(2926 S. K. m. 2, 3, 5, 7, 9, 10, 36) (506 S. K. m. 79)
Dava: Davacı, ilk kesinti gününden itibaren tarım bağkur sigortalısı olduğunun tesbiti ile 5763 s. yasadan yararlandırılmasına karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi M. Çekiç tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Karar: 1 - Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasal gerektirici sebeplere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine,
2 - Dava, davacının ilk Prim kesintisinin yapıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun ve 5763 s. Primlerin Yeniden Yapılandırılmasına ait Yasa'dan yararlanması gerektiğinin tesbiti istemine ilişkindir.
Mahkemece istemin kabulü ile, davacının prim kesintisinin Kuruma intikal ettiği tarihi takip eden 01.09.1998-31.12.1998, 01.11.2002-28.07.2008 gününe kadar tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun ve 5763 s. Yasa'dan yararlanması gerektiğinin tesbitine karar verilmiştir.
Davacı açtığı dava ile süresi içerisinde talepte bulunduğu için 5763 s. Yasa'dan yararlanması gerektiğine yönelik verilen karar doğru ise de sigortalılık süresinin tesbitine yönelik verilen karar yerinde değildir.
Davanın kanuni dayanağını oluşturan 2926 s. Yasa'da 506 s. Yasa'nın 79. maddesine koşut geçmiş tarım Bağ-Kur hizmetlerinin tesbitine ait bir düzenleme mevcut değildir. 2926 s. Yasa'nın 7. maddesi hükmüne göre, bu kanuna göre, sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içerisinde Kurum'a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan Yasa'nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içerisinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 s. Yasa'nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan kanunun uygulanma gününde 50 yaşını dolduran kadınlarla, 55 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım Bağ-Kur sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır. Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir. Sair yandan resen tescil başlığını taşıyan 9. maddeye göre bu kanun kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içerisinde Kurum'a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum'ca re'sen yapılması gerekmektedir. 2926 s. Yasa'nın 36. maddesi kapsamında Kurum'un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2. madde kapsamına girenlerin belirtilen biçimde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek Bağ-Kur'a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kuruma başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. Bağ-Kur'un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re'sen kayıt ve tescil etmemesi kanunun kendisine yüklediği re'sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. 2926 s. Yasa'nın 10. maddesine göre, kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile sair kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan pancar ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, T. Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın kanuni karinesi olduğu ortadadır.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 01.01.2001 gününden itibaren Ziraat Odasına üye olduğu, Tarım Kredi Kooperatifi ortaklığının bulunmadığı, sattığı ürün bedellerinden ilk prim kesintisinin 28.08.1998 gününde yapıldığı, sonraki yıllarda; 19.10.2002 gününde ürün bedellerinden prim kesintisinin yapıldığı başkaca kesintinin yapılmadığı, 14.09.2009 günlü hizmet cetveline göre davacının Kurumca 01.08.1998-31.12.1998 ve 01.09.2002-devam biçiminde tarım Bağ-Kur sigortalısı olarak tescil edildiği görülmektedir. Davacının hangi tarihte tescil edildiği araştırılmadan Kurumca kabul edilen sürelerde davacının sigortalı olduğunun tesbitine karar verilmesi yerinde değildir.
Yapılacak iş; davacının sigortalılık süresinin tesbitine yönelik istemi ile ilgili, Kurumca davacının hangi tarihte tarım Bağ-Kur sigortalı olarak tescil edildiğini araştırmak, dava gününden önce tescil edilmiş ise dava açmakta hukuki yararı bulunmadığından istemin reddine, dava gününden sonra tescil edilmiş ise 2926 s. Yasa'ya tabi sigortalılığın tespitine ait dava konusuz kaldığından konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermektir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı biçimde hüküm kurulmuş olması usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarda açıklanan sebeplerle BOZULMASINA, 11.02.2010 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy