(506 S. K. m. 79) (YHGK. 16.09.1999 T.1999/21-510 E. 1999/527 K.) (YHGK.03.11.2004 T. 2004/21-480 E. 2004/579 K.)
Dava ve Karar: Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 15.8.2004-7.10.2004, 1.6.2007-4.10.2007, 31.5.2008-8.2.2008 ve 11.2.2009-15.2.2009 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitiyle sözleşmenin feshinde haklı olduğuna karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalılardan Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi H. C. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Davacı davalılara ait işyerinde 15.8.2004-7.10.2004, 1.6.2007-4.10.2007, 31.5.2008-8.9.2008 ve 11.2.2009-15.2.2009 tarihleri arasında aralıksız geçen çalışmalarının ve iş akdini haklı nedenlerle feshettiğinin tespitini istemiştir.
Mahkemece davanın kabulü ile davacının davalı işyerinde 15.8.2004-7.10.2004, 1.6.2007-4.10.2007, 31.5.2008-8.9.2008 ve 11.2.2009-15.2.2009 tarihleri arasında aralıksız geçen çalışmalarının ve sözleşmeyi haklı nedenlerle feshettiğinin tespitine karar verilmiştir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı yasanın 79. maddesi bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir. Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır. Çalışma olgusu her türlü delille ispat kazanabilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları ya da komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir. Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555-3.11.2004 gün 2004/21-480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının davalı işyerinde Eylül-2004 tarihinden beri çalıştığını belirterek alacaklarının ödenmesini istediği 11.2.2009 tarihli noter onaylı ihtarın davalılara tebliğ edildiği, hizmet cetveli, SSK şahsi sicil dosyası, işyeri dosyası, ücret ödeme belgelerinin getirtilmediği, dosyaya getirtilen taraflar arasındaki sözleşmelere göre davacının Özel Deneyim Dershanesinde 10.9.2004-28.12.2008 tarihleri arasında her yıl sözleşmesinin kesintisiz olarak yenilendiğinin yazılı olduğu anlaşılmaktadır.
Somut olayda davacının uyuşmazlık dönemiyle çakışan başka bir çalışması bulunup bulunmadığının saptanabilmesi için Kurum ve işyeri kayıtları getirtilmeden ve talep edilen dönemlerde davacı ile işyerinde birlikte çalışan oldukları anlaşılamayan tanıkların soyut kalan anlatımları ile sonuca gidilmesi isabetsizdir.
Yapılacak iş; davacının SSK şahsi sicil dosyası, işyeri dönem bordroları, hizmet cetveli ile işyeri tescil ve varsa devir dosyalarının Kurumdan, davacının işyeri dosyası, ders programları, ücret belgeleri puantaj kayıtları ile sınıf defterlerinin davalı işyerinden getirtilerek, dinlenen tanıkların uyuşmazlık dönemlerinde davalı işyerinde çalışması bulunan bordro tanıkları olup olmadıklarını denetlenip, tanıkların bordro tanıkları olmadığının belirlenmesi durumunda dönem bordrolarında adları yer alan ve davacının istediği dönemde çalışmaları kayda geçirilmiş olan tanıkların resen belirlenerek beyanlarına başvurmak, bu tanık anlatımlarının yetersiz olması durumunda davanın kamu düzenine ilişkin olduğu gözetilip araştırmanın genişletilerek zabıtaca yapılacak araştırma ile çalışmaları kayda geçirilmiş komşu işyeri sahibi veya çalışanı olduğu anlaşılan tanıkların beyanlarına başvurmak suretiyle eylemli çalışmanın gerçekleşip gerçekleşmediğini kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirlemek gerekir.
Öte yandan işveren olarak Etik Özel Eğitim Hizmetleri Tur Tic San Ltd Şti ile M. E. G.'in ikisi de davalı gösterildiği halde mahkemece çalışmanın hangi işveren nezdinde geçtiği belirtilmeksizin sadece davalı işyerinde çalıştığı yazılmak suretiyle infazı kabil olmayacak şekilde karar verilmesi de kabul şekli bakımından hatalı olmuştur.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 11.04.2011 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy