sözleşmeler ile İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'ne verilen kayıtlarda davacının istediği dönemde dershanede coğrafya öğretmeni olarak derslere girdiğini gösteren ders programı, puantajlar, görevlendirme, işten ayrılama işlemlerine ait diğer kayıtları getirtilerek, bütün delille r birlikte değerlendirilerek, hiçbir tereddütte yer vermeyecek şekilde davacının çalıştığı sürelerin tespitine karar vermek gerekir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 15.02.2010 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy