(506 S. K. m. 60, 78) (5510 S. K. m. 41) (1086 S. K. m. 74)
Dava: Davacı, 20.12.1996 tarihinde yaptığı askerlik borçlanmasının geçerli olduğunun tespitiyle, 20.07.2007 tarihinde ikinci kez ödediği askerlik borçlanma bedeli olan 2.337,00 TL'nin aylığın geç bağlanması nedeniyle alamadığı üç aylık yaşlılık aylığı tutarı olan 1.590,00 TL'nin ve 1.000,00 TL manevi tazminatın Kurumdan tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Karar: Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi M.Y. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine.
2- Dava, davacının 20.12.1996 tarihinde yaptığı askerlik borçlanmasının geçerli olduğunun tesbiti 20.07.2007 tarihinde ikince kez ödediği askerlik borçlanma bedeli olan 2.337.00-TL'nın ve aylığın geç bağlanması nedeniyle alamadığı üç aylık yaşlılık aylığı tutarı 1.590.00 TL'nin ve 1000.00 TL manevi tazminatın davalıdan tahsili istemine ilişkindir.
Mahkemece istemin kısmen kabulü ile askerlik borçlanma bedeli olarak yatırılan 2.377,00 TL'nin Kurum'a yattığı tarih olan 20.07.2007 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, 1.590,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 30.06.1993 tarihinde 02.07.1973-02.03.1975 tarihleri arasındaki 20 aylık askerlik süresini borçlanma talebinde bulunduğu, Kurum'ca borçlanma talebinin 12.07.1993 tarihinde kabul edildiği ve 3.363.000 TL (3.36-YTL) borç çıkarıldığı, borçlanma kabul kararının davacıya tebliğ edildiğine dair tebligat parçasının dosyada bulunmadığı Kurumun 11.05.2007 tarihli yazısından, davacının dosyasında askerlik borçlanma tebligatına ilişkin posta idaresinin kaşesini taşıyan tebligat alındısının bulunmadığı, davacının Müdürlüğe müracaat ettiği 20.12.1996 tarihinde imza karşılığı yazının elden tebliğ edildiği, 20.12.1996 tarihinde 3.363.000 TL borçlanma bedelinin davacı tarafından ödendiği, 30.04.2007 tarihinde tahsis talebinde bulunduğu, Kurum'ca, davacının 1996 yılında yaptığı askerlik borçlanmasının borçlanma bedeli 2 yıl önce ödenmediği gerekçesiyle iptal edildiği ve tahsis talebinin askerlik borçlanmasının geçerli olmaması nedeniyle 5000 gün prim ödeme gün sayısı oluşamadığı için reddedildiği, davacının 19.07.2007 tarihinde yeniden askerlik borçlanması talebinde bulunduğu, Kurum'ca aynı gün 19.07.2007 tarihinde borçlanma talebinin kabul edilerek 2.337.00 TL borç bildirildiği, 20.07.2007 tarihinde 2.337.00 TL borçlanma bedelini ödediği, 19.07.2007 tarihinde ikinci kez tahsis talebinde bulunduğu, 01.08.2007 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlandığı, 01.06.1970-27.02.2007 tarihleri arasında kesintili olarak 4.189 gün 506 sayılı Yasa'ya tabi zorunlu sigortalı çalışmasının, 01.10.1985-30.09.1986 tarihleri arasında 360 gün Emekli Sandığına tabi çalışmasının olduğu anlaşılmıştır.
Uyuşmazlık, davacının 12.07.1993 tarihinde geçerli olan askerlik borçlanma bedeline göre hesaplanan borçlanma tutarının karşıladığı gün sayılı 12.07.1993 tarihine göre mi yoksa ödemenin yapıldığı 20.12.1996 tarihine göre mi belirleneceği noktasındadır.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 60/F maddesinde; Bu Kanuna göre sigortalı olarak tescil edilmiş bulunanların, er olarak silahaltında veya yedek subay okulunda geçen sürelerinin tamamını veya bir kısmını, kendilerinin veya hak sahiplerinin yazılı talepte bulunmaları halinde ve bu kanunun 78. maddesi ile belirlenen prime esas kazanan alt sınırının talep tarihindeki tutarı üzerinden hesaplanacak malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerini tebliğ tarihinden itibaren altı ay içinde ödemeleri şart, ile borçlandırılır, altı ay içinde primi ödenmeyen borçlanma süreleri hizmetten sayılmaz, hükmü, 5510 sayılı Yasa'nın 41. maddesinde; Bu Kanuna göre Sigortalı sayılanların b) Er veya erbaş olarak silah altında veya yedek Subay okulunda geçen süreleri, kendilerinin veya hak sahiplerinin yazılı talepte bulunmaları ve talep tarihinde 82'nci maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt ve üst sınırları arasında olmak üzere, kendilerince belirlenecek günlük kazancın % 32'si üzerinden hesaplanacak primlerini borcun tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde ödemeleri şartı ile borçlandırılarak, borçlandırılan süreleri sigortalılıklarına sayılır. Bir ay içinde ödenmeyen borçlanmalar için ise yeni başvuru şartı aranır, hükmü düzenlenmiştir.
Somut olayda, mahkemece davacının 20.12.1996 tarihinde yaptığı askerlik borçlanmasının geçerli olduğunun kabul edilmesi ve manevi tazminat talebinin reddedilmesi doğrudur. Ancak, borçlanılan gün sayısının teşbihe, 12.07.1993 tarihinde geçerli olan askerlik borçlanması bedeline göre hesaplanan borç tutarının 20.12.1996 tarihinde ödenmesi karşısında, davacının borçlandığı askerlik süresinin tespitinde borcun ödendiği 20.12.1996 tarihinde geçerli olan borçlanma bedeli üzerinden borçlanılan askerlik süresinin tespit edilmesi gerekirken, borçlanma bedelinin 20.12.1996 tarihinde ödendiği gözetilmeden 12.07.1993 tarihinde geçerli olan askerlik borçlanma bedeli dikkate alınarak borçlanılan askerlik süresinin tümünün geçerli olduğunun kabulüne karar verilmesi isabetsiz olmuştur.
Öte yandan, davacının 20.07.2007 tarihinde 2.337.00 TL askerlik borçlanma bedeli ödemesine, davacının da 2,337.00 TL askerlik borçlanması bedeli ödediğini belirterek bu kararın davalı, kurumdan tahsilini istemesi karşısında mahkemece HUMK.'nun 74. maddesine aykırı olarak talep aşılarak 2.377.00 TL'nın davalıdan tahsiline karar verilmesi de isabetsiz olmuştur.
Yapılacak iş, davacının talebini gözetmek, 20.12.1996 tarihinde ödenen askerlik borçlanma bedelinin 20.12.1996 tarihindeki bir günlük borçlanma bedeli gözetilerek karşılayacağı askerlik borçlanma gün sayısını tesbit etmek, bulunacak borçlanma süresi ile birlikte 506 sayılı Yasa'ya tabi çalışmaları ile Emekli Sandığına tabi çalışmaları toplamı 5000 gün prim ödeme sayısını bulursa şimdiki gibi karar vermek, bulmazsa en son yapılan askerlik borçlanma bedelinden 5000 günden eksik kalan kısmı davacının 20.07.2007 tarihinde 2. kez yaptığı ödemeden mahsup ederek ücret alacağı ve 20.07.2007 tarihinde ödenen ikinci askerlik borçlanma bedelinin tahsili talebi yönünden de çıkacak sonuca göre karar vermekten ibarettir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 03.06.2010 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy