(2926 S. K. m. 2, 3, 10, 36)
Dava: Davacı, ilk kesinti tarihini takip eden aybaşından itibaren tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi M. B. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi:
Karar: Dava, davacının ilk prim kesintisinin Kurum hesabına aktarıldığı tarihi takip eden ay başından itibaren 2926 Sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur sigortalı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece istemin kabulüyle davacının 1994 yılına ait kesintinin 1995 yılı sonu itibariyle yapıldığı kabul edilerek 01.01.1996-15.03.2010 tarihleri arasında Tarım Bağ-kur sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmiştir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 Sayılı Yasa'da 506 Sayılı Kanunun 79. maddesine koşut geçmiş Tarım Bağ-Kur hizmetlerinin tespitine dair bir düzenleme mevcut değildir. 2926 Sayılı Kanunun 7 nci maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kuruma başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan Kanunun 5 inci maddesiyle 7 nci madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 Sayılı Kanunun 2. ve 3 üncü maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan Kanunun uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından Tarım Bağ-Kur sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır. Başka bir ifadeyle sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir. Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9 uncu maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kuruma kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurumca resen yapılması gerekmektedir. 2926 Sayılı Kanunun 36 ncı maddesi kapsamında Kurum'un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararıyla ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2 nci madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek Bağ-Kur'a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için Kuruma başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. Bağ-Kur'un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı resen kayıt ve tescil etmemesi Kanunun kendisine yüklediği resen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. 2926 Sayılı Kanunun 10. maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtlarıyla diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, Tarım Satış Kooperatifler Kanununa göre kurulan Pancar Ekicileri İstihsal Kooperatifleriyle Birliği, T. Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.
Dosyada içeriğinden; davacının 01.01.1993 tarihinden itibaren Ziraat Odası üyeliğinin bulunduğu, Kooperatif kaydının bulunmadığı, adına kayıtlı zirai taşınmazlarının bulunmadığı, tütün ekimi yaptığı ve T... Şti ye 1994 yılı ve 1996 yılı ürününü sattığı ancak Bağ-kur Prim kesintisinin yapılıp yapılmadığının anlaşılamadığı, ayrıca 1995, 1997, 1998 ve 1999 yılı ürünlerini de Tekel'e sattığı Bağ-Kur prim kesintisinin yapılmadığı, T. Şirketinin yapılan araştırma sonucu adresinden taşınmış olması sebebiyle ürün bedellerinden Bağ-Kur prim kesintisi yapılıp yapılmadığına dair belgelere ulaşılamadığı davacı vekilinin istemi üzerine 1994 yılı ürününden Bağ-Kur prim tevkifatının 31.12.1995 tarihinde yapıldığı kabul edilerek tespit kararı verildiği anlaşılmaktadır.
Somut olayda, mahkemece davacının T. Şirketine sattığı ürün bedellerinden Bağ-Kur prim kesintisi yapılıp yapılmadığıyla ilgili belgeler araştırılmadan, ayrıca Tekel'e teslim ettiği ürünlerden Bağ-Kur prim kesintisi yapılmama nedeni araştırılmadan davacı vekilinin 1995 yılı sonu itibari ile Bağ-Kur prim kesintisi yapıldığının kabul edilmesi gerektiğiyle ilgili beyanına itibar edilerek sonuca gidilmiş olması isabetsiz olmuştur.
Yapılacak iş; T. şirketinin ilgili Ticaret Sicil Müdürlüğünden yeni adresi araştırılarak, davacının şirkete sattığı 1994, 1996 yılı ürün bedellerinden Bağ-Kur prim tevkifatı yapılıp yapılmadığına dair belgeleri araştırmak, davalı Kurumun Muğla İl Müdürlüğünden T. şirketinin 1994, 1995, 1996 ve 1997 yıllarında Kuruma gönderdiği prim kesintisi listelerini (üretici ismi bulunan) istemek, prim tevkifatının yapıldığının anlaşılması halinde şimdiki gibi karar vermek, aksi takdirde davacının tarımsal faaliyeti sabit ise de prim tevkifatı bulunmadığından istemin reddine karar vermekten ibarettir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Hükmün yukarda açıklanan sebeplerle bozulmasına, temyiz harcının istenmesi halinde iadesine, 18.04.2011 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy