(506 S. K. m. 79) (2926 S. K. m. 2, 3, 5, 7, 9, 10, 36) (5510 S. K. Geç. m. 24)
Dava: Davacı, 1. 9. 1994-12. 10. 2000 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.
Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi E. İ. tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Karar: Dava, davacının 01.09.1994 - 12.10.2000 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile davacının 01. 09. 1994-25.09.1999 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmiştir.
Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa'da 506 sayılı Yasa'nın 79. maddesine koşut geçmiş tarım Bağ-Kur hizmetlerinin tespitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa'nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum'a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar. Anılan Yasa'nın 5. maddesi ile 7. maddede belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir. 2926 sayılı Yasa'nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım Bağ-Kur sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır. Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir. Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9. maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum'a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum'ca re'sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa'nın 36. maddesi kapsamında Kurum'un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür. Bu bağlamda 2. madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek Bağ-Kur'a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum'a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. Bağ-Kur'un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re'sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re'sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. 2926 sayılı Yasa'nın 10. maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan pancar ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, T. Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının, 15.08.1994 tarihli giriş bildirgesi üzerine 01.09.1994 tarihinde Kurum tarafından resen tescil edildiği ve 1479 sayılı Yasaya tabi sigortalılığının başladığı 04.10.2000 tarihi gözetilerek 12.10.2000 tarihi itibariyle terkin edildiği, 5 yılı aşkın süreyle prim borcu bulunduğundan sigortalılığının 01.09.1994 tarihi itibariyle durdurulduğu, davacının 5510 sayılı Yasanın geçici 24. maddesi gereğince prim borcunu yapılandırdığı ve tüm prim borcunu 8.9.2008 tarihinde 2.100,00 TL olarak ödediği, davalı kurumca davacının zirai kayıtlarının bulunmadığının yalnızca 1994 yılında prim ödemesinin bulunduğunun anlaşılması üzerine 31.12.1994 tarihi itibariyle terkin edildiği, davalı kurumca davacının 1.9.1994-31.12.1994 tarihleri arasında sigortalı sayıldığı 2926 sayılı Yasa'nın 10. maddesinde yazılı kurum ve kuruluşlarda davacının tarımsal faaliyetini kanıtlayan kayıt ve belge bulunmadığı, Yeşil Sahil Sulama Birliğinden gönderilen cari kart dökümüne göre davacının 2004-2005 yıllarına ait sulama suyu borcunun bulunduğunun bildirildiği halde mahkemenin davacının Birliğe kaydı bulunup bulunmadığı ve hangi tarihten itibaren tarımsal faaliyette bulunduğunu kanıtlayan belgeleri buradan getirtmediği anlaşılmaktadır.
Somut olayda, mahkemece davacının 1995 ve sonraki yıllarda prim kesintisi bulunmadığı gibi davacının tarımsal faaliyette bulunduğunu kanıtlayan kayıtlar bulunmadığı halde 01.01.1995-25.9.1999 tarihleri arasında da tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmesi isabetsiz olmuştur.
Yapılacak iş, Yeşil Sahil Sulama Birliğinden davacının Birliğe kaydı bulunup bulunmadığını sormak, sulama birliği kaydının 1994 yılı veya daha önceki bir tarihte başlayıp devam ettiğinin tespiti halinde önceki gibi karar vermek, aksi halde 1.9.1994-31.12.1994 tarihleri döneme yönelik talebin hukuki yarar yokluğundan 1.1.1995-25.9.1999 tarihleri arasındaki döneme yönelik talebin esastan reddine karar vermekten ibarettir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Sonuç: O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır. Hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy