(1479 S. K. m. 24)
Dava: Davacı, Düzce Şoförler ve Otomobilciler Odası Başkanlığında 16.5.1990-2.5.2007 tarihleri arası 4323 numaralı üyesi olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalılardan Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi Hüseyin Can tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi:
Karar: Davacı, 16.5.1990-2.5.2007 tarihleri arasında Düzce Şoförler ve Otomobilciler Odasına kayıtlı olduğunun tespiti ile bu kaydın Bağ Kur sigortalılığına sayılmasını istemiştir.
Mahkemece davanın kabulüyle davacının Düzce Şoförler ve Otomobilciler Odasına 16.5.1990-2.5.2007 tarihileri arasında 4323 sıra numarası ile yapılan kaydının geçerli olduğunun tespitine karar verilmiştir.
1.4.1972 tarihinde yürürlüğe giren, 1479 Sayılı yasanın 24. maddesi ilk şekliyle, sigortalı lığın oluşumu için, kendi ad ve hesabına bağımsız çalışma olgusunun gerçekleşmesi yanında, ayrıca, kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulunu da aramıştır. Bu kuruluşlara kayıt tarihi ise, sigortalılığın başlangıcı yönünden, yasal karine kabul edilmiştir. 4.5.1979 tarihinde yürürlüğe giren 2229 Sayılı yasa, Bağ-Kur'lu olabilme yönünden, söz konusu 24. maddenin öngördüğü meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulunu kaldırmış, sadece yasanın temel ilkesi olan kendi ad ve hesabına çalışma koşulunun gerçekleşmesi durumunda, sigortalılığın oluşacağını yeterli görmüştür. Buna karşın, 20.4.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 Sayılı yasa bağımsız çalışanların sigortalı olabilmeleri yönünden vergi yükümlülüğünü öngörmüş, vergiden muaf olanların da kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıtlı olmaları durumunda yine sigortalı sayılacaklarını kabul etmiştir. Nihayet, 22.3.1985 yürürlük tarihli 3165 Sayılı yasa, sigortalılığa karine yönünden vergi kaydının, bu kaydın bulunmaması veya vergiden muaf olunması halinde, esnaf ve sanatkar sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kayıtlarının esas alınacağını belirlemiştir.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden davacının 24.8.2000-10.4.2007 tarihleri arasında vergi kaydının, 16.5.1990-2.5.2007 tarihleri arasında Düzce Şoförler ve Otomobilciler Odası kaydının, 24.12.1998-2.5.2007 tarihleri arasında sicil kaydının bulunduğu, 25.12.1998 tarihli giriş bildirgesine göre oda kaydı esas alınarak 16.5.1990 tarihinde sigortalı olarak kayıt ve tescilinin yapıldığı, 2009 yılında yapıldığı anlaşılan işlem ile davacının oda kaydı geçersiz kabul edilerek sigortalılık başlangıcını 24.12.1998 tarihi olarak düzeltildiği, 22.7.2007 tarihli hesap ekstresine göre 23.12.1998-30.7.2007 tarihleri arasında prim ödemelerinde bulunduğu ve oda kaydına göre yapılan sigortalılık sürelerine göre borcu bulunmadığı, Kurumun oda kaydı için mahallinde yaptığı incelemede, davacının odaya kabulü hakkında yönetim kurul kararı ile beyannamenin bulunmadığı, defterde sıra olmadığı ve aidat kayıtlarının bulundurulmadığı gerekçesi ile oda kaydının geçersiz kabul edildiği, dosyaya getirtilen oda üyelik kayıt defteri fotokopisinde davacının 16.5.1990 tarihinde başvurup kayıt olduğu, kayıt ücretini ödediği, sayfada sıra numaralarının birbirini takip ettiği oda yönetimini temsilen Oda başkanının duruşmada kayıtların doğru olduğunu bildirdiği anlaşılmaktadır.
Davacının dava dilekçesi ile Kurumca geçersiz sayılan Düzce Şoförler ve Otomobilciler Odası kaydının geçerli olduğunun tespit ile oda kaydının geçerli olduğu dönemlerde Bağ Kur sigortalısı olduğunu tespitini de amaçladığı anlaşılmaktadır. Bu yöndeki istemi Kurumu davada taraf göstermesinden açıkça anlaşılmaktadır. Somut olayda davacının oda kaydında silinti, kazıntı ve tahrifata dair bir bulgu saptanmadığına ve davacının usulsüz bir işlemi ile odaya sonradan kaydolduğuna dair sahteciliğe yönelik bir bilgi ve belge ortaya konulmadığına göre kurumca oda kaydı geçersiz kabul edilerek davacının bir kısım Bağ Kur sigortalılık sürelerini iptal etmesi doğru değildir. Mahkemece oda kaydı geçerli kabul edildiğine göre davacının Bağ Kur sigortalılık süreleri konusunda olumlu veya olumsuz bir karar verilmemesi isabetsiz olmuştur.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve karar bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarda açıklanan sebeplerle BOZULMASINA, 11.4.2011 gününde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY
1) Davalı S.G.K. Başkanlığına yönelik dava bakımından;
Dava, davacının davalı Düzce Şoförler ve Otomobilciler Odasına 16.5.1990 tarihinden itibaren 4323 numara ile üye olduğunun tespiti ile Bağ-Kur kayıtlarına tescili istemine ilişkin olup dava S.G.K. Başkanlığı ile Düzce Şoförler ve Otomobilciler Odası Başkanlığına yöneltilmiştir.
Mahkemece davacının davalı Odaya 16.5.1990-2.5.2007 tarihleri arasında 4323 sıra numarası ile yapılan kaydının geçerli olduğunun tespitine karar verilmiştir.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden davalı S.G.K. Müfettişinin 2009 yılında davacının 16.5.1990-24.12.1998 tarihleri arasında Esnaf Sicil kaydının olmaması sebebiyle şüpheye düşülerek davacının kaydının bulunduğu odada resen inceleme yapılarak üyeliğe kabul ile ilgili yönetim kurulu kararı bulunmadığı, hazirun listelerinde imzasının olmadığı, aidat ödeme makbuzu bulunmadığı gerekçesiyle 16.5.1990 tarihinden beri devam eden oda kaydı geçerli sayılmayarak 1998 tarihinde geriye doğru 16.5.1990 tarihinde yapılan tescili ve 16.5.1990-24.12.1998 tarihleri arasındaki sigortalılığı iptal edilerek davacının sicil kaydı esas alınarak sigorta başlangıç tarihi 24.12.1998 tarihine çekildiği, davacının 28.8.2000-10.4.2007 tarihleri arasında vergi 24.12.1998 ve devamı şeklinde sicil kaydının bulunduğu anlaşılmaktadır.
Davacının dava açmaktaki amacı davalı S.G.K. tarafından iptal edilen 16.5.1990-24.12.1998 tarihleri arasında sigortalılığına geçerlilik kazandırmak olduğundan Sayın Çoğunluğun davalı S.G.K. Başkanlığına yönelik dava ile ilgili Bozma kararı gerekçesine aynen katılıyorum.
2) Davalı Oda Başkanlığına yönelik dava bakımından;
5521 Sayılı İş Mahkemeleri Yasasının 1. maddesinde, iş mahkemelerinin görev alanı belirlenmiş olup İş Yasasına göre işçi sayılan kişilerle işverenler arasında hizmet akdinden veya İş Yasasına dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk (iş) davaları ile sendikaların açacakları ve bu sıfatla aleyhlerine açılacak hukuk davalarına; Sosyal Sigortalar Kurumu ile Sigortalılar veya yerine kaim olan hak sahipleri arasındaki uyuşmazlıklardan doğan itiraz ve davalara bakılacağı öngörülmüştür. 1479 Sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve diğer bağımsız çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Yasası'nın 70. maddesinde bu Yasa'nın uygulanmasından doğan uyuşmazlıkların yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde görüleceği bildirilmiştir.
İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için açılacak davalar 2577 Sayılı Kanun gereğince idari yargı yerinde çözümlenebilecektir. Odalar ile üyeleri veya hak sahipleri arasındaki uyuşmazlık idari yargı yerinde giderilmedikçe adli mahkemeler idareyi bağlayıcı, bir eylem ve işleme zorlayıcı nitelikte karar veremezler.
Diğer yandan, 5.12.1977 tarih, 4/4 Sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararın da belirtildiği gibi mahkemelerin görevi kamu düzeni ile ilgili olup kıyas veya yorum yolu ile genişletilmesinin veya değiştirilmesi mümkün değildir. İş Mahkemeleri özel kanunla kurulmuş görevleri istisnai nitelik taşıdığından 5521 Sayılı Yasa'da sınırlı olarak sayılmış dava ve uyuşmazlıklar ile diğer yasaların iş mahkemelerini görevlendirdiği dava ve işler dışındaki dava ve işlere iş mahkemelerinde bakılamaz.
Meslek odaları ile üyeleri arasında çıkan kayıt ve terkin işlemleri ile ilgili ihtilaflara bakmaya idari yargı yeri görevli olduğundan davalı Oda Başkanlığına yönelik dava dilekçesinin davaya bakmaya adli yargı yeri değil idari yargı yeri görevli olduğundan yargı yolu bakımından reddine karar verilmesi gerekirken bakılıp sonuçlandırılmış olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde kamu düzenine ilişkin bu husus resen nazara alınmalı ve temyiz edenin sıfatı gözetilmeksizin mahkeme kararı bu sebeple bozulmalıdır.
Mahkemenin kararının davalı odaya yönelik dava bakımından yukarda açıklanan sebeple de bozulması görüşünde olduğumdan Sayın Çoğunluğun bu yönü gözetmeyen bozma kararının gerekçesinin eksik olduğu düşüncesindeyim. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy