(ILO 102 Nolu Sözleşme - Sosyal Güvenliğin Asgari Normları Hakkında Sözleşme m. 10) (2709 S. K. m. 90) (3095 S. K. m. 4) (506 S. K. m. 32, 33, 34) (1475 S. K. m. 33) (5510 S. K. m. 63) (YHGK 04.03.2009 T. 2009/10-34 E. 2009/104 K.)
Dava: Davacı, ayakta dik pozisyonlandırma cihazı bedeli olan 14.680.00 Euro'nun fiili ödeme tarihinde geçerli olan döviz satış kuru üzerinden Türk Lirası karşılığının, dava tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasa'nın 4/A maddesi uyarınca Devlet Bankalarınca Euro için açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı üzerinden işletilecek yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi Mehmet Yıldız tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi:
Karar: 1- Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle, kanuni gerektirici nedenlere göre davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,
2- Davacı T.C. Sağlık Bakanlığı Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesinin düzenlediği 15.09.2006 tarih 6628 sayılı Sağlık Kurulu raporundaki görüş uyarınca alınan ayakta dik pozisyonlandırma cihazı (manuel kalkış, çemberden aktivite motorlu sürüş fonksiyonlu)'nın bedeli olan 14.680.00 Euro'nun fiili ödeme tarihinde geçerli olan döviz satış kuru üzerinden Türk Lirası karşılığının dava tarihinden itibaren 3095 sayılı Yasa'nın 4/A maddesi uyarınca Devlet Bankalarınca Euro için açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı üzerinden işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı Kurum'dan tahsilini istemiştir.
Mahkemece istemin kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 32. maddesinde sigortalıya protez, araç ve gereçlerinin standartlara uygun olarak sağlanması, takılması, onarılması ve yenilenmesinin sağlık yardımı olarak verileceği, sigortalılara verilecek protez, araç ve gereçlerin bedellerinin %20'si kendilerince ödeneceği, ancak, sigortalıdan alınacak katkı miktarının ödeme tarihindeki 25.08.1971 tarihli ve 1475 sayılı İş Kanununun 33. maddesine göre sanayi kesiminde çalışan onaltı yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücretin bir buçuk katından fazla olamayacağı, 34. maddesinde Kurum'un sigortalının iyileşmesine yarayacak, yahut işgöremezliğini az çok gidermesi için gerekli görülecek protez, araç ve gereçlerini sağlamak, onarmak ve tespit edilen süre ve şartlarda yenilemekle yükümlü olduğu bildirilmiştir.
Davacı özürlü sigortalı olarak çalışmaya devam ettiğinden 506 sayılı Kanunun hastalık sigortasına ilişkin 32. ve devamı maddelerinde yer alan işgöremezliği giderme kavramı yanında uyuşmazlığın Çözümünde kanunun 34. maddesinde yer alan iyileştirme kavramının da incelenmesi gerekmektedir. T.C. Anayasası'nın 90. maddesi uyarınca usulüne göre yürürlüğe konulmuş anlaşmalar kanun hükmündedir. Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası anlaşmalarla, kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda milletlerarası anlaşma hükümleri esas alınır. Bu bağlamda onay kanunu ile yürürlüğe giren Sosyal Güvenliğin Asgari Normları Hakkında 102 Nolu ILO Sözleşmesinin 10/3. maddesinde; yapılacak yardımların, korunan kimsenin sağlığını korumaya, çalışma gücünü iadeye ve şahsi ihtiyaçlarını karşılayabilme kabiliyetini artırmaya matuf olduğu açıklanmıştır.
506 sayılı Kanun'un hastalık sigortası kolundan sağlanacak sağlık yardımlarının kapsamı başlıklı 33 maddesinin son fıkrasında da bu madde gereğince yapılacak sağlık yardımlarının; sigortalının sağlığını koruma, çalışma gücünü yeniden kazandırma ve kendi ihtiyaçlarını görme Kabiliyetini artırma amacını güdeceği açıkça belirtilmiş, bir anlamda, onaylanması nedeniyle bağlayıcı hale gelen 102 Nolu ILO Sözleşmesinin 10/3. maddesi hükmü tekrarlanmıştır. Her iki yasal düzenlemenin açıkça gösterdiği gibi, sigortalıya dik pozisyonlandırma cihazı temini yönünden; aranacak temel unsur; iyileşmesine yardımcı olması unsurudur. İyileşmeye yardımcı olma kavramının ise, açık yasal düzenlemeler uyarınca; sağlığı koruma, çalışma gücünü yeniden kazandırma ve kendi ihtiyaçlarını görme kabiliyetini artırma olarak kabulü zorunludur. Aksinin kabulü halinde iyileşme kavramına ilk günkü sağlığına kavuşma anlamının verilmesi halinde, ortez ve protez kullanımının hiçbir zaman mümkün olamayacağı hususu da açıktır.
Yargılama sırasında yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 63. maddesinde de yapılan açıklamalar doğrultusunda düzenleme bulunmaktadır. Buna göre; iş kazası ile meslek hastalığı, hastalık ve analık sonucu tıbben gerekli görülen sağlık hizmetlerinin karşılanması, temini amacıyla Kurum'ca finansmanı sağlanacak sağlık hizmetleri içinde (f) bendinde ortez ve proteze yer verilirken, temini için sadece; sağlanacak sağlık hizmetleriyle ilgili teşhis ve tedaviler için gerekli olabilme ifadesi kullanılmıştır.
Kurum'un teminle yükümlü olduğu yürürlükteki mevzuat hükümlerine uygun fiyatlı dik pozisyonlandırma cihazına hak kazanılması için gerekli olan iyileştirme unsurunun, diğer bir anlatımla sağlığı koruma, çalışma gücünü yeniden kazandırma ve kendi ihtiyaçlarını görme kabiliyetini artırma hususlarının; cihazı kullanacak kişi yönünden, üniversite veya eğitim araştırma hastanelerinin fiziksel tıp ve rehabilitasyon kliniklerinde yatırılarak uygulama ve eğitiminin yapılması sonrasında nöroloji, ortopedi ve fiziksel tıp ve rehabilitasyon uzmanlarının da içinde yer aldığı sağlık kurulu raporu ile gerekliliğinin belirlenmiş olması gereklidir."(Yargıtay HGK, 04.03.2009, 2009/10-34 E., 2009/104 K.)
Somut olaya gelince, TC Sağlık Bakanlığı Göztepe Eğitim Araştırma Hastanesi'nce 15.09.2006 tarihinde verilen 6628 sayılı raporda; davacının iş görmezliğinin giderilmesi ve rehabilitasyonu için bir adet ayakta dik pozisyonlar cihazı - manuel kalkış-çemberden aktivite motorlu sürüş fonksiyonlu- kullanmasının gerekli olduğuna heyetçe karar verildiği, 13.09.2006 tarihli reçetede, ayakta dik pozisyonlar cihazı-manuel kalkış-çemberden aktivite motorlu sürüş fonksiyonlu - kullanmasının uygun olduğunun belirtildiği, 25.12.2007 tarihli Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Ana Bilim Dalı doktorları Prof. Dr. A. Ayşe Karaduman ve Prof. Dr. Sevim Erdem Özdamar tarafından hazırlanan raporda; davacının her iki bacağını kullanamadığı, sol kolunda da meme kanseri nedeniyle sürekli sorun oluştuğu belirtilerek, ilgili cihazı kullanması durumunda günlük yaşam aktivitelerinde bağımsızlığının artacağı, bu cihazla Kimsenin yardımına ihtiyaç duymadan ayakta doğurabileceği, genel sağlığın korunması, şekil bozukluklarının önlenmesi, işgörmezliğin giderilmesinde ve toplumsal katılımda çok önemli katkı sağlayacağı görüşünün bildirildiği, mahkemece, Adli Tıp Kurum'undan ilgili cihazın, hastanın tıbben ve fennen vücut sistemlerinin (kas-iskelet-solunum-dolaşım vb.) sağlıklı çalışmasına, hastanın sağlık bütünlüğünün korunmasına (fiziki ve ruhsal), çalışma gücünü yeniden kazandırmasına, kendi ihtiyaçlarını görme kabiliyetini artırmasına ve kişiyi çalışma hayatına kazandırabilmek amacıyla iş görmezliğini az çok gidermesine olabilecek katkıları yönünden ayrı ayrı değerlendirme yapılarak rapor düzenlenmesinin istendiği, Adli Tıp 3. İhtisas Kurulu'nca, belgeler ve muayene sonucu hazırlanan 20.06.2008 tarihli raporda, davacının paraplejik olduğu, altta DTR'lerin alınamadığı, aralıklı sonda kullanıldığı, gaytanın bezle alındığı, solda memeca olduğu, ilgili cihazın mahkemenizce değerlendirilmesini istenilen hususlar bakımından ve kişinin günlük aktivitelerini yerine getirmesi, dolaşım sistemini daha sağlıklı çalışması hususları bakımından gerekli olduğunun bildirildiği görülmektedir. Bu raporlar karşısında dava konusu cihazın davacının sağlığını koruyacağı, kendi ihtiyaçlarını görme kabiliyetini artıracağı, çalışma gücünü yeniden kazandıracağı, yani davacının iyileşmesine yardımcı olacağının kabulü gerekir.
Ne var ki; davacı üniversite veya eğitim araştırma hastanelerinin fiziksel tıp ve rehabilitasyon kliniklerinde yatırılarak, cihazın uygulama ve eğitimi yaptırılıp bilincin açık ve kognitif fonksiyonlarının yerinde olup olmadığı, üst ekstremite motor fonksiyonlarının yerinde olup olmadığı, progresifi hastalığı olup olmadığı tespit edilip bu cihazı kullanıp kullanmayacağını belirleyen bir rapor alınmamıştır.
Öte yandan her ne kadar davalı SGK Başkanlığı'nca bu cihazın Kurum'un sözleşme listesinde yer almadığı, bu cihaz için herhangi bir fiyat tespiti rakamı belirlenmediği, Sağlık Uygulama Tebliği'nde fiyatının bulunmadığı bildirilmiş ise de davalı Kurum ile protokollü firmaların protokolü dahilinde olmayan veya Kurum'la protokolü olmayan firmalardan temin edilen cihazların Kurum tarafından karşılanabilecek değerinin tespiti konusundaki yöntem gereğince, Sağlık Bakanlığı'nın konuya ilişkin görüşü de alınmak suretiyle rayiç belirlenmesi gereği gözetilmeksizin yalnızca Ticaret Odası görüşü ile sonuca varılmış olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 13.05.2010 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy