(2926 S. K. m. 2, 3, 5, 7, 9, 10, 36) (506 S. K. m. 79)
Dava: Davacı, 1.5.2009 gününden itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti ile aksine kurum işleminin iptal edilmesine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün taraf vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi Havva Aydınlı tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Karar: 1 - Dosyadaki yazılara toplanan deliller hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre davalı Kurumun bütün temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2 - Davacının temyizine gelince;
Dava, davacının 01, 10.1985 ile 11.4.2009 tarihleri arasında SSK.'na tabi zorunlu sigortalı olduğu süreler dışında tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun ve tahsis talep tarihi olan 11.4.2009 tarihini takip eden ay başı olan 1.5.2009 gününden itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti ve aksi yöndeki davalı Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.
Mahkemece istemin kısmen kabulü ile davacının 12.11.1989-1.4.1998 tarihleri arasında kısa süreli çakışan SSK çalışmaları dışında 2926 s. kanuna tabi tarım Bağ-Kur sigortalısı sayılması gerektiğinin tesbitine, koşulları bulunmadığından tam yaşlılık aylığı bağlanması ait talebin ise reddine karar verilmiştir.
Davanın kanuni dayanağını oluşturan 2926 s. Yasa'da 506 s. Yasa'nın 79. maddesine koşut geçmiş tarım Bağ-Kur hizmetlerinin tesbitine ait bir düzenleme mevcut değildir. 2926 s. Yasa'nın 7. maddesi hükmüne göre, sigortalı sayılanlar sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içerisinde Kurum'a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan Yasa'nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içerisinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 s. Yasa'nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan kanunun uygulanma gününde 50 yaşını dolduran kadınlarla, 55 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım Bağ-Kur sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır. Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir. Sair yandan resen tescil başlığını taşıyan 9. maddeye göre bu kanun kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içerisinde Kurum'a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum'ca re'sen yapılması gerekmektedir. 2926 s. Yasa'nın 36. maddesi kapsamında Kurum'un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2. madde kapsamına girenlerin belirtilen biçimde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek Bağ-Kur'a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kuruma başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. Bağ-Kur'un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re'sen kayıt ve tescil etmemesi kanunun kendisine yüklediği re'sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. 2926 s. Yasa'nın 10. maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile sair kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan pancar ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, T. Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın kanuni karinesi olduğu ortadadır.
Yapılan incelemede davacının 11.9.1985 günlü bildirge üzerine davalı Kurumca 01.10.1985 gününden geçerli olmak üzere re'sen 2926 s. Kanuna tabi tarım Bağ-Kur sigortalısı olarak kayıt ve tescil edildiği, SSK. hizmet cetvelinden ihtilaf konusu dönemde 1989 yılında 52 gün, 1990 yılında 66 günlük zorunlu SSK tabi sigortalı olarak çalışmasının bulunduğu, durumun davalı Kurumca öğrenilmesi üzerine 1.10.1985 gününde başlayan sigortalılığının 12.11.1989 tarihi itibariyle terkin edildiği, yeniden prim ödemesine dayanılarak 1.4.1998 gününden itibaren tarım Bağ-Kur sigortalılığının başlatılarak dava tarihi itibariyle devam ettirildiği, davacının ilk kez 30.03.1998 gününde prim ödediği, daha sonra da prim ödemeye devam ettiği görülmüştür. Öte yandan davacının 1.9.2003 -devam biçiminde ziraat odası kaydının bulunduğu ve adına kayıtlı çok sayıda taşınmazın bulunduğu görülmüştür.
Davacı, 01.10.1985 gününde re'sen tescille tarım Bağ-Kur statüsüne girmiş olmakla ve bu tarihten sonraki SSK.'na tabi çalışmaları uzun süreli kesintisiz çalışma olmayıp aralıklı ve kısa süreli çalışma olduğundan, ihtilaflı döneme ait 2926 s. kanunun 10. madde koşulları davacı yönünden gerçekleşmiş olmakla davacının SSK'na tabi çalışma süreleri dışında kalan dönemlerde 2926 s. kanuna tabi sigortalı olduğunun kabulüne karar verilmesi doğrudur.
Davacının yaşlılık aylığı talebine gelince; mahkemece davacının tesbite karar verilen dönemde dahil olmak üzere 11.4.2009 tahsis talep gününde askerlik borçlanması yapmadığı, başkaca dahil edilecek hizmet süresinin de bulunmadığı, toplam sigortalılık süresini 25 yılı doldurmadığı gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiştir.
Davacı temyiz dilekçesinde SSK'na tabi sigortalılığının 10.1.1983 gününde başladığını iddia etmektedir. Dosyada yer alan SSK hizmet cetvelinden ise davacının 14.9.1985 gününden itibaren bildiriminin yapıldığı, ancak davacının SSK şahsi sicil dosyasının tamamının gelmediği görülmüştür.
Mahkemece yapılacak iş; davacıya ait SSK şahsi sicil dosyası getirtilerek davacının SSK tabi sigortalılığının başlangıcı araştırılmalı, SSK'ya tabi sigortalılığın 1.10.1985 gününden önce başlaması halinde 2928 s. Kanun uyarınca hizmetlerin birleştirilmesi tartışılmalı, yine askerlik sürelerinin borçlanıp borçlanılmadığı araştırılmalı ve davacının yaşlılık aylığı koşullarını taşıyıp taşımadığı araştırılarak oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.
O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarda açıklanan sebeplerle BOZULMASINA, temyiz harcının istem halinde davacıya iadesine, 11.02.2010 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy