(3201 S. K. m. 3) (YHGK. 22.10.1997 T. 1997/10-588 E. 1997/857 K.) (YHGK. 28.04.1999 T. 1998/10-645 E. 1999/237 K.)
Dava: Davacı, yurtdışı hizmetleri 3201 s. Yasa'ya göre SSK nezdinde borçlanma hakkının olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi Z. A. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Karar: Davacı, yurtdışında (Almanya'da) geçen hizmetlerini 3201 s. Yasa'ya göre Sosyal Sigortalar Kurumu nezdinde borçlanma hakkının mevcut olduğu hususunun tesbitini istemiştir.
Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden, davacının 15.01.1971-30.11.2001 tarihleri arasında Almanya'da çalıştığı, 07.04.2008 gününde yurda döndüğünü beyan ederek 16.04.2008 gününde Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü'ne borçlanma talebinde bulunduğu, davacının yurtdışına çıkmadan önce Türkiye'de 24.01.1969-01.12.1970 tarihleri arasında T.C. Emekli Sandığı mensubu olarak çalıştığı, 27.11.2000 günlü talebine istinaden T.C. Emekli Sandığı tarafından Türk-Alman Sosyal Güvenlik Sözleşmesi uyarınca sandıklarına tabi 1 yıl 11 aylık hizmeti ile yurt dışındaki 24 yıl 9 aylık çalışması nazara alınarak 01.12.2000 tarihi itibariyle kısmi yaşlılık aylığı bağlandığı, davalı Kurumun, Türkiye'de en son T.C. Emekli Sandığı'na tabi olarak çalıştığından bahisle davacının yurtdışı borçlanma işlemleri yapılmak üzere belgelerini 24.04.2008 günlü yazı ile Emekli Sandığı Hizmet Borçlanması ve İşlemleri Dairesi Başkanlığı'na gönderdiği anlaşılmaktadır.
Davacının borçlanma talebinde bulunduğu 16.04.2008 gününde yürürlükte bulunan 3201 s. Yasa'nın 4958 s. Yasa'nın 56. maddesi ile değişik 3. maddesinin 2/a bendine göre, Türkiye'ye döndükten sonra yurtdışında geçen hizmetlerini borçlanmak isteyenlerden, herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmayanlar, Sosyal Sigortalar Kurumu'na yazılı olarak müracaat etmek suretiyle borçlanabilirler.
Öte yandan, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1997/10-588-857, 1998/10-645 1999-237 s. kararlarında da belirtildiği üzere, yurda kesin dönüş yapmaktan söz edebilmek için yurt dışında çalışan Türk Vatandaşlarının çalışma hayatına yönelik bütün ilişkilerini gerek çalıştığı işyerleri ve gerekse ilgili olduğu bütün sosyal güvenlik kuruluşları yönünden sona erdirmesidir. Somut olayda davacı, 07.04.2008 gününde yurda döndüğünü beyan etmiş ve pasaportunda 07.04.2008 gününde Türkiye'ye giriş yaptığı görülmekte olup, anılan tarihten sonra yurda kesin dönüş yapmadığına karine teşkil eden işsizlik yardımı vs. aldığına veya yurt dışında çalıştığına ait yurtdışı şahsi sicil dosyasında bir bilgi ve belge de bulunmamaktadır. Bu durumda, davacı, yurda kesin dönüş yapmış olup, yurtdışına çıkmadan önce Türkiye'de 24.01.1969-01.12.1970 tarihleri arasında T.C. Emekli Sandığı mensubu olarak çalıştığından, 3201 s. Yasa'nın 4958 s. Yasa'nın 56. maddesi ile değişik 3. maddesinin 2/a bendi kapsamına girmemekte olup, T.C. Emekli Sandığı'na yurt dışı borçlanması yapması gerekmektedir.
Kaldı ki, 5754 s. Yasa'nın 79. maddesi ile 3201 s. Yasa'nın 3. maddesi 08.05.2008 gününden itibaren değişmiş ve 3201 s. Yasa'nın 1. maddesinde belirtilenler ile yurt dışında çalışmakta iken veya yurda kesin dönüş yaptıktan sonra ölenlerin Türk Vatandaşı olan hak sahipleri sigortalının Türkiye'de hiçbir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi çalışması yoksa Sosyal Güvenlik Kurumu'na, Türkiye'de çalışması varsa en son tabi olduğu sosyal güvenlik kuruluşuna müracaat etmek suretiyle bu kanun ile getirilen haklardan yararlanacağı, sosyal güvenlik sözleşmeleri uygulanmak suretiyle kendilerine veya hak sahiplerine kısmi aylık bağlanmış olanların borçlanma işlemlerinin aylık aldıkları sosyal güvenlik kuruluşunca yapılacağı hükmü öngörülmüştür.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmadan ve özellikle Kurum işleminin yerinde olduğu gözetilmeden yazılı biçimde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarda açıklanan sebeplerle bozulmasına, 11.02.2010 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY YAZISI
Uyuşmazlık, davacının yurtdışında çalıştığı süreleri hangi sosyal güvenlik kurumuna borçlanması gerektiğine ilişkindir.
Davacı, 15.01.1971-30.11.2001 tarihleri arasında Almanya'da çalışmış, 07.04.2008 gününde yurda döndüğünü beyan ederek, 16.04.2008 gününde Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü'ne borçlanma talebinde bulunmuş, davacı yurtdışına çıkmadan önce Türkiye'de 24.01.1969-01.12.1970 tarihleri arasında T.C. Emekli Sandığı mensubu olarak çalışmış, davacının 27.11.2000 günlü talebine istinaden T.C. Emekli Sandığı tarafından Türk-Alman Sosyal Güvenlik Sözleşmesi uyarınca sandıklarına tabi 1 yıl 11 aylık hizmeti ile yurt dışındaki 24 yıl 9 aylık çalışması nazara alınarak 01.12.2000 tarihi itibariyle kısmi yaşlılık aylığı bağlanmış, davalı Kurum, Türkiye'de en son T.C. Emekli Sandığı'na tabi olarak çalıştığından bahisle davacının yurtdışı borçlanma işlemleri yapılmak üzere belgelerini 24.04.2008 günlü yazı ile Emekli Sandığı Hizmet Borçlanması ve İşlemleri Dairesi Başkanlığı'na göndermiş ve davacının yurtdışından döndükten sonra Türkiye'de herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna tabi olarak çalıştığına ait dosyada bilgi ve belge bulunamamıştır.
3201 s. Yasa'nın 4958 s. Yasa'nın 56. maddesi ile değişik 3. maddesine göre,
1 - Halen yurt dışında bulunanlar;
a) Yurt dışına çıkmadan önce Türkiye'de herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi çalışması olmayanlar Sosyal Sigortalar Kurumuna,
b) Yurt dışına çıkmadan önce Türkiye'de son defa prim, kesenek ve karşılık ödenen sosyal güvenlik kuruluşuna,
c) Ev kadınları Bağ-Kur'a,
Yazılı olarak müracaat etmek suretiyle borçlanabilirler.
2 - Türkiye'ye döndükten sonra yurtdışında geçen hizmetlerini borçlanmak isteyenler;
a) Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmayanlar, Sosyal Sigortalar Kurumuna,
b) Müracaat gününde çalışmakta olanlar tabi oldukları sosyal güvenlik kuruluşuna,
c) Başvuru gününde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmamakla birlikte yurda dönüş gününden sonraki çalışmalarından dolayı son defa tabi oldukları sosyal güvenlik kuruluşuna,
d) Hizmetlerinden bir kısmı yurt dışında iken borçlananlardan kalan hizmetlerini yurda dönüş yaptıktan sonra borçlanmak isteyenler ilk borçlanmayı yapan sosyal güvenlik kuruluşuna,
e) Ev kadınları Bağ-Kur'a,
Yazılı olarak müracaat etmek suretiyle borçlanabilirler.
3 - Hak sahiplerinin borçlanması, yurt dışında çalışmakta iken veya yurda dönüş yaptıktan sonra ölenlerin hak sahipleri ilgili sosyal güvenlik kuruluşuna müracaat etmek suretiyle bu Kanunla getirilen haklardan yararlanırlar.
Davacının yurtdışı çalışmalarını borçlanmak için başvurduğu 16.04.2008 gününde yukarda belirtilen 3201 s. Yasa'nın 4958 s. Kanun ile değişik 3. maddesi yürürlükte bulunmaktadır. Anılan maddenin başlığı Başvurulacak Kuruluşlar olup, yurt dışı borçlanması yapmak isteyenleri öncelikle üç gruba ayırmış ve bu üç grubu da kendi içinde alt gruplara ayırmıştır. Öncelikle anılan maddenin 1. bendinde halen yurt dışında bulunanların, 2. bendinde Türkiye'ye döndükten sonra yurtdışında geçen hizmetlerini borçlanmak isteyenlerin ve 3. bendinde de hak sahiplerinin borçlanması düzenlenmiştir. Türkiye'ye döndükten sonra yurtdışında geçen hizmetlerini borçlanmak isteyenlerden, herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmayanların, Sosyal Sigortalar Kurumuna; müracaat gününde çalışmakta olanların tabi oldukları sosyal güvenlik kuruluşuna; başvuru gününde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmamakla birlikte yurda dönüş gününden sonraki çalışmalarından dolayı son defa tabi oldukları sosyal güvenlik kuruluşuna; hizmetlerinden bir kısmı yurt dışında iken borçlananlardan kalan hizmetlerini yurda dönüş yaptıktan sonra borçlanmak isteyenlerin ilk borçlanmayı yapan sosyal güvenlik kuruluşuna ve ev kadınlarının Bağ-Kur'a yazılı olarak müracaat etmek suretiyle borçlanabileceği öngörülmüştür. Bu durumda, 3201 s. Yasa'nın 3. maddesini yorumlarken bir tüm olarak yorumlamak ve 2. bendinin (a) alt bendinde yer alan herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmayanlar ibaresini Türkiye'ye döndükten sonra herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmayanlar biçiminde anlamak gerekir. Yoksa, Sayın Çoğunluğun yorumladığı gibi yurt dışına çıkmadan önce de herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmayanlar biçiminde anlamak, söz konusu maddenin sistematiğine ve kanun koyucunun amacına uygun düşmemektedir.
Bu nedenlerle, davacının Sosyal Sigortalar Kurumu'na yurtdışı hizmetlerini borçlanma talebinde bulunduğu 16.04.2008 gününde Türkiye'de herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi çalıştığı veya çalışmasının olduğuna ait bir tesbit bulunmadığından yurtdışında geçen çalışmalarının 3201 s. Yasa'nın değişik 3. maddesinin 2. bendi a fıkrasına göre Sosyal Sigortalar Kurumu'na borçlanma hakkının bulunduğunun tesbitine ait yerel mahkeme kararı usul ve kanuna uygun olmakla onanması gerektiği görüşünde olduğumdan, Sayın Çoğunluğun bozma kararına katılamıyorum. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy